UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

posiłek

Chronologizacja

SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego posilić (się) 'wzmocnić (się)', który od silić się; zob. siła

1.a przedmiot

Definicja

rzeczy przygotowane do zjedzenia na jeden raz

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  jedzenie

Połączenia

  • ciepły, gorący, zimny; duży, mały; dwudaniowy; ciężkostrawny, kaloryczny, obfity, tłusty; dietetyczny, lekki, pełnowartościowy, pożywny, suty, zdrowy; postny, prosty, skromny; mięsny, wegetariański; świąteczny; wigilijny; wystawny; wspólny; domowy, szkolny, szpitalny; gotowy; dodatkowy; smaczny; tradycyjny posiłek; bezpłatne, darmowe, nieodpłatne; tanie; urozmaicone posiłki
  • jeden posiłek; dwa, trzy posiłki; pięć posiłków
  • posiłki dla dzieci, dla podopiecznych, dla uczniów; dla rodziny; dla bezdomnych, dla potrzebujących, dla ubogich; dla chorych, dla pacjentów; dla zawodników; dla pracowników, dla robotników
  • posiłki i napoje
  • cena, koszt; skład; resztki posiłku
  • dodatek do posiłku; resztki z posiłku; dopłata, dotacje do posiłków; opłata za posiłki
  • bloczek, bon, talon na posiłek
  • komponować; gotować, przygotować/przygotowywać, przyrządzić/przyrządzać, szykować, ugotować; zamówić; jadać, jeść, przyjmować, spożyć/spożywać, zjadać, zjeść; dostarczać, dowozić, roznosić, rozwozić; podawać, rozdawać, serwować, wydawać; zapewnić; dofinansować, dotować, fundować, ufundować; dostawać, otrzymywać posiłki
  • częstować posiłkiem
  • kogoś (nie) stać; wydać na posiłek; płacić, zapłacić za posiłek

Cytaty

[...] szkolny obiad to niejednokrotnie jedyny [...] ciepły posiłek dziecka.

źródło: NKJP: S.Żagiel: Podręczniki i obiady dla uczniów,

Zmienne pory przyjmowania posiłków powodują zaburzenia apetytu, dyspepsję [...], zgagę, nieregularność wypróżnień, wzdęcia, nieżyty błony śluzowej żołądka, co w konsekwencji może prowadzić do choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

źródło: NKJP: Jadwiga Siedlecka: Praca i zdrowie kierowców komunikacji miejskiej, Praca i Zdrowie, 2007-12-11

Najlepiej jest kierować się zasadą, że w ciągu dnia należy jadać pięć posiłków sporządzonych z produktów zbożowych i ziemniaczanych, z czego do czterech muszą być obowiązkowo dodane warzywa i owoce, a tylko do jednego mięso i do dwóch przetwory mleczne.

źródło: NKJP: Lucyna Krysiak: Pomyśl zanim zjesz, Dziennik Łódzki, 2004-06-19

Wolne od podatku dochodowego są stypendia socjalne, specjalne dla osób niepełnosprawnych, stypendia za wyniki w nauce, stypendia ministra za osiągnięcia w nauce, dopłaty do zakwaterowania, dopłaty do posiłków oraz zapomogi.

źródło: NKJP: ol: Dekalog pracującego studenta, Dlaczego? , 2009-09-25

Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelickiej przygotowuje ciepłe posiłki dla bezdomnych, mieszkających na gdyńskim dworcu.

źródło: NKJP: Sapińska Wioletta, Kas Dorota: Gdy dom jest na dworcu, Dziennik Gdyński, 1998-12-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. posiłek
posiłki
D. posiłku
posiłków
C. posiłkowi
posiłkom
B. posiłek
posiłki
N. posiłkiem
posiłkami
Ms. posiłku
posiłkach
W. posiłku
posiłki

1.b czynność

Definicja

jedzenie, zwykle o stałej porze dnia, rzeczy przygotowanych do spożycia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  jedzenie

Połączenia

  • popołudniowy, poranny, wieczorny; jedyny; główny, najważniejszy, podstawowy; uroczysty; szybki; spóźniony posiłek; codzienne, nieregularne, regularne, stałe posiłki
  • posiłek o określonej/stałej porze
  • posiłek i nocleg
  • czas, godzina, pora posiłku
  • czas, pora, przerwa na posiłek
  • przerwać posiłek; celebrować posiłki
  • siadać, siąść, usiąść, zasiąść; przygotować się, przystąpić, szykować się; pić, podawać (herbatę, kompot, piwo, sok, wino) do posiłku; nakrywać (stół) do posiłku
  • wołać, wzywać; gromadzić się, chodzić, iść/pójść, przyjść, udać się, wpaść dokądś, wstąpić, zatrzymać się gdzieś; spóźnić się; zaprosić; czekać na posiłek
  • pojawić się, spotkać/spotykać się na posiłku; sprzątać, zmywać (naczynia) po posiłku; bywać na posiłkach
  • po posiłku, przed posiłkiem; podczas posiłku, przy posiłku; między posiłkami

Cytaty

Wieczorem, kiedy po zachodzie słońca temperatura robi się znośna, nadchodzi czas głównego posiłku dnia.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002

Między posiłkami [...] często chodziliśmy na pobliską górę Antałówkę, czy też trochę dalej na Krokiew.

źródło: NKJP: Kazimierz Saługa: Ocalić od zapomnienia (odc.18), Co Tydzień Jaworzno, 2005-01-01

Zarówno Pakistańczycy, jak i Syryjczycy bardzo celebrują posiłki. Przerywają pracę i zasiadają do jedzenia. Nikt z nich nie je sam. Wszyscy siadają w kręgu i kiedy jest większa grupa, zaczynają jeść.

źródło: NKJP: Jolanta Jakubik: Zupełnie inny świat, Gazeta Radomszczańska, 2009-07-29

We trójkę poszli do kuchni, gdzie Marek nakrył do posiłku.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. posiłek
posiłki
D. posiłku
posiłków
C. posiłkowi
posiłkom
B. posiłek
posiłki
N. posiłkiem
posiłkami
Ms. posiłku
posiłkach
W. posiłku
posiłki
Data ostatniej modyfikacji: 30.10.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json