UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

burak

Chronologizacja

1465, SStp
W postaci: borag / borak
Inne znaczenie: 'ogórecznik'

Pochodzenie

może łac. śred. bor(r)āgo 'ogórecznik'

Prawdopodobnie doszło do przeniesienia nazwy jednej rośliny na drugą po zarzucenie uprawy ogórecznika; powodem mogło być zastosowanie obydwu w podobnych potrawach.

1.a roślina

Definicja

roślina o podłużnej łodydze, jajowatych liściach, uprawiana ze względu na jadalny korzeń o kulistym lub podłużnym kształcie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  buraczek
hiperonimy:  warzywo

Połączenia

  • burak ćwikłowy, pastewny
  • bulwa, korzeń; plantatorzy buraka; plantacje, uprawa; wykopki buraków
  • hodować; kopać; posadzić buraki

Cytaty

Okres zabiegów połączonych z uprawą buraka zaczynał się dość wcześnie, na początku lata, kiedy to powietrze bywa przesiąknięte zapachem koniczyny i miodowym oddechem wysadków

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Requiem dla ziemiaństwa, 2003

Oni zrobili, co do nich należy - posadzili buraki , zebrali je z pola, wysłali do cukrowni.

źródło: NKJP: Jolanta Młodecka: Włocławek: Wieniec, Gazeta Pomorska, 2009-12-07

Do prac sezonowych przychodzili ludzie ze wsi, głównie z Kazunia i Bielan-Majdan. Na polu buraków czy marchwi pastewnej, poznaczonym rzędami wschodzących roślin, zasiadało zwykle około dwudziestu osób.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Na swoim gruncie wyhoduję buraki, zboże i nareszcie mi wystarczy...

źródło: KWSJP: Tadeusz Abramczyk: „Express” pyta rolników: co dała podwyżka cen skupu żywca, Ekspress Wieczorny nr 70, 1981

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3, m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. burak
buraki
D. buraka
buraków
C. burakowi
burakom
B. burak
pot. buraka
buraki
N. burakiem
burakami
Ms. buraku
burakach
W. buraku
buraki

1.b do jedzenia

Definicja

jadalny czerwony korzeń buraka - rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  buraczek

Połączenia

  • utarty burak; pieczone buraki
  • barszcz, sałatki, sok z buraków
  • gotować; rozcierać buraki
  • czerwony jak burak

Cytaty

Odrobina utartego buraka nada chłodnikowi śliczny, różowy kolor.

źródło: KWSJP: Wariacje campingowe,Ty i Ja nr 7 (111), 1969

Zawiesiste sosy możemy zastępować sosami warzywnymi, na przykład z soku z buraków, marchwi lub pomidorów.

źródło: KWSJP: Magdalena Walisiak: Samo zdrowie, Kuchnia nr 8, 1998

Przebudziłem się dopiero, gdy kelnerka postawiła przed nami wino, chleb i sałatę z buraków.

źródło: KWSJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem: (Francja 1940-1944), 1957

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3, m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. burak
buraki
D. buraka
buraków
C. burakowi
burakom
B. burak
pot. buraka
buraki
N. burakiem
burakami
Ms. buraku
burakach
W. buraku
buraki

2. człowiek

Definicja

pot.  pogard. 
osoba uważana przez mówiącego za prymitywną i niekulturalną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka wieś

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bamber, burek, cep, cham, czereśniak, jaskiniowiec, kmieć, kmiot, kmiotek, prymityw, wieśniak, wiochmen, wsiok, wsiur

Połączenia

  • nazwać kogoś burakiem

Cytaty

Łochowem rządzi satyr i burak, pisano dodając, że z Łochowa należy uciekać, skoro panują tam tak zdziczałe kryteria doboru kadr.

źródło: NKJP: Po co gminie miss?, Polityka, 2005

Gdy nowobogacki klient zachowywał się arogancko, próbując okazać swoją wyższość, miałam ochotę krzyknąć mu w twarz: ty buraku!

źródło: NKJP: Ze skryptem pod tacą, Dziennik Polski, 2001-09-07

Mnie na początku jedna nazywała burakiem, ciepłymi kluchami, nawet mnie nie lubiła, a po zaledwie 3 tygodniach znajomości mówi, że mnie kocha.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. burak
buracy
ndepr
buraki
depr
D. buraka
buraków
C. burakowi
burakom
B. buraka
buraków
N. burakiem
burakami
Ms. buraku
burakach
W. buraku
buracy
ndepr
buraki
depr

Frazeologizmy

burak cukrowy
Data ostatniej modyfikacji: 03.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json