Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *pacholъ
W płn. psł też *pacholъkъ 'chłopiec, sługa'. Obie formy to zapewne rzeczowniki odczasownikowe od czasownika przedrostkowego *po-choliti 'otoczyć opieką' z właściwą archaicznym derywatom zamianą czasownikowego przedrostka po- na imienny pa- (Bor.).
1. sługa
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pachołek, sługa, służalec, służący, służebny II |
Cytaty
|
– Czego chcecie?! To wyście są pachoł kasztelański! – syknął mu prosto w twarz. źródło: KWJP: Małgorzata Gutowska-Adamczyk: Fortuna i namiętności. Klątwa, 2015 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pachoł |
pachołowie |
ndepr |
| pachoły |
depr | ||
| D. | pachoła |
pachołów |
|
| C. | pachołowi |
pachołom |
|
| B. | pachoła |
pachołów |
|
| N. | pachołem |
pachołami |
|
| Ms. | pachole |
pachołach |
|
| W. | pachole |
pachołowie |
ndepr |
| pachoły |
depr |
2. osoba wysługująca się komuś
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pachołek |
Cytaty
|
Niemcy Ludendorffów, Hindenburgów, Seecktów i Hitlerów, pachoły Wittelsbachów i Hohenzollernów zbrojną ręką sięgają po władzę. Ich zwycięstwo byłoby wstępem do zbrojnego ataku reakcji przeciw Rosji Sowieckiej, do jej zdławienia. źródło: KPP w obronie niepodległości Polski: materiały i dokumenty, 1954 (books.google.pl) |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pachoł |
pachołowie |
ndepr |
| pachoły |
depr | ||
| D. | pachoła |
pachołów |
|
| C. | pachołowi |
pachołom |
|
| B. | pachoła |
pachołów |
|
| N. | pachołem |
pachołami |
|
| Ms. | pachole |
pachołach |
|
| W. | pachole |
pachołowie |
ndepr |
| pachoły |
depr |
Składnia
|
+ | pachoł | + |
(CZYJ)
|
|
|
+ | pachoł | + |
(KOGO)
|
3. chłopak
Definicja
Noty o użyciu
Wyraz używany w stylizacjach na dawną polszczyznę oraz regionalnie, przede wszystkim na Śląsku.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka płeć
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia dorastanie i dojrzałość
Relacje znaczeniowe
Cytaty
|
A właśnie, nie widziałeś jeszcze mego najstarszego syna, Alberta! - zakrzyknął, tknięty nagle ojcowską dumą. - Wyrósł z niego całkiem dorodny pachoł i wkrótce będę go żenił z latoroślą cechu sukienników. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006 |
|
|
Hotsporn wymownie spojrzał na plamę krwi i niknący w komorze ślad na trocinach, wyraźnie wskazujący, którędy i dokąd powleczono trupa. Giselher zauważył spojrzenie. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997 |
|
|
Pełnoletnie pachoły z pałami na 15-letnich podlotków? Z niepublicznego gimnazjum sportowego? Bo co... bo szkoła nazywa się inaczej niż Górnik Zabrze to łomot im trzeba spuścić? źródło: Internet: https://rudaslaska.com.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pachoł |
pachołowie |
ndepr |
| pachoły |
depr | ||
| D. | pachoła |
pachołów |
|
| C. | pachołowi |
pachołom |
|
| B. | pachoła |
pachołów |
|
| N. | pachołem |
pachołami |
|
| Ms. | pachole |
pachołach |
|
| W. | pachole |
pachołowie |
ndepr |
| pachoły |
depr |
4. słupek drogowy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy
Połączenia
- betonowe pachoły
Cytaty
|
Minęły kolejne dwa tygodnie, a krajobraz bez zmian. Mowa o zapadniętej jezdni z pachołem pośrodku, którą od wielu tygodni muszą omijać autobusy miejskie dojeżdżające do pętli na szczecińskim Krzekowie. źródło: KWJP: Na pętli Krzekowo pezjaż bez zmian, Kurier Szczeciński, 2016-07-21 |
|
|
[...] po jezdni bez wierzchniej warstwy asfaltu i między wystającymi studzienkami kanalizacyjnym i rozstawionymi pachołami kierowcy muszą lawirować na sporym odcinku ul. Batalionów Chłopskich w obie strony. źródło: KWJP: Letnia jazda z przeszkodami, Kurier Szczeciński, 2018-07-10 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pachoł |
pachoły |
|
| D. | pachoła |
pachołów |
|
| C. | pachołowi |
pachołom |
|
| B. | pachoł |
pachoły |
|
| N. | pachołem |
pachołami |
|
| Ms. | pachole |
pachołach |
|
| W. | pachole |
pachoły |
5. słupek na statku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny
Połączenia
- pachoły cumownicze
Cytaty
|
W przypadku przebudowy wszystkich wymienionych nabrzeży wykonane zostaną prace wyposażeniowe, a więc zamontowane pachoły cumownicze, odbojnice, drabinki wyłazowe, barierka ochronna, sprzęt ratunkowy, zbudowane schody na skarpie. źródło: KWJP: Portowy dostęp od strony wody, Namiary na Morze i Handel, 2019-01-02 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | pachoł |
pachoły |
|
| D. | pachoła |
pachołów |
|
| C. | pachołowi |
pachołom |
|
| B. | pachoł |
pachoły |
|
| N. | pachołem |
pachołami |
|
| Ms. | pachole |
pachołach |
|
| W. | pachole |
pachoły |