UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pompa

Chronologizacja

SPXVI, SKN, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

1. tłocząca

Definicja

maszyna do tłoczenia cieczy lub gazów i przemieszczania ich w ten sposób

Pochodzenie

fr. pompe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

maszyna

Połączenia

osobista, przenośna, strażacka; elektryczna, hydrauliczna, mechaniczna; dyfuzyjna, objętościowa, parowa, ręczna, spalinowa, sprężarkowa, tłoczna, ciśnieniowa, zębata; cieplna, olejowa, ekologiczna; główna, potężna, wydajna pompa; pompa gaśnicza, hamulcowa, odwadniająca, rzeczna; insulinowa, olejowa, paliwowa, szlamowa; cyrkulacyjna, infuzyjna, łopatkowa, molekularna, obiegowa, perystaltyczna, pneumatyczna, płuczkowa, próżniowa, ssąca, strumieniowa, strzykawkowa, śmigłowa, wirowa, wtryskowa
pompa cieczy, krwi, oleju, paliwa, wody; ciepła, ciśnienia, wspomagania
pompa do betonu, do pompowania czegoś; pompa od hydroforu
pompa o mocy, o wydajności
pompa i hydrofor, pompa i kompresor, pompy i filtry, pompy i węże, pompy i wodociągi
inhibitor, komora, korpus, napęd, skraplacz, sprężarka, tłok, zbiornik; obsługa, operator; ciśnienie, wydajność; awaria, praca, regulacja, pompy; stacja; system, układ, zestaw pomp
wlot do pompy; przewód, wąż od pompy; woda z pompy
pompa chłodzi coś, ogrzewa coś; pompuje coś, pracuje, tłoczy coś, usuwa wodę, zasysa coś; wytwarza ciśnienie
posiadać, stosować, uruchomić, użyć, włączyć, wyłączyć; montować, wymienić, zainstalować, zamontować, zastosować pompę
dysponować pompą

Cytaty

	W trakcie eksploatacji wyszło, że podczas płukania pomp tłoczących część wody cofa się do basenu. źródło: NKJP: K.Jakubowski: Usterki w pływalni, Tygodnik Ciechanowski, 2007-04-09
	Można to było zrobić bez obawy zalania świec, bo pompa paliwowa nie była jeszcze włączona. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007
	W pierwszej sekundzie alarmu komputer uruchamia pompy tłoczące powietrze do klatek pożarowych i do przedsionków, aby wytworzyć tam nadciśnienie. źródło: NKJP: Wojciech Markiewicz: Nie patrz, nie myśl, uciekaj, Polityka, 2001-10-06
	Specjalna pompa podaje jej do żołądka wysokoenergetyczne odżywki. źródło: NKJP: (waw): Wiktoria prosi o wsparcie, Nowiny Raciborskie, 2005-10-25
	Ten problem może rozwiązać pompa insulinowa, na której zakup rodziców Adama niestety nie stać. źródło: NKJP: Wieści gminne, Nowiny Raciborskie, 2004-01-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pompa	pompy
D.	pompy	pomp

C.	pompie	pompom
B.	pompę	pompy
N.	pompą	pompami
Ms.	pompie	pompach
W.	pompo	pompy

2. uliczna

Definicja

metalowy słup z kranem i ruchomym ramieniem stanowiącym część mechanizmu tłoczącego wodę spod ziemi

Pochodzenie

fr. pompe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

urządzenie

Połączenia

ręczna; żeliwna pompa; głębinowa, uliczna, wodna; membranowa, samozasysająca, tłokowa, wyporowa
pompa studni
woda z pompy
uruchomić, zainstalować pompę

