Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | żużel |
żużle |
|
| D. | żużla żużlu |
żużli |
|
| C. | żużlowi |
żużlom |
|
| B. | żużel |
żużle |
|
| N. | żużlem |
żużlami |
|
| Ms. | żużlu |
żużlach |
|
| W. | żużlu |
żużle |
Inne uwagi
Zwykle lp
Pochodzenie
Wyraz nie posiada pewnej etymologii: jeśli przyjąć, że jest tożsamy z psł. *žuželь 'zbiorowisko drobnych stworzeń (owadów, robaków itd.)', to znaczenie poświadczone w polszczyźnie byłoby jednym z późniejszych ogniw rozwoju semantycznego: 'drobne, nieczyste stworzenia' > 'małe brudne, czarne przedmioty' > 'niedopalone kawałki czegoś; sadza, odpadki; żużel'. Znaczenia odnoszące się do dyscypliny sportowej i torowiska są sekundarne.
1. materiał
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | szlaka |
Połączenia
- czarny, czerwony żużel; żużel hutniczy; wielkopiecowy
- gruz i żużel; piasek i żużel; popiół i żużel; pyły i żużel; węgiel i żużel
- hałda, składowisko, warstwa; tona; kawałki żużla
- użycie żużla
- usuwać żużel
- wysypać coś żużlem
Cytaty
|
Nie chcemy asfaltu. Chcemy, żeby droga była wysypana żużlem czy szlaką. Bardzo ucieszylibyśmy się, gdyby wyłożono ją płytami betonowymi. źródło: NKJP: (I.O.): Odcięci od świata, Dziennik Malborski, 1998-08-21 |
|
|
Ból był okropny! Po powrocie do Polski znalazłem się szpitalu w Rybniku. Lekarz, gdy zobaczył z czym mnie przywieziono, stwierdził, że jeszcze dwa dni i nie miałbym nogi. Wdała się gangrena. Gdy czyścił mi kolano, to wyciągał kawałki żużla wielkości pudełka zapałek. źródło: NKJP: Marek Miketa: Asy żużlowych torów, Tygodnik Rybnicki, 2007-06-25 |
|
|
Pleszów to osiedle najbardziej dotknięte przez budowę huty, systematycznie niszczone w latach późniejszych i docelowo skazane na wymarcie - mówi [...] przewodniczący Dzielnicy XVIII. - Sąsiaduje z hałdami żużla poprzemysłowego i leży wokół zdegradowanego środowiska naturalnego. źródło: NKJP: Zabawy w błocie, Dziennik Polski, 2001-07-26 |
|
|
Skąd jednak zrodziła się opinia, że pyły i żużel są bardziej szkodliwe od innych minerałów, tworzyw czy odpadów? źródło: NKJP: H. G., K.C.: Niebezpieczne glinianki, Wieści Podwarszawskie nr 21, 1998 |
|
|
Energia węglowa jest tańsza, ale w wyniku spalania 90 t węgla powstaje 630 kg dwutlenku siarki, 500 kg tlenków azotu i 6,5 t popiołu i żużlu - te odpady są odpowiedzialne za kwaśne deszcze, zapylenie i efekt cieplarniany. źródło: NKJP: Piotr Derlukiewicz: Czas wiatraków, Gazeta Wyborcza, 1994-12-28 |
2. dyscyplina sportowa
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport dyscypliny, imprezy i rozgrywki sportowe
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | czarny sport, speedway | |
| hiperonimy: | sport |
Połączenia
- gdański, łódzki, polski, rybnicki, światowy, toruński, wrocławski żużel
- koszykówka i żużel; piłka nożna i żużel; siatkówka i żużel
- I, II liga; ikona, legenda, nadzieja; fan, kibic, miłośnik, sympatyk; sponsor (gdańskiego); historia, przyszłość żużla
- zainteresowanie żużlem
- uprawiać; oglądać żużel
- interesować się, żyć żużlem
Cytaty
|
W zawodach składających się z 18 wyścigów rywalizowały gwiazdy polskiego i światowego żużla. źródło: NKJP: Leszek Jaźwiecki: Jeden Gollob to za mało, Trybuna Śląska, 2001-05-28 |
|
|
Zaczynałem przygodę z żużlem w Unii i w Lesznie chciałbym ją zakończyć. źródło: NKJP: Mikołaj Rozmawiał Czarkiewicz: Żużel to moja pasja, Gazeta Poznańska, 2004-01-12 |
|
|
Tommy Knudsen i Konstanty Pociejkowicz to według Andrzeja Ruski najlepsi żużlowcy w historii wrocławskiego żużla. źródło: NKJP: (WOK): Zasypany prezes, Gazeta Wrocławska, 2003-03-25 |
|
|
Teraz czeka nas tak naprawdę pierwszy poważny pojedynek. Przyjeżdżamy po zwycięstwo, ale nie będzie łatwo. Na pewno kibice zobaczą kawałek pięknego żużla. źródło: NKJP: Wojciech Koerber, (PAW): Dogonić anioły!, Gazeta Wrocławska, 2003-04-19 |
|
|
Do uprawiania żużla kobiety pcha to samo co facetów. Ukochane motocykle, szaleńcza prędkość - to jest po prostu miłość, którą ciężko opisać w kilku słowach. źródło: NKJP: Anna Ziółkowska: Kochają prędkość, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-01-23 |
3. tor
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport miejsca związane ze sportem
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | tor |
Połączenia
- asfalt i żużel
- jazda na żużlu
- jeździć, ścigać się na żużlu
Cytaty
|
- Maraton drezdeński należy do typowych biegów na czas, a nie na wynik. Trasa jest bardzo ciężka i kręta, a ponadto biega się po różnym podłożu, tj. asfalt, żużel czy nawet nawierzchnia piaszczysta. źródło: NKJP: (dk): Marek Dryja na podium, Gazeta Radomszczańska, 2009-04-11 |
|
|
W Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Holandii czy Kanadzie nikt nie broni kobietom ścigania się na żużlu. źródło: NKJP: Anna Ziółkowska: Kochają prędkość, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-01-23 |
|
|
W Lesznie najpopularniejszą dyscypliną sportową są wyścigi motocyklowe na żużlu. źródło: NKJP: Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska: przewodnik, 1989 |
|
|
Finałowy turniej indywidualnych mistrzostw świata juniorów na żużlu odbędzie się w Pile w sobotę, 1 sierpnia tego roku, dzień wcześniej niż początkowo planowano. źródło: NKJP: Górą doświadczenie, Dziennik Polski, 1998-04-17 |