UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bałaguła

Chronologizacja

1841, Karol Heincz, Komedya w 2-ch aktach pod tytułem Młodzież tegoczesna, polona.pl

1. woźnica

Definicja

dawniej na terenie Kresów Wschodnich: woźnica żydowski, posiadający wóz i wynajmowany do przewozu podróżnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca zawody

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

[...] dziś nikt nie pamięta o bałagułach, choć dotrwali do końca minionego wieku, zanim ostatecznie nie wyparły ich lokomotywy, i choć przez całe stulecie stanowili charakterystyczny, nieodłączny element podolskiego, ale także wołyńskiego i ukraińskiego krajobrazu.

źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Podolska legenda. Powstanie i pogrzeb polskiego Podola, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bałaguła
bałagułowie
ndepr
bałaguły
depr
D. bałaguły
bałagułów
C. bałagule
bałagułom
B. bałagułę
bałagułów
N. bałagułą
bałagułami
Ms. bałagule
bałagułach
W. bałaguło
bałagułowie
ndepr
bałaguły
depr

2. wóz

Definicja

dawniej na terenie Kresów Wschodnich: wóz z zaprzęgiem konnym służący do przewozu podróżnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Było upalne, jak to na Kresach, lato 1912 lub 1913 roku, więc kończył się wiek XIX. Iwaszkiewicz długi i jeszcze wtedy chudy, spalony na brąz, przesiadał się z powozu do linijki, z linijki w bałagułę, z bałaguły w siodło, zapamiętując ostatnie pejzaże Wielkiej Rzeczypospolitej i jej ostatnie zapachy.

źródło: NKJP: Eustachy Rylski: Po śniadaniu, 2009

Otóż taką bałagułą, proszę pani, jeździłam z mojej Białozórki do oddalonego o 60 kilometrów Krzemieńca [...].

źródło: Stanisław Zagórski (red.): Wschodnie losy Polaków, 1991 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bałaguła
bałaguły
D. bałaguły
bałaguł
C. bałagule
bałagułom
B. bałagułę
bałaguły
N. bałagułą
bałagułami
Ms. bałagule
bałagułach
W. bałaguło
bałaguły

3. hulaka

Definicja

przest. 
osoba, która prowadzi beztroski i towarzyski tryb życia, lekceważąc przyjęte obyczaje

Noty o użyciu

Używane dawniej zwłaszcza na terenie Kresów Wschodnich.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bankietnik, hulaka

Cytaty

I te spacery zimowe saniami, i bale, na których bywały moje siostry, wyprawy na jarmarki i odpusty - wszystko to brzmiało zamilkłym echem i czasami, o których pamiętała lub które z opowiadań znała jeszcze moja matka, licząca w swoim rodzie niejednego bałagułę i utracjusza.

źródło: Jarosław Iwaszkiewicz: Książka moich wspomnień, 1957 (books.google.pl)

- A mnie, że tak powiem, w Paryżu powiadają franty, takie bałaguły, żuliki zwykłe, że ja, panie, zdrajca jestem i agent carski.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1987

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bałaguła
bałagułowie
ndepr
bałaguły
depr
D. bałaguły
bałagułów
C. bałagule
bałagułom
B. bałagułę
bałagułów
N. bałagułą
bałagułami
Ms. bałagule
bałagułach
W. bałaguło
bałagułowie
ndepr
bałaguły
depr
Data ostatniej modyfikacji: 17.03.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json