Cytaty

	Wyśledziłyśmy, gdy się oddaliła od domu, i wyniosłyśmy jej wiadro z brudami, a przyniosłyśmy czystej wody z pompy podwórzowej [...]. źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998
	Miejscem tym będzie uliczna pompa, z której wodę do mieszkań trzeba będzie przynosić we własnym zakresie. źródło: NKJP: Jacek Jaszczyk: Dłużnicy do wiader!, Tygodnik Tucholski, 2003
	Skarżą się, a babcia im pokazuje wiadra i mówi: „Niech sobie panowie przyniosą, w podwórku jest pompa”. źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2006
	Dramat dwóch rodzin, w sumie sześciu osób rozpoczął się 10 lat temu, gdy przydomowa pompa, z której do tej pory korzystali, uległa zamuleniu. źródło: NKJP: TR: Raj (Gród) dla myszy i szczurów, Nakielski Czas: 2002-09-18
	Przed wybuchem I wojny światowej zainstalowano dwie pompy żelazne, a wodę rozwożono po mieście beczkowozami [...]. źródło: NKJP: (WOJ): Lanie wody z utrudnieniem, Dziennik Polski, 2000-11-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pompa	pompy
D.	pompy	pomp

C.	pompie	pompom
B.	pompę	pompy
N.	pompą	pompami
Ms.	pompie	pompach
W.	pompo	pompy

3. ulewa

Definicja

pot. żart.

ulewny deszcz

Pochodzenie

fr. pompe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

deszcz

Cytaty

[...] teraz u nas straszna pompa, leje.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pompa	pompy
D.	pompy	pomp

C.	pompie	pompom
B.	pompę	pompy
N.	pompą	pompami
Ms.	pompie	pompach
W.	pompo	pompy

4. przepych

Definicja

przesadny przepych i wystawna oprawa towarzysząca uroczystościom

Pochodzenie

łac. 'uroczysty pochód, procesja'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Połączenia

duża, ogromna, wielka; niesamowita, niesłychana; należyta; pełna pompa
pompa i celebra, pompa i przepych
uroczystość z pompą
obchodzić coś, świętować; ogłosić coś, otworzyć/otwierać z pompą

Cytaty

	Z wielką pompą świętowano Nowy Rok, przypadający w lipcu bądź sierpniu, zależnie od tego, kiedy rozpoczynały się żniwa. źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994
	Zgodnie z polską tradycją, początkowi nowej drogi życia dwojga ludzi powinna towarzyszyć wielka pompa. źródło: NKJP: W mieście wesele, Dziennik Polski, 2004-03-05
	Chociaż za dwa dni zacznie się wrzesień, a kilka dni temu oficjalnie i z wielka pompą otwierano fabrykę, nic nie wskazuje na to, żeby pod Polkowicami rozpoczęto produkcję. źródło: NKJP: Volkswagen: Pierwsze silniki z Polkowic trafią... na złom, Gazeta Wrocławska, 1999
	Przyjazdowi królowej do Westminsteru towarzyszy ogromna pompa. źródło: NKJP: (PAP): Mowa na tronie, Dziennik Polski, 2002-11-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pompa	pompy
D.	pompy	pomp

C.	pompie	pompom
B.	pompę	pompy
N.	pompą	pompami
Ms.	pompie	pompach
W.	pompo	pompy

5. uroczystość

Definicja

oficjalna uroczystość zorganizowana z wielkim przepychem

Pochodzenie

łac. 'uroczysty pochód, procesja'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

impreza

Połączenia

oficjalna pompa

Cytaty

Tak więc to święto, ten dzień 2 maja, powinno być formowane na sposób raczej radosnej zabawy, a nie podniosłej pompy, bo wtedy trafimy w próżnię.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.01.2004

Operę Verdiego pokazano miesiąc przed masakrą, w 125. rocznicę jej światowej premiery i w 75. rocznicę odkrycia grobu Tutenchamona. To była wielka pompa. Przyjechali zagraniczni goście. Sam prezydent Mubarak był obecny.

źródło: NKJP: Beta Pawlak, Egipt, Gazeta Wyborcza, 1998-11-13

„[...]nie mamy szczęścia do pomników, pogrzebów i uroczystości narodowych. Rozumiem, że można nie lubić wszelkich pomp i czczych manifestacji, ale lubić je i nie umieć ich robić - to rzecz żałosna”.

źródło: NKJP: Janina Kumaniecka: Saga rodu Słonimskich, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pompa	pompy
D.	pompy	pomp

C.	pompie	pompom
B.	pompę	pompy
N.	pompą	pompami
Ms.	pompie	pompach
W.	pompo	pompy

Data ostatniej modyfikacji: 16.03.2013