UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zarastać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. róść, rosnąć

1.a ogród chwastami

Definicja

pokrywać się prawie całkowicie czymś, co rośnie lub się nawarstwia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

droga, grób, jezioro, ogród, pogorzelisko, staw, ścieżka; twarz zarasta
zarastać chwastami, drzewami, dzikim winem, krzakami, lasem, pokrzywami, sitowiem, szuwarami, tatarakiem, trawą, wikliną, zielskiem; brudem, kurzem, pajęczyną, rdzą; długimi włosami, szczeciną

Cytaty

	Jeziorko Imielińskie na Ursynowie, cenny relikt pochodzenia polodowcowego, systematycznie zarasta trzcinami, robi się płytsze, a teren wokół jest ciągle zaśmiecany. źródło: KWSJP: szumi: Oczko warte miliony, Dzień dobry, 2001, nr 27
	Podwórza Szabasowej zarastały już bujną pokrzywą, pachniały mokre łopuchy na zgorzeliskach, rudział szkarłat pod zwalonymi płotami i więdły sponiewierane ogniem piwonie. źródło: KWSJP: Leopold Buczkowski: Czarny potok, 1959
	Krótko zamkiem opiekowali się harcerze, a potem popadł w zapomnienie i przez trzydzieści lat niszczał i zarastał łęgami. źródło: KWSJP: Małgorzata Litwin: Powrót na zamek, Gazeta Miejska, 1999, nr 19
	Sprzątaczki przychodziły chyba tylko po to, by poszperać w rzeczach gości oraz od czasu do czasu wymienić ręczniki. Poza tym pokój zarastał brudem. źródło: Internet
	Jestem po trudnej operacji, ale blizna na głowie powoli zarasta włosami. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zarastam	zarastamy
2 os.	zarastasz	zarastacie
3 os.	zarasta	zarastają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zarastałem +(e)m zarastał	zarastałam +(e)m zarastała	zarastałom +(e)m zarastało	zarastaliśmy +(e)śmy zarastali	zarastałyśmy +(e)śmy zarastały
2 os.	zarastałeś +(e)ś zarastał	zarastałaś +(e)ś zarastała	zarastałoś +(e)ś zarastało	zarastaliście +(e)ście zarastali	zarastałyście +(e)ście zarastały
3 os.	zarastał	zarastała	zarastało	zarastali	zarastały

bezosobnik: zarastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zarastał będę zarastać	będę zarastała będę zarastać	będę zarastało będę zarastać	będziemy zarastali będziemy zarastać	będziemy zarastały będziemy zarastać
2 os.	będziesz zarastał będziesz zarastać	będziesz zarastała będziesz zarastać	będziesz zarastało będziesz zarastać	będziecie zarastali będziecie zarastać	będziecie zarastały będziecie zarastać
3 os.	będzie zarastał będzie zarastać	będzie zarastała będzie zarastać	będzie zarastało będzie zarastać	będą zarastali będą zarastać	będą zarastały będą zarastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zarastajmy
2 os.	zarastaj	zarastajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zarastałbym bym zarastał	zarastałabym bym zarastała	zarastałobym bym zarastało	zarastalibyśmy byśmy zarastali	zarastałybyśmy byśmy zarastały
2 os.	zarastałbyś byś zarastał	zarastałabyś byś zarastała	zarastałobyś byś zarastało	zarastalibyście byście zarastali	zarastałybyście byście zarastały
3 os.	zarastałby by zarastał	zarastałaby by zarastała	zarastałoby by zarastało	zarastaliby by zarastali	zarastałyby by zarastały

bezosobnik: zarastano by

bezokolicznik: zarastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zarastając

gerundium: zarastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zarastanie	zarastania
D.	zarastania	zarastań
C.	zarastaniu	zarastaniom
B.	zarastanie	zarastania
N.	zarastaniem	zarastaniami
Ms.	zarastaniu	zarastaniach
W.	zarastanie	zarastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zarastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zarastający	zarastający	zarastający	zarastające	zarastająca
D.	zarastającego	zarastającego	zarastającego	zarastającego	zarastającej
C.	zarastającemu	zarastającemu	zarastającemu	zarastającemu	zarastającej
B.	zarastającego	zarastającego	zarastający	zarastające	zarastającą
N.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającą
Ms.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zarastający	zarastający	zarastające	zarastające
D.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastających
C.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym
B.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastające
N.	zarastającymi	zarastającymi	zarastającymi	zarastającymi
Ms.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastających

