Chronologizacja
Pochodzenie
Słow. *urędъ 'uporządkowanie czegoś, zadbanie o coś; rozporządzenie, postanowienie' - rzeczownik od przedrostkowego czasownika *u-ręditi 'uporządkować, wprowadzić ład; zadbać o coś; rozporządzić, postanowić'; zob. urządzić
1.a instytucja
Definicja
Noty o użyciu
Nazwy urzędów piszemy wielką literą, np. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urząd Wojewódzki.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca miejsca pracy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | instytucja |
Połączenia
- miejscowy, powiatowy, wojewódzki; ciechanowski, płoński, raciborski... urząd; urząd celny, czekowy, pocztowy; emigracyjny, imigracyjny, marszałkowski, meldunkowy, miejski, okręgowy, wojewódzki; patentowy, statystyczny
- urząd poczty, pracy, zatrudnienia; administracji rządowej, terenowej..., gminy, miasta
- urząd do nadzoru, do obsługi dokumentów elektronicznych, dużych podatników, do spraw kombatantów, zamówień publicznych...
- urząd o charakterze cywilnym, ponadlokalnym...
- urząd i bank, urząd i biblioteka; urząd i ministerstwo, urząd i samorząd, urząd i urzędnicy; urzędy i administracja, urzędy i agencje, urzędy i agendy, urzędy i departamenty, urzędy i instytucje, urzędy i izby (celne, skarbowe), urzędy i placówki
- dyrektor, kierownik, klient, naczelnik, pracownik, przedstawiciel, rzecznik, sekretarz; biuro, departament, siedziba, wydział urzędu
- dofinansowanie, dotacje z urzędu
- dyżury, etat, praca, stanowisko; nieprawidłowości w urzędzie
- urząd działa, funkcjonuje; zatrudnia
- podlegać urzędowi
- likwidować, powołać, prowadzić, reprezentować, stworzyć, tworzyć, ustanawiać, zlikwidować urząd; mnożyć urzędy
- administrować, kierować, zarządzać urzędem
- odejść z urzędu
- pracować, zatrudnić; załatwić coś w urzędzie
Cytaty
|
Nowe budynki sądu i urzędu miasta z pewnością poprawią wizerunek miasta. źródło: NKJP: A. Tumialis: Obietnice rosną a mury nie, Tygodni Ciechanowski, 2003-09-21 |
|
|
W urzędach pocztowych nie ma już aparatów telefonicznych, dlatego książki telefoniczne nie mają racji bytu. źródło: NKJP: Brakuje książek, a są potrzebne, Głos Szczeciński, 2006 |
|
|
Studenci będą pracować w urzędzie przez około 2,5 miesiąca - w ramach projektu wspierania rozwoju jednostek samorządowych w województwie małopolskim [...]. źródło: NKJP: Mieszkanie dla studenta, Dziennik Polski, 2002-01-23 |
|
|
Projekt rządowy ustanawia urząd jako organ regulacyjny dla elektroenergetyki i gazownictwa oraz wojewodów dla regulacji ciepła. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 10.01.1996 |
|
|
Płeć piękna zarządza urzędami i komunalnymi finansami. źródło: NKJP: (E.Wa): Różowa manifestacja, Nowiny Raciborskie, 2002-10-16 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | urząd |
urzędy |
|
| D. | urzędu |
urzędów |
|
| C. | urzędowi |
urzędom |
|
| B. | urząd |
urzędy |
|
| N. | urzędem |
urzędami |
|
| Ms. | urzędzie |
urzędach |
|
| W. | urzędzie |
urzędy |
Składnia
|
+ | urząd | + |
(JAKI)
|
1.b budynek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie
Połączenia
- adres; dach, remont urzędu
- napad na urząd
- demonstracja, manifestacja, pikieta, protest pod urzędem; parking, przystanek przed urzędem
- parking, park przy urzędzie; kolejka, sala, wizyta w urzędzie
- odwiedzić, okupować, opuścić, zwiedzić; podpalić urząd
- iść, pójść, przybyć, przyjść/przychodzić; wejście do urzędu
- przyjechać, przyjść pod urząd
- demonstrować, manifestować, pikietować; parkować pod urzędem; demonstrować, manifestować, pikietować; parkować przed urzędem
- przyjmować w urzędzie
Cytaty
|
Zaplanowano też 265 tys. zł na kontynuowanie remontu urzędu oraz 510 tys. zł na wymianę oprogramowania. źródło: NKJP: W skrócie, Nowiny Raciborskie, 2008-01-01 |
|
|
Następnie na parkingu przed urzędem drużyna z Dąbrowy zaprezentuje, jak należy zorganizować posterunek obserwacyjno - rozpoznawczy. źródło: NKJP: (baja): Zawyją syreny, Dziennik Polski, 2004-02-12 |
|
|
