UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spojrzeć

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spojrzę	spojrzymy
2 os.	spojrzysz	spojrzycie
3 os.	spojrzy	spojrzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spojrzałem +(e)m spojrzał	spojrzałam +(e)m spojrzała	spojrzałom +(e)m spojrzało	spojrzeliśmy +(e)śmy spojrzeli	spojrzałyśmy +(e)śmy spojrzały
2 os.	spojrzałeś +(e)ś spojrzał	spojrzałaś +(e)ś spojrzała	spojrzałoś +(e)ś spojrzało	spojrzeliście +(e)ście spojrzeli	spojrzałyście +(e)ście spojrzały
3 os.	spojrzał	spojrzała	spojrzało	spojrzeli	spojrzały

bezosobnik: spojrzano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spojrzyjmy spójrzmy
2 os.	spojrzyj spójrz	spojrzyjcie spójrzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spojrzałbym bym spojrzał	spojrzałabym bym spojrzała	spojrzałobym bym spojrzało	spojrzelibyśmy byśmy spojrzeli	spojrzałybyśmy byśmy spojrzały
2 os.	spojrzałbyś byś spojrzał	spojrzałabyś byś spojrzała	spojrzałobyś byś spojrzało	spojrzelibyście byście spojrzeli	spojrzałybyście byście spojrzały
3 os.	spojrzałby by spojrzał	spojrzałaby by spojrzała	spojrzałoby by spojrzało	spojrzeliby by spojrzeli	spojrzałyby by spojrzały

bezosobnik: spojrzano by

bezokolicznik: spojrzeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: spojrzawszy

gerundium: spojrzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spojrzenie	spojrzenia
D.	spojrzenia	spojrzeń
C.	spojrzeniu	spojrzeniom
B.	spojrzenie	spojrzenia
N.	spojrzeniem	spojrzeniami
Ms.	spojrzeniu	spojrzeniach
W.	spojrzenie	spojrzenia

odpowiednik aspektowy: spoglądać

Pochodzenie

Z przedrostkiem s- od dawnego pojrzeć (st.pol. pojźrzeć / (s)poźrzeć / poźreć ‘spojrzeć, zobaczyć’ < psł. *po-zьrěti, *po-zьr'ǫ ‘spojrzeć, popatrzeć’ < *zьrěti, *zьr'ǫ ‘patrzeć’)

1. na zdjęcie

Definicja

skierować oczy w określoną stronę, na bardzo krótki czas

Warianty

spoglądnąć
rzadziej przest. spójrzeć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:

luknąć, pojrzeć, spoglądnąć, spoglądnąć się, spojrzeć się, wzglądnąć

Połączenia

spojrzeć do gazet, do kalendarza, do książki, do słownika, do stenogramu; do góry
spojrzeć na ekran, na fotografię, na mapę, na niebo, na podłogę, na portret, na rysunek, na zegarek; na obecnych
spojrzeć po sali, po twarzach; po sobie
spojrzeć pod nogi, pod stopy; pod łóżko; pod światło
spojrzeć przed siebie
spojrzeć przez dziurkę, przez lornetkę, przez mikroskop, przez okno, przez okulary, przez wizjer; przez ramię
spojrzeć spod brwi, spod rzęs
spojrzeć w lustro, w niebo, w okno, w sufit; komuś w oczy; w bok, w dal, w dół, w górę, w tył
spojrzeć z niedowierzaniem, z uśmiechem, z wyrzutem, z zaciekawieniem; ze zdziwieniem
spojrzeć za siebie
spojrzeć badawczo, bezradnie, błagalnie, czule, niespokojnie, odruchowo, pogardliwie, porozumiewawczo, przelotnie, przenikliwie, przymilnie, pytająco, wyczekująco, wymownie, zalotnie; ukradkiem; w lewo, wokoło, w prawo
bać się, nie móc, nie śmieć, odważyć się, wstydzić się spojrzeć
odwrócić się i spojrzeć, zatrzymać się i spojrzeć, przemóc się i spojrzeć