odpowiednik aspektowy: zarosnąć

Składnia

Rz_nieżywotny

zarastać

CZYM

1.b chwasty ogród

Definicja

rosnąc lub nawarstwiając się, pokrywać coś prawie całkowicie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

bór, dżungla, puszcza, trawa, trzcina; broda, szczecina zarasta; chaszcze, chwasty, drzewa, krzewy, rośliny; włosy zarastają coś
zarastać bulwar, drogę, grób, hałdę, mury, ogród, pagórek, ścieżkę, ulicę, zamek, zbiornik wodny; głowę, policzki, twarz

Cytaty

	W dole bezkarnie panoszyła się dżungla. Zarastała zgliszcza chat, drogę, ulicę, zatapiała pagórek z pagodą. źródło: KWSJP: Tadeusz Klimaszewski: Febra, 1967
	Jadźwingowie [...] zostali wytępieni ostatecznie w końcu wieku XIII, a tereny, które zamieszkiwali, zaczęła wówczas powoli zarastać puszcza. źródło: KWSJP: Jarosław Marek Rymkiewicz: Rozmowy polskie latem roku 1983, 1983
	Był dzień upalny i pora podwieczorkowa, kanał wysechł prawie i szklił się skorupą szlamu z zielonymi oczami wody - trzciny zarastały brzegi. źródło: KWSJP: Witold Gombrowicz: Pornografia, 1960
	Miał drobne, prawie dziecięce usta i małe, bystre oczy, a gęsta, kędzierzawa czupryna jasnych włosów zarastała mu jeszcze skronie jak u nastolatka. źródło: KWSJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zarastam	zarastamy
2 os.	zarastasz	zarastacie
3 os.	zarasta	zarastają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zarastałem +(e)m zarastał	zarastałam +(e)m zarastała	zarastałom +(e)m zarastało	zarastaliśmy +(e)śmy zarastali	zarastałyśmy +(e)śmy zarastały
2 os.	zarastałeś +(e)ś zarastał	zarastałaś +(e)ś zarastała	zarastałoś +(e)ś zarastało	zarastaliście +(e)ście zarastali	zarastałyście +(e)ście zarastały
3 os.	zarastał	zarastała	zarastało	zarastali	zarastały

bezosobnik: zarastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zarastał będę zarastać	będę zarastała będę zarastać	będę zarastało będę zarastać	będziemy zarastali będziemy zarastać	będziemy zarastały będziemy zarastać
2 os.	będziesz zarastał będziesz zarastać	będziesz zarastała będziesz zarastać	będziesz zarastało będziesz zarastać	będziecie zarastali będziecie zarastać	będziecie zarastały będziecie zarastać
3 os.	będzie zarastał będzie zarastać	będzie zarastała będzie zarastać	będzie zarastało będzie zarastać	będą zarastali będą zarastać	będą zarastały będą zarastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zarastajmy
2 os.	zarastaj	zarastajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zarastałbym bym zarastał	zarastałabym bym zarastała	zarastałobym bym zarastało	zarastalibyśmy byśmy zarastali	zarastałybyśmy byśmy zarastały
2 os.	zarastałbyś byś zarastał	zarastałabyś byś zarastała	zarastałobyś byś zarastało	zarastalibyście byście zarastali	zarastałybyście byście zarastały
3 os.	zarastałby by zarastał	zarastałaby by zarastała	zarastałoby by zarastało	zarastaliby by zarastali	zarastałyby by zarastały

bezosobnik: zarastano by

bezokolicznik: zarastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zarastając

gerundium: zarastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zarastanie	zarastania
D.	zarastania	zarastań
C.	zarastaniu	zarastaniom
B.	zarastanie	zarastania
N.	zarastaniem	zarastaniami
Ms.	zarastaniu	zarastaniach
W.	zarastanie	zarastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zarastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zarastający	zarastający	zarastający	zarastające	zarastająca
D.	zarastającego	zarastającego	zarastającego	zarastającego	zarastającej
C.	zarastającemu	zarastającemu	zarastającemu	zarastającemu	zarastającej
B.	zarastającego	zarastającego	zarastający	zarastające	zarastającą
N.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającą
Ms.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zarastający	zarastający	zarastające	zarastające
D.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastających
C.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym
B.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastające
N.	zarastającymi	zarastającymi	zarastającymi	zarastającymi
Ms.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastających

