UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kułak

Chronologizacja

1582, SPXVI

Pochodzenie

ros. kulak

ukr. kułak

z st.rus. *kulakъ 'pięść'

Ros. kulak miał znaczenie przenośne 'lichwiarz wiejski', przez propagandę bolszewicką przeniesione
na rolników niechętnych kolektywizacji.

1.a pięść

Definicja

książk. 
dłoń z zagiętymi do wewnątrz palcami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pięść

Cytaty

Waliła się w brzuch zaciśniętymi kułakami raz po raz, z nienawiścią i rozgoryczeniem... Pod skórą wyczuwała napięte wiązania mięśni, sploty wnętrzności. Zabolało.

źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

- Otwierać! Otwierać natychmiast! Natychmiast otwierać! - i znowu targał za klamkę i walił kułakiem w drzwi.

źródło: NKJP: Paweł Huelle: Weiser Dawidek, 1987

- Znowu nie trafiłeś na lekcje!
- Byłem na polskim! - Kułakiem uderzył się w klatkę piersiową. - Słowo honoru!

źródło: NKJP: Mirosława Sędzikowska: Eus, deus, kosmateus, 2008

Nie mając sekundy, by skontrolować odruch, uderzył go kułakiem w twarz, pchnął kolanem.

źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie - rocznik 20, 1957

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kułak
kułaki
D. kułaka
kułaków
C. kułakowi
kułakom
B. kułak
kułaki
N. kułakiem
kułakami
Ms. kułaku
kułakach
W. kułaku
kułaki

1.b uderzenie

Definicja

książk. 
uderzenie kułakiem - zwiniętą dłonią

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Cytaty

Na jego głowę spadły kopniaki i kułaki tak, że się skulił, w ustach mierzwiąc krwawe strzępy z rozbitych warg.

źródło: Internet: lastinn.info

Krzyczałem i wrzeszczałem na nich, a nawet uderzałem z lekka. Ani mój głos, ani potężne szturchańce czy kułaki nie odnosiły żadnego skutku.

źródło: Internet: dzieckonmp.wordpress.com

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kułak
kułaki
D. kułaka
kułaków
C. kułakowi
kułakom
B. kułak
kułaki
N. kułakiem
kułakami
Ms. kułaku
kułakach
W. kułaku
kułaki

Inne uwagi

Zwykle lm

2. chłop

Definicja

pejorat. 
w propagandzie okresu stalinizmu: bogaty chłop, uznawany za prześladowcę biedniejszych mieszkańców wsi i przeciwnika zmian wprowadzanych na wsi przez władzę komunistyczną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • burżuje i kułacy
  • syn kułaka

Cytaty

Wróg klasowy okopywał się. Wywłaszczeni burżuje, kułacy i czarna reakcja, jak kler, nie mogli nam darować, że mieliśmy znacjonalizowany przemysł, kwitnące spółdzielnie produkcyjne i ustrój sprawiedliwości społecznej.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

[...] jeżeli pracuje u niego czterech bratanków i on im za to płaci, to taki chłop nie jest kułakiem, ale jeżeli zatrudnia obcych ludzi, to jest kułakiem.

źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1985

W okresie stalinizmu uznany za kułaka musiał płacić bardzo wysokie podatki.

źródło: NKJP: Joanna Tomczyńska: Sanktuarium w Wilka Lesie, Dziennik Zachodni, 2001-10-05

Plany pomocy sąsiedzkiej winny być układane pod kątem wymogów walki klasowej i zabezpieczenia biedniaków przed wyzyskiem ze strony kułaków przez dostarczenie realnej pomocy biednym rolnikom

źródło: Olsztyński Dziennik Wojewódzki nr 17, 1950 (polona2.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kułak
kułacy
ndepr
kułaki
depr
D. kułaka
kułaków
C. kułakowi
kułakom
B. kułaka
kułaków
N. kułakiem
kułakami
Ms. kułaku
kułakach
W. kułaku
kułacy
ndepr
kułaki
depr

Odesłania

Zob. też:

biedniak

Frazeologizmy

ktoś śmieje się w kułak
Data ostatniej modyfikacji: 03.08.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj