UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zakazać

Chronologizacja

XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. kazać

Definicja

powiedzieć jakiejś osobie, że nie wolno jej czegoś robić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ regulacje prawne

Relacje znaczeniowe

antonimy:  pozwolić

Połączenia

  • zakazać aborcji; hazardu; pornografii; jedzenia mięsa, palenia tytoniu; dystrybucji, handlu, sprzedaży; kąpieli; eksportu, importu; reklamy; wjazdu, wstępu; budowy; pracy; występów; działalności, działania; budowania, emitowania, łączenia, noszenia, organizowania, pisania, przeprowadzenia, rozpowszechniania, sprzedawania, stosowania, tworzenia, umieszczania, uprawiania, użytkowania, używania, wydawania, wykonywania czegoś; opuszczania kraju, statku..., prowadzenia pojazdów
  • zakazać bankom; człowiekowi, dzieciom, dziennikarzom, osobie trzeciej, posłom, pozwanej, pozwanemu, pracownikom, prezydentowi, rodzicom, właścicielom, użytkownikom, żołnierzom

Cytaty

Niemiecki rząd chce zakazać dzieciom grania w brutalne gry komputerowe [...].

źródło: NKJP: Anna Gronczewska: Zakazany owoc, Dziennik Łódzki, 2005-11-18

NBP powinien mieć możliwość zakazania bankom wypłaty dywidendy, jeśli ich kondycja finansowa nie pozwala na to.

źródło: NKJP: Konrad Sadurski: Bezpieczne banki, Gazeta Wyborcza, 1994-11-18

Pod koniec maja straż miejska zakazała handlowcom rozkładać swoje stoiska.

źródło: NKJP: Przemysław Ziółek: Nielegalne targowisko, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-10-13

[...] monarcha odebrał mu obywatelstwo i zakazał poddanym królestwa spotykać się z ben Ladenem.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2000

Miałem jednak w szkole słabe oceny, toteż rodzice zakazali mi chodzić na treningi.

źródło: NKJP: (HOF): Dariusz Mirowski, Express Ilustrowany, 2003-12-11

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zakażę
zakażemy
2 os. zakażesz
zakażecie
3 os. zakaże
zakażą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zakazałem
+(e)m zakazał
zakazałam
+(e)m zakazała
zakazałom
+(e)m zakazało
zakazaliśmy
+(e)śmy zakazali
zakazałyśmy
+(e)śmy zakazały
2 os. zakazałeś
+(e)ś zakazał
zakazałaś
+(e)ś zakazała
zakazałoś
+(e)ś zakazało
zakazaliście
+(e)ście zakazali
zakazałyście
+(e)ście zakazały
3 os. zakazał
zakazała
zakazało
zakazali
zakazały

bezosobnik: zakazano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zakażmy
2 os. zakaż
zakażcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zakazałbym
bym zakazał
zakazałabym
bym zakazała
zakazałobym
bym zakazało
zakazalibyśmy
byśmy zakazali
zakazałybyśmy
byśmy zakazały
2 os. zakazałbyś
byś zakazał
zakazałabyś
byś zakazała
zakazałobyś
byś zakazało
zakazalibyście
byście zakazali
zakazałybyście
byście zakazały
3 os. zakazałby
by zakazał
zakazałaby
by zakazała
zakazałoby
by zakazało
zakazaliby
by zakazali
zakazałyby
by zakazały

bezosobnik: zakazano by

bezokolicznik: zakazać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zakazawszy

gerundium: zakazanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zakazanie
zakazania
D. zakazania
zakazań
C. zakazaniu
zakazaniom
B. zakazanie
zakazania
N. zakazaniem
zakazaniami
Ms. zakazaniu
zakazaniach
W. zakazanie
zakazania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zakazany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zakazany
zakazany
zakazany
zakazane
zakazana
D. zakazanego
zakazanego
zakazanego
zakazanego
zakazanej
C. zakazanemu
zakazanemu
zakazanemu
zakazanemu
zakazanej
B. zakazanego
zakazanego
zakazany
zakazane
zakazaną
N. zakazanym
zakazanym
zakazanym
zakazanym
zakazaną
Ms. zakazanym
zakazanym
zakazanym
zakazanym
zakazanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zakazani
zakazani
zakazane
zakazane
D. zakazanych
zakazanych
zakazanych
zakazanych
C. zakazanym
zakazanym
zakazanym
zakazanym
B. zakazanych
zakazanych
zakazanych
zakazane
N. zakazanymi
zakazanymi
zakazanymi
zakazanymi
Ms. zakazanych
zakazanych
zakazanych
zakazanych

odpowiednik aspektowy: zakazywać

Składnia

Rzosobowy + zakazać +
(KOMU) + CZEGO
Rzosobowy + zakazać +
(KOMU) + BEZOKOLICZNIK

Frazeologizmy

indeks ksiąg zakazanych
zakazany owoc
Data ostatniej modyfikacji: 09.07.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json