UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

alkohol

Chronologizacja

1534, SPXVI
Inne znaczenie: 'drobny pyłek, sublimat'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. alkohol
alkohole
D. alkoholu
alkoholi
rzadziej alkoholów
C. alkoholowi
alkoholom
B. alkohol
alkohole
N. alkoholem
alkoholami
Ms. alkoholu
alkoholach
W. alkoholu
alkohole

Pochodzenie

ang. alkohol

fr. alcool

niem. Alkohol

z ar. al-kuhl 'proszek, coś delikatnego'

1. w kieliszku

Definicja

napój powodujący oszołomienie i osłabienie świadomości

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  coś mocniejszego, trunek
hiperonimy:  napój

Połączenia

  • markowy, mocny, wysokoprocentowy alkohol
  • alkohol i narkotyki, alkohol i papierosy, alkohol i tytoń
  • butelka, kieliszek, litr, łyk, morze; odór; produkcja, przemyt, spożycie, sprzedaż; hurtownia alkoholu
  • pociąg do alkoholu
  • pod wpływem alkoholu
  • nadużywać alkoholu
  • pić, spożywać alkohol
  • odurzony, zamroczony; zakrapiany alkoholem
  • (nie) stronić od alkoholu
  • uzależniony od alkoholu

Cytaty

Systematycznie odrabiał ćwiczenia, alkoholu nie brał do ust, dziewczyny dla niego nie istniały.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Rodzice niekiedy sami nie potrafią wielu rzeczy, stąd trudno im nauczyć własne dziecko np. żeby lubiło siebie, czy też potrafiło odmówić, gdy rówieśnik poczęstuje je alkoholem.

źródło: NKJP: R. Nadaj: Gdy z dziećmi jest problem, Tygodnik Ciechanowski, 2004-08-08

Milczący mężczyzna zebrał na kilku metrach kwadratowych setki buteleczek po alkoholach skonsumowanych 20 lat temu [...].

źródło: NKJP: Michał Olszewski: Chwalcie łąki umajone, 2005

2. w perfumach

Definicja

substancja chemiczna zawarta w perfumach, rozpuszczalnikach i napojach powodujących oszołomienie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Połączenia

  • alkohol w perfumach
  • roztwór; (jeden, dwa...) promile, zawartość alkoholu (we krwi); cząsteczka, dawka alkoholu
  • kosmetyki, tonik z alkoholem

Cytaty

[...] najczęściej fałszowano masło, wódki i herbatę, zaś wino węgierskie okazywało się w wielu przypadkach mieszaniną cukru, alkoholu, kwasu salicylowego i wody.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Intymne życie niegdysiejszej Warszawy, 2008

[...] syropy wytwarza się, rozpuszczając na zimno lub na gorąco cukry albo alkohole wielowodorotlenowe w wodzie, wyciągach roślinnych, sokach, esencjach owocowych.

źródło: NKJP: Katarzyna Rożko: Kiedy dopadnie cię chrypka, Dziennik Zachodni, 2006-01-14

Tylko 6-10% alkoholu jest wydalane przez skórę, w wydychanym powietrzu lub moczu. 90-94% alkoholu rozkładane jest w żołądku i wątrobie, najpierw na aldehyd octowy, potem na dwutlenek i wodę.

źródło: NKJP: Alkohol i kierowca, 2005

Przez 24 godziny po goleniu zrezygnuj z perfumowanych mydeł, balsamów do ciała i perfum zawierających alkohol, które mogą podrażniać skórę.

źródło: NKJP: Konsultacja: Dorota Socha, kosmetyczka: Zostań boginią słońca, Cosmopolitan, 1998

Alkohol służy do produkcji kosmetyków czy lekarstw.

źródło: NKJP: (pg): Skazali nałóg, Dziennik Łódzki, 2005-06-01

Frazeologizmy

alkohol metylowy
ktoś topi w kieliszku coś
ktoś topi w alkoholu coś
ktoś utopił w kieliszku coś
ktoś utopił w alkoholu coś
ktoś zalał robaka
ktoś zalał alkoholem coś
ktoś zalewa robaka
ktoś zalewa alkoholem coś
Data ostatniej modyfikacji: 08.02.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json