UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

żywot

Chronologizacja

1 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

psł. *životъ 'życie', 'część tułowia poniżej klatki piersiowej, brzuch'

Rzeczownik abstrakcyjny (wtórnie skonkretyzowany) z przyrostkiem *-otъ od psł. *živъ
Zob. żywy

1. człowieka

Definicja

książk.

życie - proces bytowania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:

życie, żywobycie

Połączenia

ludzki, koci, psi; doczesny, ziemski; długi, krótki; burzliwy, monotonny; ciężki, marny, nędzny, nieszczęsny, nieszczęśliwy, pieski, smutny; sielski, szczęśliwy żywot
żywot artysty, bandyty, banity, emeryta, emigranta, kloszarda, kryminalisty, próżniaka, pustelnika, żołnierza
radość, rozkosz; piękno; przemijanie; trudy żywota
prowadzić, wieść; rozpoczynać; dokończyć, zakończyć; utrudniać żywot

Cytaty

	Klub utonie w blasku pokutnych świec, goście z hasłem „Memento mori” będą dostawać pokutne bicze, a także odblaskowe szkielety i czaszki, by pamiętali o marności doczesnego żywota. źródło: NKJP: Dorota Klusek: Galowo i pokutnie w Efekcie Motyla, Echo Dnia, 2007-03-03
	Jedna z legend, w jakie obrósł żywot wiejskiego mułły, który wspiął się na tron emira, mówi, że pewnego dnia do meczetu, gdzie modlił się i mieszkał, przybyła delegacja zrozpaczonych wieśniaków. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002
	Ponieważ psi żywot jest dużo krótszy od ludzkiego, jest weń wpisane jeszcze potężniejsze pragnienie prokreacji, przekazania swoich genów przyszłym pokoleniom. źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008
	Większość z nich wymaga pomocy specjalisty. Gapią się w podłogę, są smutni i najchętniej zakończyliby swój marny żywot na grubej gałęzi lub pod kołami tramwaju. źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2001
	Tym, co najbardziej determinuje nasze życie, jest niepewność, ulotność ludzkiego żywota, bo przecież w każdej chwili może nas dopaść z zaskoczenia straszna choroba, zaraza, zatrucie, nagła śmierć od pioruna [...]. źródło: NKJP: Krzysztof Varga: Demony miłości, demony szaleństwa, Gazeta Wyborcza, 1996-05-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	żywot	żywoty
D.	żywota	żywotów
C.	żywotowi	żywotom
B.	żywot	żywoty
N.	żywotem	żywotami
Ms.	żywocie	żywotach
W.	żywocie	żywoty

Składnia

	+	żywot	+	JAKI
	+	żywot	+	KOGO

2. próżniaczy

Definicja

sposób życia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

życie

Połączenia

beztroski, hulaszczy, pasożytniczy, próżniaczy; cnotliwy, grzeszny; dostatni, sielski; pracowity; bezpieczny, ustabilizowany; cichy, spokojny; codzienny; pospolity; tułaczy, włóczęgowski, wygnańczy; samotniczy, rodzinny; klasztorny, zakonny; cywilny, żołnierski żywot
prowadzić, wieść żywot

Cytaty

[...] po pierwszym hauście zachwytu nad takim uproszczonym, wreszcie ustabilizowanym żywotem przyszła od razu fala zwątpienia: przecież te same ambicje i zawiści odrodziłyby się we mnie błyskawicznie, tyle tylko, że wśród innych rekwizytów i z innymi statystami.

źródło: NKJP: Andrzej Horubała: Fariarz, 2003

Musimy zdać sobie sprawę, że w tych klasztorach, gdzie przeor nie dbał o dyscyplinę, mnisi wiedli często próżniaczy żywot, zaniedbując swój duchowy rozwój.

źródło: NKJP: Agnieszka Kozyra: Filozofia zen, 2004

Wiedli dostatni i pracowity żywot, jętki jednodniówki, w absurdalnym poczuciu bezpieczeństwa, jak gdyby świat był wielkim pokojem dziecinnym, nad którym sprawuje opiekę Opatrzność, hojna dla wszystkich, którzy są cisi i pokornego serca.

źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	żywot	żywoty
D.	żywota	żywotów
C.	żywotowi	żywotom
B.	żywot	żywoty
N.	żywotem	żywotami
Ms.	żywocie	żywotach
W.	żywocie	żywoty

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

żywot

JAKI

3. firmy

Definicja

książk.

istnienie i funkcjonowanie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:

życie

Połączenia

długi, długoletni, krótki; dalszy; polityczny, prawny, legislacyjny żywot
żywot banku, firmy, kopalni, stoczni, szkoły, szpitala; komisji, resortu; przepisu, umowy, ustawy; maszyny, samochodu; ubrań
żywot dobiegł/dobiega kresu
rozpocząć/rozpoczynać, kontynuować, kończyć, skończyć, zakończyć; przedłużyć/przedłużać, skrócić/skracać żywot

Cytaty

	Na szczęście przeciętny żywot bojowej maszyny w czasie wojny trwał znacznie krócej i nim zdążyła się zestarzeć, ginęła w ogniu lub roztrzaskana o ziemię czy wodę. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007
	Obrazy Nowego Jorku kontynuują swój żywot na pocztówkach, plakatach, kalendarzach, okładkach płyt, koszulkach... źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008
	[...] wolałbym, żeby nasza konstytucja miała nieco dłuższy żywot niż napoleońska, albowiem w kilka lat po tym, jak Napoleon został cesarzem, ona praktycznie przestała obowiązywać. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.03.1992
	W chwili, gdy zakończyła żywot Gminna Spółdzielnia „SCh”, stałe zatrudnienie mają tylko pracownicy Urzędu Gminy, poczty, banku oraz nauczyciele [...]. źródło: NKJP: A.Fidrysiak: Bieda aż piszczy, Tygodnik Ciechanowski, 2002-09-26
	Rośnięcie, zwłaszcza wszerz, nieubłaganie skracało żywot ubrań opatrzonych metką „dziewczęce”, a ona miała czternaście lat i sylwetkę dojrzałej kobiety. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	żywot	żywoty
D.	żywota	żywotów
C.	żywotowi	żywotom
B.	żywot	żywoty
N.	żywotem	żywotami
Ms.	żywocie	żywotach
W.	żywocie	żywoty

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

żywot

(CZEGO)

4. świętego

Definicja

opis życia znanej osoby, najczęściej jakiegoś świętego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

biografia

Połączenia

żywoty świętych, sławnych ludzi, sławnych mężów
spisać/spisywać żywot kogoś

Cytaty

	Fragmenty pism i żywotów świętych oraz błogosławionych Polaków, kanonizowanych i beatyfikowanych przez papieża Polaka, będą odczytywane przez bielskich i krakowskich artystów, w oprawie muzycznej Pawła Orkisza. źródło: (MM): Czekając na papieża, Dziennik Polski, 2002-08-10
	Opracowanie Pióra Stefaniaka liczy 112 s. Zawiera dzieje klasztoru dominikanek oraz żywot Eufemii Ofki. źródło: NKJP: (waw): O siostrach zapomniano, Nowiny Raciborskie, 2006-11-21
	Temat cielesnej i duchowej “krasy” Maryi drobiazgowo roztrząsali autorzy średniowiecznych Mariale [...]; pogłosy tych rozważań odnajdziemy także w polskich żywotach i kazaniach maryjnych [...]. źródło: NKJP: Roman Mazurkiewicz: Polskie średniowieczne pieśni maryjne. Studia filologiczne, 2002
	Biografię Emmanuela Levinaesa, która ukazała się u Flammariona w serii żywotów sławnych ludzi, wziąłem do ręki niechętnie [...]. źródło: NKJP: Krzysztof Rutkowski: Paryskie pasaże, Gazeta Wyborcza, 1994-09-20
	Inną kategorią zasług przypisywaną Jadwidze było zainicjowanie przez nią spisania żywota i cudów księżnej Kingi, złożenie osobistego zeznania o łasce doznanej dzięki wstawiennictwu tej świątobliwej niewiasty, a także potwierdzenie jej dozgonnego dziewictwa. źródło: NKJP: O związkach Jadwigi kaliskiej z Sądecczyzną, Dziennik Polski, 2002-02-01

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	żywot	żywoty
D.	żywotu	żywotów
C.	żywotowi	żywotom
B.	żywot	żywoty
N.	żywotem	żywotami
Ms.	żywocie	żywotach
W.	żywocie	żywoty

Składnia

żywot

KOGO

Frazeologizmy

coś dokonało żywota
coś dopełniło żywota
coś dokonuje żywota
ktoś dokonał żywota
ktoś dokończył żywota
ktoś dopełnił żywota
ktoś dokonuje żywota
ktoś dopełnia żywota
ktoś pędzi życie
ktoś pędzi jakiś żywot
życie wieczne
żywot wieczny

Data ostatniej modyfikacji: 20.10.2022