odpowiednik aspektowy: zarosnąć

Składnia

Rz_nieżywotny

zarastać

2. blizna

Definicja

wypełniać się nową tkanką

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zasklepiać się

Połączenia

blizna, ciemiączko, rana zarasta

Cytaty

[...] stan jego był określany jako bardzo ciężki. Wprawdzie rany ropne zaczęły się goić [...], jednak ropa pozostająca i zbierająca się w zarastających ranach stopniowo wywoływała zatrucie organizmu.

źródło: NKJP: Stanisław Cieślak: Oblicza cierpienia i miłości, 2009

Sztyftu lub kolczyka nie należy zbyt wcześnie wyciągać, ponieważ wytworzone w obrębie języka otwory mają tendencję do bardzo szybkiego zarastania.

źródło: Internet

[...] rozmiękanie kości czaszki i opóźnione zarastanie ciemiączka są typowe dla krzywicy.

źródło: NKJP: Marek Miller: Co trzeba wiedzieć o witaminach?, Gazeta Krakowska, 2006-10-28

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zarastam	zarastamy
2 os.	zarastasz	zarastacie
3 os.	zarasta	zarastają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zarastałem +(e)m zarastał	zarastałam +(e)m zarastała	zarastałom +(e)m zarastało	zarastaliśmy +(e)śmy zarastali	zarastałyśmy +(e)śmy zarastały
2 os.	zarastałeś +(e)ś zarastał	zarastałaś +(e)ś zarastała	zarastałoś +(e)ś zarastało	zarastaliście +(e)ście zarastali	zarastałyście +(e)ście zarastały
3 os.	zarastał	zarastała	zarastało	zarastali	zarastały

bezosobnik: zarastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zarastał będę zarastać	będę zarastała będę zarastać	będę zarastało będę zarastać	będziemy zarastali będziemy zarastać	będziemy zarastały będziemy zarastać
2 os.	będziesz zarastał będziesz zarastać	będziesz zarastała będziesz zarastać	będziesz zarastało będziesz zarastać	będziecie zarastali będziecie zarastać	będziecie zarastały będziecie zarastać
3 os.	będzie zarastał będzie zarastać	będzie zarastała będzie zarastać	będzie zarastało będzie zarastać	będą zarastali będą zarastać	będą zarastały będą zarastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zarastajmy
2 os.	zarastaj	zarastajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zarastałbym bym zarastał	zarastałabym bym zarastała	zarastałobym bym zarastało	zarastalibyśmy byśmy zarastali	zarastałybyśmy byśmy zarastały
2 os.	zarastałbyś byś zarastał	zarastałabyś byś zarastała	zarastałobyś byś zarastało	zarastalibyście byście zarastali	zarastałybyście byście zarastały
3 os.	zarastałby by zarastał	zarastałaby by zarastała	zarastałoby by zarastało	zarastaliby by zarastali	zarastałyby by zarastały

bezosobnik: zarastano by

bezokolicznik: zarastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zarastając

gerundium: zarastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zarastanie	zarastania
D.	zarastania	zarastań
C.	zarastaniu	zarastaniom
B.	zarastanie	zarastania
N.	zarastaniem	zarastaniami
Ms.	zarastaniu	zarastaniach
W.	zarastanie	zarastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zarastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zarastający	zarastający	zarastający	zarastające	zarastająca
D.	zarastającego	zarastającego	zarastającego	zarastającego	zarastającej
C.	zarastającemu	zarastającemu	zarastającemu	zarastającemu	zarastającej
B.	zarastającego	zarastającego	zarastający	zarastające	zarastającą
N.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającą
Ms.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zarastający	zarastający	zarastające	zarastające
D.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastających
C.	zarastającym	zarastającym	zarastającym	zarastającym
B.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastające
N.	zarastającymi	zarastającymi	zarastającymi	zarastającymi
Ms.	zarastających	zarastających	zarastających	zarastających

odpowiednik aspektowy: zarosnąć

Składnia

Rz_nieżywotny

zarastać

Data ostatniej modyfikacji: 17.02.2025