UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ostrzec

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp
Inne znaczenie: 'ustrzec, obronić przed czymś'

Pochodzenie

Zob. strzec

Definicja

powiadomić kogoś o możliwym zagrożeniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  uprzedzić

Połączenia

  • instynkt, lekarz, policjant, rząd, sędzia ostrzegł; przyjaciele ostrzegli; władze ostrzegły
  • ostrzec kolegów, mieszkańców, producentów, rodzinę, społeczeństwo
  • ostrzec o niebezpieczeństwie, o zagrożeniu, o zamachu, o zamiarze
  • ostrzec przed burzą, przed możliwością czegoś, przed niebezpieczeństwem, przed pułapką, przed skażeniem, przed spiskiem, przed spodziewanym atakiem, przed zasadzką, przed zawaleniem; przed agentami bezpieki, przed donosicielem, przed konkurentem, przed nieuczciwymi pośrednikami, przed przygodnymi znajomościami, przed złodziejem
  • ostrzec kogoś telefonicznie; w porę
  • usiłować, zdążyć kogoś ostrzec; ktoś powinien ostrzec; trzeba, należy ostrzec

Cytaty

W noc wybuchu powstania, 22 stycznia, Napoleon ostrzeżony przed grożącym mu aresztowaniem ucieka w przebraniu do Wielkopolski, gdzie natychmiast rozpoczyna organizowanie pomocy dla sprawy.

źródło: KWSJP: Marek Ruszczyc: Potomkowie generała, 1985

Próbował go ostrzec sygnałem dźwiękowym, ale pieszy nie zareagował.

źródło: KWSJP: Wypadek na torach, Głos Szczeciński, 2006

- Biskup wrocławski już wie o tobie - ostrzegł Reynevan.

źródło: KWSJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Belgijski ekspert Emmanuel Vanopdenbosch ostrzegł, że około 230 tysięcy Brytyjczyków może zachorować na śmiertelną chorobę Creutzfeldta-Jakoba.

źródło: KWSJP: Pacjentka nie była w Anglii..., Dziennik Polski, 1998-02-16

Coś dziwnego działo się przed tą jej ostatnią podróżą. Jakby los chciał ją ostrzec, żeby tym razem jednak nie jechała.

źródło: KWSJP: Dariusz Kucharski: Ada przeczuwała tę katastrofę, Super Express, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ostrzegę
ostrzeżemy
2 os. ostrzeżesz
ostrzeżecie
3 os. ostrzeże
ostrzegą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ostrzegłem
+(e)m ostrzegł
ostrzegłam
+(e)m ostrzegła
ostrzegłom
+(e)m ostrzegło
ostrzegliśmy
+(e)śmy ostrzegli
ostrzegłyśmy
+(e)śmy ostrzegły
2 os. ostrzegłeś
+(e)ś ostrzegł
ostrzegłaś
+(e)ś ostrzegła
ostrzegłoś
+(e)ś ostrzegło
ostrzegliście
+(e)ście ostrzegli
ostrzegłyście
+(e)ście ostrzegły
3 os. ostrzegł
ostrzegła
ostrzegło
ostrzegli
ostrzegły

bezosobnik: ostrzeżono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ostrzeżmy
2 os. ostrzeż
ostrzeżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ostrzegłbym
bym ostrzegł
ostrzegłabym
bym ostrzegła
ostrzegłobym
bym ostrzegło
ostrzeglibyśmy
byśmy ostrzegli
ostrzegłybyśmy
byśmy ostrzegły
2 os. ostrzegłbyś
byś ostrzegł
ostrzegłabyś
byś ostrzegła
ostrzegłobyś
byś ostrzegło
ostrzeglibyście
byście ostrzegli
ostrzegłybyście
byście ostrzegły
3 os. ostrzegłby
by ostrzegł
ostrzegłaby
by ostrzegła
ostrzegłoby
by ostrzegło
ostrzegliby
by ostrzegli
ostrzegłyby
by ostrzegły

bezosobnik: ostrzeżono by

bezokolicznik: ostrzec

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ostrzegłszy

gerundium: ostrzeżenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ostrzeżenie
ostrzeżenia
D. ostrzeżenia
ostrzeżeń
C. ostrzeżeniu
ostrzeżeniom
B. ostrzeżenie
ostrzeżenia
N. ostrzeżeniem
ostrzeżeniami
Ms. ostrzeżeniu
ostrzeżeniach
W. ostrzeżenie
ostrzeżenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: ostrzeżony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ostrzeżony
ostrzeżony
ostrzeżony
ostrzeżone
ostrzeżona
D. ostrzeżonego
ostrzeżonego
ostrzeżonego
ostrzeżonego
ostrzeżonej
C. ostrzeżonemu
ostrzeżonemu
ostrzeżonemu
ostrzeżonemu
ostrzeżonej
B. ostrzeżonego
ostrzeżonego
ostrzeżony
ostrzeżone
ostrzeżoną
N. ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżoną
Ms. ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ostrzeżeni
ostrzeżeni
ostrzeżone
ostrzeżone
D. ostrzeżonych
ostrzeżonych
ostrzeżonych
ostrzeżonych
C. ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżonym
ostrzeżonym
B. ostrzeżonych
ostrzeżonych
ostrzeżonych
ostrzeżone
N. ostrzeżonymi
ostrzeżonymi
ostrzeżonymi
ostrzeżonymi
Ms. ostrzeżonych
ostrzeżonych
ostrzeżonych
ostrzeżonych

odpowiednik aspektowy: ostrzegać

Składnia

bez ograniczeń + ostrzec +
KOGO + (przed KIM/CZYM | o CZYM)
bez ograniczeń + ostrzec +
KOGO + CZYM
bez ograniczeń + ostrzec +
że ZDANIE | żeby ZDANIE
Rzosobowy + ostrzec +
MOWA WPROST
Data ostatniej modyfikacji: 25.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json