Zdarza się, że niezadowoleni z tego handlarze pikietują pod urzędem gminy albo zakładają komitety protestacyjne. źródło: NKJP: Jolanta Koral, Wojciech Staruchowicz: Co może gmina, Gazeta Wyborcza, 1994-06-18 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | urząd |
urzędy |
|
| D. | urzędu |
urzędów |
|
| C. | urzędowi |
urzędom |
|
| B. | urząd |
urzędy |
|
| N. | urzędem |
urzędami |
|
| Ms. | urzędzie |
urzędach |
|
| W. | urzędzie |
urzędy |
1.c ludzie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie
Połączenia
- decyzja, kompetencje; niekompetencja urzędu
- skarga na urząd
- konsultacje, kontakt, korespondencja, rozmowy, umowa, współpraca; spór, walka z urzędem
- urząd ocenia, odmawia, pracuje, przygotowuje, wykonuje
- nakazać, polecić, powierzyć, zalecić, zlecić; zarzucić/zarzucać urzędowi
- informować, powiadomić, zawiadomić urząd
- dzwonić do urzędu
Cytaty
|
Zatem raelianie, których doktrynę państwowy urząd ocenił jako sprzeczną z prawem, będą mogli uprawiać swój kult. źródło: NKJP: Ewa Siedlecka: Czy dążenie do zmiany prawa jest bezprawne, Gazeta Wyborcza, 1999-02-16 |
|
|
[...] zapowiada, że ugrupowanie podejmuje walkę z politykierstwem, opieszałością i niekompetencją urzędów. źródło: NKJP: (LIZ): Bez politykierstwa, Dziennik Polski, 2002-02-19 |
|
|
Równocześnie chcę wyjaśnić, że na polecenie Ministerstwa Finansów z dnia 21 stycznia zalecono urzędom skarbowym, by nie dokonywały potrąceń wierzytelności [...]. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.02.1997 |
|
|
Walka z urzędem trwała jednak aż do teraz i kosztowała [...] 16 tys. USD (wydatki na prawnika). źródło: NKJP: Anna Wasilewska - Śpioch: Prezent na Gwiazdkę dla hakera, Dziennik Internautów, 2002-12-28 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | urząd |
urzędy |
|
| D. | urzędu |
urzędów |
|
| C. | urzędowi |
urzędom |
|
| B. | urząd |
urzędy |
|
| N. | urzędem |
urzędami |
|
| Ms. | urzędzie |
urzędach |
|
| W. | urzędzie |
urzędy |
2. stanowisko
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | funkcja |
Połączenia
- wysoki urząd; publiczne urzędy; urząd marszałkowski, państwowy, prezydencki, prokuratorski
- urząd burmistrza, gubernatora, ministra, premiera, prezydenta, prezesa, przewodniczącego, sołtysa, wojewody, wójta; papieża, rektora, wikariusza
- urząd o charakterze kadencyjnym
- urząd i stanowisko; urzędy i funkcje (państwowe, publiczne), urzędy i godności; urzędy oraz kandydaci do nich, urzędy oraz osoby je sprawujące
- powaga urzędu
- kandydat, nominacja, wybór na urząd; boje, walka o urząd
- objąć/obejmować, pełnić, piastować, przejąć/przejmować, przyjąć, sprawować, wykonywać; obsadzić, powołać, ustanowić, wzmocnić, znieść urząd; obsadzać urzędy
- kandydować; powołany na urząd
Cytaty
|
Kiedy objął urząd premiera, przejął potężny pakiet projektów aktów prawnych [...]. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 29.08.2002 |
|
|
W czasie sprawowania tych najwyższych urzędów zmierzał do usprawnienia działalności uniwersytetu. źródło: NKJP: Zdzisław Pietrzyk: Poczet rektorów Uniwersytetu, Dziennik Polski, 2001-09-18 |
|
|
Miejsce takie zostanie wkrótce ustalone, a uroczystość nadania imienia ma nastąpić w rocznicę wyboru Karola Wojtyły na urząd papieża. źródło: NKJP: E. Stangrodzka: Ten, który otworzył kościoły, Tygodnik Ciechanowski, 2005-04-06 |
|
|
I właśnie od nierozstrzygniętej na razie walki o urząd prezydenta republiki zaczął się obecny kryzys. źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Ciemna strona półksiężyca, Polityka, 2007-06-02 |
|
|
Powaga urzędu, przyzwoitość, zdrowy rozsądek podpowiadają, że tak może się zachować tylko chłopczyk w krótkich spodenkach, którego obraził Staszek z II c, nie minister. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | urząd |
urzędy |
|
| D. | urzędu |
urzędów |
|
| C. | urzędowi |
urzędom |
|
| B. | urząd |
urzędy |
|
| N. | urzędem |
urzędami |
|
| Ms. | urzędzie |
urzędach |
|
| W. | urzędzie |
urzędy |
Składnia
|
|
+ | urząd | + |
(CZEGO)
|