UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

podkurek

Chronologizacja

1743, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	podkurek	podkurki
D.	podkurka	podkurków
C.	podkurkowi	podkurkom
B.	podkurek	podkurki
N.	podkurkiem	podkurkami
Ms.	podkurku	podkurkach
W.	podkurku	podkurki

Pochodzenie

Zob. kur

1. nocny posiłek

Definicja

posiłek spożywany dawniej późną nocą

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Na wschodzie niebo już blednieje letnim prześwitem.
- Chłopy - woła włodarz - podkurek!
Pisarz już nadjechał, rozdziela kiełbasę i chleb.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Requiem dla ziemiaństwa, 2003

Na podkurek spożywano najczęściej dania lekkie, naleśniki, dżem, ser, często towarzyszył mu kieliszek alkoholu.

źródło: NKJP: Internet

Kult młodości ma za to ten dobry skutek uboczny, że nauczył nas dbać o siebie: ćwiczyć, sensownie jeść z pominięciem trzydaniowych obiadów i staropolskich podkurków (nażeranie się na noc), uśmiechać się na przekór podagrze.

źródło: KWJP: Grażyna Plebanek: Zmora wiecznej młodości, Wysokie Obcasy, 2011-12-16

2. postny posiłek

Definicja

postny posiłek spożywany dawniej o północy we wtorek przed Środą Popielcową

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:

maślana kolacja

Cytaty

[...] bawiono się od tłustego czwartku do kusego wtorku. W ostatkowy wieczór, gdy wybiła północ, wnoszono na stoły podkurek - pierwszy postny posiłek z mleka, jaj i śledzi.

źródło: NKJP: Skąd zabawa?, Dziennik Polski, 2006-02-25

W zapustny wtorek, który był ostatnim dniem szalonego karnawału o północy następował czas przełomu. Nagle milkła muzyka i wnoszono podkurek, czyli pierwszy postny posiłek [...].

źródło: Magdalena Grosiak: „Gdy w Popielec pogoda służy, suchą wiosnę wróży”, 2024-02-14 (muzeum-radom.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 31.03.2026