Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | topór |
topory |
|
| D. | topora |
toporów |
|
| C. | toporowi |
toporom |
|
| B. | topór |
topory |
|
| N. | toporem |
toporami |
|
| Ms. | toporze |
toporach |
|
| W. | toporze |
topory |
Pochodzenie
psł. *toporъ 'siekiera'
Na podstawie zestawień z śr.-pers. tabrak, n.pers. teber, kurd. tefer 'siekiera' brana jest pod uwagę możliwość zapożyczenia z iran. *tapara- 'siekiera, topór'. Teoretycznie prawdopodobna wydaje się i rodzimość wyrazu: derywat z przyrostkiem *-orъ od psł. *tepti 'uderzać (także ostrym narzędziem)'. Słabym punktem tej hipotezy jest jednak brak poświadczeń paralelnych nazw narzędzi z tym przyrostkiem.
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | oksza |
Połączenia
- katowski, rzeźnicki; kamienny, krzemienny, żelazny; dwuręczny, obusieczny, podwójny; ciężki, długi, ogromny, potężny, szeroki, wielki; ostry; krwawy topór; topór bojowy, ciesielski; jednoręczny
- topór drwala, kata, rzeźnika
- topór na ramieniu; topór w dłoni, w ręku
- topór i miecz, topór i młot, topór i pień, topór i piła, topór i siekiera, topór i tarcza
- topór ciął, spadł/spada, wisi
- używać topora
- chwycić, podnieść/podnosić, trzymać, unieść, wziąć; ostrzyć topór
- odrąbać, ściąć/ścinać coś; machać, posługiwać się, walczyć, walić toporem
- chwycić za topór
- paść pod toporem
Cytaty
|
Następnie przyszła pora na tarczę, topór bojowy i inne części uzbrojenia – wspomina pasjonat. źródło: NKJP: Adam Bloch: Wiking z Kręga, Tygodnik Tucholski, 2003 |
|
|
Ów konserwator miał chyba niewielkie pojęcie o sztuce średniowiecza, bo malarz, który zasugerowałby grzeszny związek między księciem a opatem, niechybnie trafiłby pod katowski topór. źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Rada na zdradę, Polityka, 2006-06-17 |
|
|
Zamiast niego udało mu się wyszarpnąć z drucianych uchwytów strażacki topór z podwójnym ostrzem. źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie łąki, 2000 |