UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

namiętność

Chronologizacja

1 połowa XVI w., Bańk
XVI w., Bor

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. namiętność
namiętności
D. namiętności
namiętności
C. namiętności
namiętnościom
B. namiętność
namiętności
N. namiętnością
namiętnościami
Ms. namiętności
namiętnościach
W. namiętności
namiętności

Pochodzenie

Zob. namiętny

1.a kochanków

Definicja

książk. 
cecha kogoś, kto w sposób żywy okazuje uczucie miłości i pożądania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność

Połączenia

  • namiętność kawalera, kobiety, kochanka, kochanków, mężczyzny

Cytaty

Wierzyli oni, że przyczyną zguby stała się namiętność Orfeusza żądającego pocałunku, nie umiejącego czekać, co jest cechą wszystkich zakochanych.

źródło: NKJP: Jan Tomkowski: Ciemne skrzydła Ikara. Eseje o rozpaczy, 2009

Kręciła się więc pod naszym domem chmara jęczących smętnie i brzdąkających na lutni, usychających z niezaspokojonej namiętności kawalerów.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Nie bardzo umiała zinterpretować zmianę w jego zachowaniu; u Tadexa, kiedy tańczyli, był dziko i zawadiacko napalony, właśnie tak, jak wyobrażamy sobie namiętność mężczyzn z Południa [...].

źródło: NKJP: Witold Horwath: Seans, 1997

Jeżeli przyjąć, że romansową namiętność pani do pana (oraz wzajemnie) odkryli i opisali średniowieczni trubadurzy, to romansujemy w Europie od siedmiuset lat.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Silikon, 2000

1.b pocałunku

Definicja

książk. 
cecha czegoś, czym wyrażamy miłość i pożądanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność

Połączenia

  • namiętność pocałunku, sceny, spojrzenia

Cytaty

Aktorzy mimo tego, iż odkrywają swoją cielesność, tworzą wyrafinowane obrazki, a nie pełne namiętności sceny, świadczące o gwałtowności ich miłości.

źródło: NKJP: Magda Huzarska: Chłodny blask świec, Gazeta Krakowska, 2001-10-15

Artystka pokazuje różne stopnie namiętności pocałunku, podkreślając je zdecydowanym kolorem.

źródło: NKJP: (an): Od obrazu do instalacji, Dziennik Polski, 2006-01-23

Uwagę moją zajmowały zresztą nie tylko starożytne ruiny, ale także gęsto rozsiane nad rzeką urocze tawerny, gdzie kosztowałem wybornych win i ułowiłem niejedno głodne darmowej wieczerzy i gorącej namiętności spojrzenie czarnych czy też brązowych oczu.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

2. dyskusji

Definicja

książk. 
cecha czegoś, co przebiega w sposób żywy, świadczący o zaangażowaniu osoby uczestniczącej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

  • namiętność dyskusji, kłótni

Cytaty

Sprzeczności, w które się nierzadko wikłała, nie zaprzątały jej nadmiernie, ponieważ pasję i namiętność wypowiedzi przedkładała zawsze nad ich logikę.

źródło: NKJP: Marcin2 Nowak: Golas z falbankami, Gazeta Wyborcza, 1998-10-02

To jest taki, powiedziałbym, esprit de contradiction, który mi nieraz spłatał figla, jakaś taka namiętność polemiki, która na przykład poprzednio spowodowała, że chciałem się przeciwstawić opiniom krytyki krajowej.

źródło: NKJP: Aleksander Wat: Mój wiek : pamiętnik mówiony, 1990

3. do czytania

Definicja

książk. 
szczególnie silne upodobanie do wykonywania jakiejś czynności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pasja

Połączenia

  • namiętność do czytania, do gry w karty, do jazdy, do polowania; do piłki, do gier, do kart, do koni, do literatury, do muzyki, do polityki, do sportu

Cytaty

Jedną z jej namiętności było palenie papierosów.

źródło: NKJP: Jerzy Zaruba: Z pamiętników bywalca, 2007

Byłaby świetną gospodynią, gdyby nie namiętność do książek.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Szybko roztrwonił majątek w podróżach zagranicznych, a także przez hulanki i namiętność do gry w karty.

źródło: NKJP: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski, Krzysztof Wesołowski: Znane i nieznane : rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001

Nazywał się kapitan Ruppert, a jego namiętność do ruletki była tajemnicą chyba tylko dla zwierzchników przystojnego oficera saperów.

źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan): Stawka większa niż życie, 1967

Składnia

bez ograniczeń + namiętność +
do CZEGO

4. stan uczuciowy

Definicja

książk. 
stan intensywnego pobudzenia uczuciowego, objawianego w sposób gwałtowny i niepohamowany

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

  • gwałtowna, nagła, niepohamowana namiętność; pierwsze namiętności
  • emocje i namiętności
  • burza, poryw, siła, wybuch namiętności
  • rozpalić/rozpalać namiętności

Cytaty

Pocałunek był delikatny, ostrożny; był pytaniem i odpowiedzią na nie, a nie pieszczotą czy przejawem namiętności.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004

Dodajesz, że namiętność to jest miłość i gniew, splecione razem, nie do rozdzielenia, że tłumiąc jedno, musiałbyś zniszczyć drugie, a to byłoby nie do pojęcia, tego nie mógłbyś uczynić.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

Widziałam w nim postać tragiczną, targaną namiętnościami, którym nie miał prawa ulegać.

źródło: NKJP: Bogusława Jędrasik: Gorączka opowiadania wyuzdane, 2007

Ewelina nie pamiętała siebie poddającej się gwałtownej namiętności, nie pamiętała tej szczytowej chwili, która była jak kąpiel w zimnych i gorących źródłach jednocześnie.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1993

Data ostatniej modyfikacji: 17.10.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json