Cytaty

	– Przejdźmy do salonu, jeżeli mamy spokojnie rozmawiać. Bo przyszedł pan porozmawiać, prawda? A może chce mi pan przekazać jakąś wiadomość? – kobieta spojrzała pytająco na komisarza. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Wilcza wyspa, 2006
	– Jaki to był dzień? – Tak jak mówiłam temu sierżantowi przez telefon, zeszły czwartek. Nowak spojrzał w kalendarz. Zeszły czwartek, czyli dziewiętnasty maja. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Przystanek Śmierć, 2007
	- Jaki to był sztandar? - Nasz, polski... Ewelina spojrzała po twarzach kolegów. Słowa świadka [...] na wszystkich zrobiły podobne wrażenie. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: czyściec, 1992
	Milczał. Czekała, aż się odezwie. Spojrzała ukradkiem w jego stronę. Opuścił głowę, położył ją na stole [...]. Trwał nieruchomo w takiej pozycji. źródło: KWSJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1987
	Walerian postawił nagle kieliszek tak, aż stuknęło, i pani Evans spojrzała, czy się szkło nie stłukło. źródło: KWSJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Sława i chwała, 1962
	– Celów, które chcemy osiągnąć, jest wiele. Zaczynając od promocji sportu, wyczynu i aktywnego stylu życia poprzez promocję dóbr krajobrazowych naszej ojczyzny – niech Państwo spójrzą tylko na zdjęcia z Tatr – a kończąc na przypomnieniu, że niepodległość nigdy nie przychodzi za darmo. źródło: KWJP: Ruszyła sztafeta – Z Rysów do Bałtyku, Gazeta Polska Codziennie, 2018-07-28

Składnia

+	spojrzeć	+	na KOGO/CO \| w CO \| po CZYM
+	spojrzeć	+	GDZIE
+	spojrzeć	+	ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE

2. z perspektywy czasu

Definicja

przeanalizować i ocenić w jakiś sposób

Warianty

spoglądnąć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

popatrzeć, popatrzyć, spoglądnąć, spojrzeć się

Połączenia

spojrzeć jakimś (fachowym, krytycznym, przychylnym...) okiem
spojrzeć na historię, na postępowanie, na problem, na jakąś problematykę, na przeszłość, na przyszłość, na rzeczywistość, na jakąś sprawę, na wydarzenia; na statystyki
spojrzeć przez pryzmat czegoś
spojrzeć z dystansu, z perspektywy
spojrzeć całościowo, inaczej, krytycznie, obiektywnie, trzeźwo

Cytaty

	Socjolog Nebojsza Popov uważa, że jeszcze minie pewien czas, zanim serbskie społeczeństwo będzie w stanie krytycznie spojrzeć na przeszłość. źródło: NKJP: Miłada Jędrysik, Ana Uzelac: Dziś serbski parlament zapewne uzna..., Gazeta Wyborcza, 1997-02-11
	Mamy już równouprawnienie? [...] Kobiety mogą się kształcić i pracować, ale jeśli spojrzeć na statystyki, to [...] ciągle są dyskryminowane. źródło: NKJP: Monika Kowalczyk: Kobieta ze stygmatem, Dziennik Polski, 2003-03-08
	Trudno zliczyć ilość substancji szkodliwych, które zawiera hamburger. Wystarczy spojrzeć na zawartość tłuszczu. źródło: KWSJP: SAKO: Twój pies je lepiej niż ty!, Super Express, 2006
	Jeśli pan spojrzy na pochodzenie 50 najlepszych szwedzkich pisarzy, odkryje pan, że 48 z nich urodziło się na wsi. źródło: NKJP: Roman Pawłowski: Rozmowa z Perem Olovem Enquistem, Gazeta Wyborcza, 1996-06-03
	Niektórzy twierdzą, że Pana pisarstwo to forma autoterapii. Szczególnie dobrze widać to w powieści „Niezawinione śmierci”, w której opowiada Pan o śmierci w wypadku samochodowym swojej córki, jej męża i dwójki ich dzieci. Czy pomogło to Panu spojrzeć z dystansem na tragedię, która się wydarzyła? źródło: NKJP: To ja – Ptasiek, Dziennik Polski, 1999-05-28

Składnia

spojrzeć

na CO + (JAK)

Frazeologizmy

ktoś boi się spojrzeć w oczy komuś
ktoś nie śmie spojrzeć w oczy komuś
ktoś nie może spojrzeć w oczy komuś
ktoś może spojrzeć w oczy komuś
ktoś popatrzył innymi oczyma na kogoś/coś
ktoś spojrzał innymi oczyma na kogoś/coś
ktoś spojrzał innymi oczami na kogoś/coś
ktoś popatrzył z boku
ktoś spojrzał z boku
ktoś spojrzał prawdzie w oczy
ktoś zajrzał śmierci w oczy
ktoś spojrzał śmierci w oczy

Data ostatniej modyfikacji: 10.02.2026