UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zgładzić

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

Zob. gładzić

1. zabić

Definicja

książk. 
zabić - działając rozmyślnie, spowodować czyjąś śmierć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dziabnąć, ktoś posłał do piachu kogoś, powalić, walnąć, wyniszczyć, zabić, załatwić, zamordować

Połączenia

  • zgładzić ludzi; smoka, zwierzę
  • zgładzony na rozkaz kogoś
  • zgładzić w jakiś sposób; zgładzony w komorze
  • podstępnie zgładzić kogoś
  • chcieć, kazać, móc, postanowić, próbować, usiłować; należy zgładzić kogoś
  • zgładzeni Żydzi
  • zostać zgładzonym

Cytaty

[...] w zgodnej rozmowie obie kobiety uradziły, że zgładzą noworodka, aby zawczasu zapobiec zgubie plemienia.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Kto i w jaki sposób zgładził smoka wawelskiego?

źródło: NKJP: Elżbieta Gołąb: Tydzień kultury języka polskiego, Wychowawca, 2006-02

Film opowiada o losach Śnieżki, którą zła macocha postanowiła zgładzić.

źródło: NKJP: Królewna Śnieżka, Dziennik Polski, 2003-03-27

Zapalono 6 świec symbolizujących 6 milionów Żydów zgładzonych przez Niemców podczas II wojny światowej.

źródło: NKJP: (jusz): Dzień Pamięci o Holokauście, Dziennik Łódzki, 2006-04-26

Za każde zwierzę zgładzone na mocy decyzji powiatowego weterynarza lub padłe w związku z epidemią przysługuje odszkodowanie.

źródło: NKJP: Agata Wolna: Zanim nadciągnie epidemia pryszczycy, Trybuna Śląska, 2001-03-19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgładzę
 zgładzimy
2 os. zgładzisz
 zgładzicie
3 os. zgładzi
 zgładzą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgładziłem
+(e)m zgładził
 zgładziłam
+(e)m zgładziła
 zgładziłom
+(e)m zgładziło
 zgładziliśmy
+(e)śmy zgładzili
 zgładziłyśmy
+(e)śmy zgładziły
2 os. zgładziłeś
+(e)ś zgładził
 zgładziłaś
+(e)ś zgładziła
 zgładziłoś
+(e)ś zgładziło
 zgładziliście
+(e)ście zgładzili
 zgładziłyście
+(e)ście zgładziły
3 os. zgładził
 zgładziła
 zgładziło
 zgładzili
 zgładziły

bezosobnik: zgładzono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgładźmy
2 os. zgładź
 zgładźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgładziłbym
bym zgładził
 zgładziłabym
bym zgładziła
 zgładziłobym
bym zgładziło
 zgładzilibyśmy
byśmy zgładzili
 zgładziłybyśmy
byśmy zgładziły
2 os. zgładziłbyś
byś zgładził
 zgładziłabyś
byś zgładziła
 zgładziłobyś
byś zgładziło
 zgładzilibyście
byście zgładzili
 zgładziłybyście
byście zgładziły
3 os. zgładziłby
by zgładził
 zgładziłaby
by zgładziła
 zgładziłoby
by zgładziło
 zgładziliby
by zgładzili
 zgładziłyby
by zgładziły

bezosobnik: zgładzono by

bezokolicznik: zgładzić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zgładziwszy

gerundium: zgładzenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: zgładzony

odpowiednik aspektowy: zgładzać

Składnia

bez ograniczeń + zgładzić +
KOGO/CO

2. zniszczyć

Definicja

książk. 
spowodować, że coś przestało istnieć lub przestało być uważane za istniejące

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ktoś/coś obrócił/obróciło wniwecz coś, zabić, zniweczyć
hiperonimy:  zniszczyć

Połączenia

  • zgładzić grzechy, winy; prawdę, wolność

Cytaty

- Tenże sam. On zgładzi winę Adamową.
- Kiedy nadejdzie?! Kiedyż?!
- Nie wiem, Ab-Ramie.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Ten, kto przychodzi zabić moją ojczyznę, chce też zgładzić moją wolność.

źródło: NKJP: Internet

Celem pierwszego przyjścia Chrystusa na świat było zgładzenie grzechu.

źródło: NKJP: Tadeusz Loska: Wszystkie moje źródła są w Tobie. Nabożeństwa eucharystyczne: godziny święte - spotkania modlitewne. Tom 3, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgładzę
 zgładzimy
2 os. zgładzisz
 zgładzicie
3 os. zgładzi
 zgładzą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgładziłem
+(e)m zgładził
 zgładziłam
+(e)m zgładziła
 zgładziłom
+(e)m zgładziło
 zgładziliśmy
+(e)śmy zgładzili
 zgładziłyśmy
+(e)śmy zgładziły
2 os. zgładziłeś
+(e)ś zgładził
 zgładziłaś
+(e)ś zgładziła
 zgładziłoś
+(e)ś zgładziło
 zgładziliście
+(e)ście zgładzili
 zgładziłyście
+(e)ście zgładziły
3 os. zgładził
 zgładziła
 zgładziło
 zgładzili
 zgładziły

bezosobnik: zgładzono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgładźmy
2 os. zgładź
 zgładźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgładziłbym
bym zgładził
 zgładziłabym
bym zgładziła
 zgładziłobym
bym zgładziło
 zgładzilibyśmy
byśmy zgładzili
 zgładziłybyśmy
byśmy zgładziły
2 os. zgładziłbyś
byś zgładził
 zgładziłabyś
byś zgładziła
 zgładziłobyś
byś zgładziło
 zgładzilibyście
byście zgładzili
 zgładziłybyście
byście zgładziły
3 os. zgładziłby
by zgładził
 zgładziłaby
by zgładziła
 zgładziłoby
by zgładziło
 zgładziliby
by zgładzili
 zgładziłyby
by zgładziły

bezosobnik: zgładzono by

bezokolicznik: zgładzić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zgładziwszy

gerundium: zgładzenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: zgładzony

odpowiedniki aspektowe: gładzić , zgładzać

Składnia

bez ograniczeń + zgładzić +
CO

Frazeologizmy

ktoś/coś zmiótł/zmiotło z powierzchni ziemi kogoś/coś
Data ostatniej modyfikacji: 26.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN