Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. kazać
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ urzędy i ich funkcjonowanie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ regulacje prawne
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | pozwolić |
Połączenia
- zakazać aborcji; hazardu; pornografii; jedzenia mięsa, palenia tytoniu; dystrybucji, handlu, sprzedaży; kąpieli; eksportu, importu; reklamy; wjazdu, wstępu; budowy; pracy; występów; działalności, działania; budowania, emitowania, łączenia, noszenia, organizowania, pisania, przeprowadzenia, rozpowszechniania, sprzedawania, stosowania, tworzenia, umieszczania, uprawiania, użytkowania, używania, wydawania, wykonywania czegoś; opuszczania kraju, statku..., prowadzenia pojazdów
- zakazać bankom; człowiekowi, dzieciom, dziennikarzom, osobie trzeciej, posłom, pozwanej, pozwanemu, pracownikom, prezydentowi, rodzicom, właścicielom, użytkownikom, żołnierzom
Cytaty
|
Niemiecki rząd chce zakazać dzieciom grania w brutalne gry komputerowe [...]. źródło: NKJP: Anna Gronczewska: Zakazany owoc, Dziennik Łódzki, 2005-11-18 |
|
|
NBP powinien mieć możliwość zakazania bankom wypłaty dywidendy, jeśli ich kondycja finansowa nie pozwala na to. źródło: NKJP: Konrad Sadurski: Bezpieczne banki, Gazeta Wyborcza, 1994-11-18 |
|
|
Pod koniec maja straż miejska zakazała handlowcom rozkładać swoje stoiska. źródło: NKJP: Przemysław Ziółek: Nielegalne targowisko, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-10-13 |
|
|
[...] monarcha odebrał mu obywatelstwo i zakazał poddanym królestwa spotykać się z ben Ladenem. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2000 |
|
|
Miałem jednak w szkole słabe oceny, toteż rodzice zakazali mi chodzić na treningi. źródło: NKJP: (HOF): Dariusz Mirowski, Express Ilustrowany, 2003-12-11 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zakażę |
zakażemy |
|||
| 2 os. |
zakażesz |
zakażecie |
|||
| 3 os. |
zakaże |
zakażą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zakazałem +(e)m zakazał |
zakazałam +(e)m zakazała |
zakazałom +(e)m zakazało |
zakazaliśmy +(e)śmy zakazali |
zakazałyśmy +(e)śmy zakazały |
| 2 os. |
zakazałeś +(e)ś zakazał |
zakazałaś +(e)ś zakazała |
zakazałoś +(e)ś zakazało |
zakazaliście +(e)ście zakazali |
zakazałyście +(e)ście zakazały |
| 3 os. |
zakazał |
zakazała |
zakazało |
zakazali |
zakazały |
bezosobnik: zakazano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zakażmy |
|
| 2 os. |
zakaż |
zakażcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zakazałbym bym zakazał |
zakazałabym bym zakazała |
zakazałobym bym zakazało |
zakazalibyśmy byśmy zakazali |
zakazałybyśmy byśmy zakazały |
| 2 os. |
zakazałbyś byś zakazał |
zakazałabyś byś zakazała |
zakazałobyś byś zakazało |
zakazalibyście byście zakazali |
zakazałybyście byście zakazały |
| 3 os. |
zakazałby by zakazał |
zakazałaby by zakazała |
zakazałoby by zakazało |
zakazaliby by zakazali |
zakazałyby by zakazały |
bezosobnik: zakazano by
bezokolicznik: zakazać
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zakazawszy
gerundium: zakazanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zakazanie |
zakazania |
| D. | zakazania |
zakazań |
| C. | zakazaniu |
zakazaniom |
| B. | zakazanie |
zakazania |
| N. | zakazaniem |
zakazaniami |
| Ms. | zakazaniu |
zakazaniach |
| W. | zakazanie |
zakazania |
imiesłów przymiotnikowy bierny: zakazany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zakazany |
zakazany |
zakazany |
zakazane |
zakazana |
| D. | zakazanego |
zakazanego |
zakazanego |
zakazanego |
zakazanej |
| C. | zakazanemu |
zakazanemu |
zakazanemu |
zakazanemu |
zakazanej |
| B. | zakazanego |
zakazanego |
zakazany |
zakazane |
zakazaną |
| N. | zakazanym |
zakazanym |
zakazanym |
zakazanym |
zakazaną |
| Ms. | zakazanym |
zakazanym |
zakazanym |
zakazanym |
zakazanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zakazani |
zakazani |
zakazane |
zakazane |
| D. | zakazanych |
zakazanych |
zakazanych |
zakazanych |
| C. | zakazanym |
zakazanym |
zakazanym |
zakazanym |
| B. | zakazanych |
zakazanych |
zakazanych |
zakazane |
| N. | zakazanymi |
zakazanymi |
zakazanymi |
zakazanymi |
| Ms. | zakazanych |
zakazanych |
zakazanych |
zakazanych |
odpowiednik aspektowy: zakazywać
Składnia
| Rzosobowy | + | zakazać | + |
(KOMU) +
CZEGO
|
| Rzosobowy | + | zakazać | + |
(KOMU) +
BEZOKOLICZNIK
|