UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

smętarz

Chronologizacja

1665, KorBa

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. smętarz
smętarze
D. smętarza
smętarzy
C. smętarzowi
smętarzom
B. smętarz
smętarze
N. smętarzem
smętarzami
Ms. smętarzu
smętarzach
W. smętarzu
smętarze

Pochodzenie

Postać smętarz powstała na zasadzie adideacji zapożyczonego wyrazu cmentarz (zob.) do rodzimego smętek (zob.).

1. dla zmarłych

Definicja

daw. 
cmentarz - wyznaczony teren, na którym grzebie się zmarłych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

Relacje znaczeniowe

synonimy:  cmentarz, cmentarzysko, miasto umarłych, nekropola, nekropolia, park sztywnych, smętarzysko

Cytaty

Lato było gorące, więc szybko pochowali biedaczkę, a jego związanego położyli w stodole. Wierz pani czy nie, wieczorem porwał sznury, poleciał na smętarz i gołymi rękami rozkopał mogiłę, otworzył sam trumnę, żeby ostatni raz popatrzeć na pannę młodą.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

Podobnie, przypominam sobie, postępują wiejskie kobiety, co po długim dniu roboty biegną w przedwieczerz na smętarz, szepcząc zdrowaśki, pielęgnują swoje groby, i o zmroku zbiegają się przy studni, stoją w ścisłym kółku i cicho gwarzą tyleż ze sobą, co z duchami swoich stąpających w ciemnościach bliskich.

źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002

Indiański cmentarz w słynnym „Smętarzu dla zwierzaków” Stephena Kinga animuje demony z powodu zadawnionych krzywd, jakich doświadczyło plemię Micmaców od białych osadników.

źródło: NKJP: Mirosław Pęczak: Okropne filmy, Polityka, 2005

2. przy kościele

Definicja

daw. 
teren wokół kościoła, dawniej przeznaczony do grzebania zmarłych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  cmentarz

Cytaty

Cmentarz przykościelny (obecnie już nieistniejący) - jednym z ostatnich tu pochowanych „na smętarzu przy kościele” był w 1810 r. podpułkownik Adam z Bużenina Mojaczewski (1769–1810), który zmarł w Krągoli od ran odniesionych w bitwie pod Tczewem.

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 23.10.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json