UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zmusić

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Pochodzenie

Od: musieć

Definicja

spowodować, że ktoś zrobił coś wbrew swojej woli

Noty o użyciu

Bezokolicznik przyłączany jest tylko przez imiesłów bierny.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przymusić, zagonić, zniewolić

Połączenia

  • sytuacja zmusiła; okoliczności zmusiły kogoś do czegoś
  • zmusić firmę, kierowców, ludzi, organizatorów, pracownika, prezydenta, producentów, przeciwnika, rząd, spółkę, władze, właścicieli do czegoś
  • zmusić kogoś groźbami, siłą do czegoś
  • zmusić kogoś do emigracji, do kapitulacji, do milczenia, do odejścia, do odwrotu, do opuszczenia (np. budynku), do posłuszeństwa, do pracy, do rezygnacji, do ucieczki, do uległości, do ustąpienia (ze stanowiska), do wyjazdu
  • być zmuszonym korzystać z czegoś, opuścić (np. kraj), płacić, podnieść (np. ceny), pracować, użyć (np. siły), wystąpić skądś, zapłacić
  • chcieć, móc; można; postanowić, potrafić, próbować, usiłować zmusić kogoś do czegoś
  • być, zostać zmuszonym

Cytaty

Ojciec rozpaczał, klął, ale nie był w stanie zmusić syna do niczego.

źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie, 1946

Okoliczności zmusiły ją do emigracji. Dopiero po dwunastu latach odwiedziła Polskę.

źródło: NKJP: Sylwia Królikowska: Jestem Polką, Gazeta Wrocławska, 2003-09-16

Nożem zmusili sprzedawcę do wydania alkoholu i papierosów.

źródło: NKJP: BZ: Wódka albo nóż, Tygodnik Podhalański, 1999, nr 10

Obowiązek jest, ale nie można w żaden sposób zmusić mieszkańców, by go dopełnili.

źródło: NKJP:(jj), (wll), (bł): Komu azbest nie straszny?, Dziennik Łódzki, 2004-05-21

Konie będziemy zmuszeni dociążyć sakwami z prowiantem i podręcznym sprzętem.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmuszę
zmusimy
2 os. zmusisz
zmusicie
3 os. zmusi
zmuszą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmusiłem
+(e)m zmusił
zmusiłam
+(e)m zmusiła
zmusiłom
+(e)m zmusiło
zmusiliśmy
+(e)śmy zmusili
zmusiłyśmy
+(e)śmy zmusiły
2 os. zmusiłeś
+(e)ś zmusił
zmusiłaś
+(e)ś zmusiła
zmusiłoś
+(e)ś zmusiło
zmusiliście
+(e)ście zmusili
zmusiłyście
+(e)ście zmusiły
3 os. zmusił
zmusiła
zmusiło
zmusili
zmusiły

bezosobnik: zmuszono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmuśmy
2 os. zmuś
zmuście

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmusiłbym
bym zmusił
zmusiłabym
bym zmusiła
zmusiłobym
bym zmusiło
zmusilibyśmy
byśmy zmusili
zmusiłybyśmy
byśmy zmusiły
2 os. zmusiłbyś
byś zmusił
zmusiłabyś
byś zmusiła
zmusiłobyś
byś zmusiło
zmusilibyście
byście zmusili
zmusiłybyście
byście zmusiły
3 os. zmusiłby
by zmusił
zmusiłaby
by zmusiła
zmusiłoby
by zmusiło
zmusiliby
by zmusili
zmusiłyby
by zmusiły

bezosobnik: zmuszono by

bezokolicznik: zmusić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zmusiwszy

gerundium: zmuszenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zmuszenie
zmuszenia
D. zmuszenia
zmuszeń
C. zmuszeniu
zmuszeniom
B. zmuszenie
zmuszenia
N. zmuszeniem
zmuszeniami
Ms. zmuszeniu
zmuszeniach
W. zmuszenie
zmuszenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zmuszony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zmuszony
zmuszony
zmuszony
zmuszone
zmuszona
D. zmuszonego
zmuszonego
zmuszonego
zmuszonego
zmuszonej
C. zmuszonemu
zmuszonemu
zmuszonemu
zmuszonemu
zmuszonej
B. zmuszonego
zmuszonego
zmuszony
zmuszone
zmuszoną
N. zmuszonym
zmuszonym
zmuszonym
zmuszonym
zmuszoną
Ms. zmuszonym
zmuszonym
zmuszonym
zmuszonym
zmuszonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zmuszeni
zmuszeni
zmuszone
zmuszone
D. zmuszonych
zmuszonych
zmuszonych
zmuszonych
C. zmuszonym
zmuszonym
zmuszonym
zmuszonym
B. zmuszonych
zmuszonych
zmuszonych
zmuszone
N. zmuszonymi
zmuszonymi
zmuszonymi
zmuszonymi
Ms. zmuszonych
zmuszonych
zmuszonych
zmuszonych

odpowiednik aspektowy: zmuszać

Składnia

bez ograniczeń + zmusić +
KOGO/CO + do CZEGO
bez ograniczeń + zmusić +
KOGO/CO + żeby ZDANIE
bez ograniczeń + zmusić +
KOGO/CO + BEZOKOLICZNIK
Data ostatniej modyfikacji: 27.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json