Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. oświecić
1. epoka
Definicja
Noty o użyciu
Zapisywane również wielką literą.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Połączenia
- europejskie, francuskie, polskie... oświecenie
- oświecenie i rewolucja francuska; oświecenie i romantyzm; barok i oświecenie; odrodzenie i oświecenie; renesans i oświecenie
- człowiek, myśliciel; czas, epoka, okres; dialektyka; dzieło, filozofia, idea, ideał, kultura, literatura; dziedzictwo, osiągnięcia, tradycja oświecenia; w duchu oświecenia
Cytaty
|
Nazywał się Arnaldo Villanova, napisał książkę pod tytułem Liber de vinis [...]. Ale medycyna nie rezygnowała z przyswojenia sobie wiedzy o cudach wina poza sferą fantazji, toteż wieki następne, renesans i oświecenie, przyniosły wiele studiów i traktatów, z których stopniowo wykształcała się nasza enologia. źródło: NKJP: Eugeniusz Kabatc: Vinum sacrum et profanum : wino w kulturze, wino w naturze, wino na naszym stole, 2003 |
|
|
Krasicki atakował i ośmieszał zakonników z pasją, jakiej nie spotkamy w libertyńskiej i antyreligijnej literaturze francuskiego oświecenia. źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002 |
|
|
O. Woroniecki sądził, że konsekwencje oświecenia oraz rewolucji francuskiej, głoszących kult rozumu, tak przerażające dla ludzi Kościoła, popchnęły w XIX wieku inteligencję polską ku skrajności fideizmu. źródło: NKJP: Tadeusz Bartoś: Wolność, równość, katolicyzm, 2007 |
|
|
Tę pejoratywną opinię o scholastyce utrwalili następnie pisarze Oświecenia i w ten sposób przetrwała aż do naszych czasów. źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: n2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | oświecenie |
oświecenia |
|
| D. | oświecenia |
oświeceń |
|
| C. | oświeceniu |
oświeceniom |
|
| B. | oświecenie |
oświecenia |
|
| N. | oświeceniem |
oświeceniami |
|
| Ms. | oświeceniu |
oświeceniach |
|
| W. | oświecenie |
oświecenia |
Inne uwagi
Zwykle lp
Skróty
2. olśnienie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Połączenia
- duchowe; błyskawiczne, nagłe, szybkie oświecenie
- oświecenie ludzi, pogan; umysłu
- stan oświecenia
- doznać; poszukiwać oświecenia
- osiągnąć oświecenie
Cytaty
|
W średniowieczu zagłodzenie się przez kobietę uważane było za drogę ku duchowemu oświeceniu. źródło: NKJP: Anna Dąbrowska: Jedzeniofobia, Cosmopolitan, 1999 |
|
|
Działanie Boga przejawia się w poruszeniach mojej woli, w moich myślach, w oświeceniach, których nikomu z nas nie brakuje. źródło: NKJP: Paweł Kosiński SJ: Obudzić serce, 2000 |
|
|
Sobór Watykański II przypomina zrodzenie się Kościoła w dniu Pięćdziesiątnicy. Od tego momentu rozpoczyna się jego era upływająca pod przewodem i oświeceniem Ducha Świętego. źródło: NKJP: Ks. Andrzej J. Dziuba: W mocach Ducha Świętego, Niedziela, 1998 |
|
|
To kompletny [...] egoista przebrany w skórę wrażliwego artysty, w dodatku energetyczny i psychiczny wampir. Sama nie wiem, dlaczego nie widziałam tego wcześniej, dopiero wczoraj doznałam oświecenia. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska, Piotr Pietucha: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2007 |
|
|
Teraz, o Władco, pozwól odejść słudze Twojemu w pokoju, według Twojego słowa. Bo moje oczy ujrzały Twoje zbawienie, któreś przygotował wobec wszystkich narodów. Światło na oświecenie pogan i chwałę ludu Twego, Izraela. źródło: KWSJP: Mieczysław Maliński: Matka Jezusa, 1981 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: n2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | oświecenie |
oświecenia |
|
| D. | oświecenia |
oświeceń |
|
| C. | oświeceniu |
oświeceniom |
|
| B. | oświecenie |
oświecenia |
|
| N. | oświeceniem |
oświeceniami |
|
| Ms. | oświeceniu |
oświeceniach |
|
| W. | oświecenie |
oświecenia |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
+ | oświecenie | + |
KOGO/CZEGO
|
3. postępowość
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | postęp |
Połączenia
- oświecenie ludu
- (osiągnąć jakiś) poziom, stan oświecenia
- doznać oświecenia
Cytaty
|
Już w XII i XIII wieku Chiny osiągnęły poziom oświecenia europejskiego. Kiedy Europejczycy pływali w łupinkach, Chińczycy - w dżonkach [...] Chiny się ucywilizowały dużo wcześniej niż Europa. źródło: Internet |
|
|
Rządy lewicowej elity muszą doprowadzić do konfliktu z Kościołem. Polska podzielona na nowy obóz postępu i oświecenia oraz Ciemnogród dla jednych - a przemalowaną komunę oraz oszukany katolicki naród dla innych... źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Upadek „Tygodnika Solidarność”?, Gazeta Wyborcza, 1992-03-28 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: n2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | oświecenie |
oświecenia |
|
| D. | oświecenia |
oświeceń |
|
| C. | oświeceniu |
oświeceniom |
|
| B. | oświecenie |
oświecenia |
|
| N. | oświeceniem |
oświeceniami |
|
| Ms. | oświeceniu |
oświeceniach |
|
| W. | oświecenie |
oświecenia |
Inne uwagi
Zwykle lp
4. w buddyzmie
Definicja
Noty o użyciu
Zapisywane również wielką literą.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Połączenia
- stopniowe oświecenie
- stan oświecenia
- osiągnąć/osiągać oświecenie
- dążyć do oświecenia
Cytaty
|
Mistrzowie buddyjscy twierdzą zazwyczaj, że ich duchowa praktyka nie wymaga opisu, a też nie najlepiej mu się poddaje. Nie da się - powiadają - osiągnąć oświecenia przez lekturę. źródło: NKJP: Mirosław P.: Książki, Polityka, 2004 |
|
|
[...] nad Prawem Karmy jest Prawo Łaski. Ono umożliwia nawet w ciągu jednego wcielenia zlikwidowanie obciążeń karmicznych i osiągnięcie oświecenia [...]. źródło: NKJP: Alicja Chrzanowska: Tarot a karma czyli Problemy wcieleń reinkarnacyjnych, 2001 |
|
|
Oświecenie osiągniesz przez medytację i kontakt z mistrzem: nauczycielem Buddy. źródło: NKJP: Jak trafić do nieba, CKM, 2001 |
|
|
[...] odwiedzają miejscowość Bodhgaja w Indiach, by medytować u stóp świętego figowca, następcy Drzewa Bodhi, w którego cieniu Sakyamuni Buddha 2500 lat wcześniej osiągnął Oświecenie. źródło: NKJP: Pielgrzym ciekawy świata, Dziennik Polski, 2004-04-10 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: n2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | oświecenie |
oświecenia |
|
| D. | oświecenia |
oświeceń |
|
| C. | oświeceniu |
oświeceniom |
|
| B. | oświecenie |
oświecenia |
|
| N. | oświeceniem |
oświeceniami |
|
| Ms. | oświeceniu |
oświeceniach |
|
| W. | oświecenie |
oświecenia |
Inne uwagi
Zwykle lp