UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

posępny

Chronologizacja

SPXVI, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	posępny	posępny	posępny	posępne	posępna
D.	posępnego	posępnego	posępnego	posępnego	posępnej
C.	posępnemu	posępnemu	posępnemu	posępnemu	posępnej
B.	posępnego	posępnego	posępny	posępne	posępną
N.	posępnym	posępnym	posępnym	posępnym	posępną
Ms.	posępnym	posępnym	posępnym	posępnym	posępnej
W.	posępny	posępny	posępny	posępne	posępna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	posępni	posępni	posępne	posępne
D.	posępnych	posępnych	posępnych	posępnych
C.	posępnym	posępnym	posępnym	posępnym
B.	posępnych	posępnych	posępnych	posępne
N.	posępnymi	posępnymi	posępnymi	posępnymi
Ms.	posępnych	posępnych	posępnych	posępnych
W.	posępni	posępni	posępne	posępne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	posępniejszy	posępniejszy	posępniejszy	posępniejsze	posępniejsza
D.	posępniejszego	posępniejszego	posępniejszego	posępniejszego	posępniejszej
C.	posępniejszemu	posępniejszemu	posępniejszemu	posępniejszemu	posępniejszej
B.	posępniejszego	posępniejszego	posępniejszy	posępniejsze	posępniejszą
N.	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszą
Ms.	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	posępniejsi	posępniejsi	posępniejsze	posępniejsze
D.	posępniejszych	posępniejszych	posępniejszych	posępniejszych
C.	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszym	posępniejszym
B.	posępniejszych	posępniejszych	posępniejszych	posępniejsze
N.	posępniejszymi	posępniejszymi	posępniejszymi	posępniejszymi
Ms.	posępniejszych	posępniejszych	posępniejszych	posępniejszych

Pochodzenie

Zob. sęp

1.a człowiek

Definicja

taki, który jest przygnębiony i nie ma chęci do działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	chmurny, pochmurny, ponury
	hiperonimy:	smutny

Połączenia

posępna postać
posępny i groźny, posępny i milczący; blady i posępny

Cytaty

	Wzdłuż drogi stoją posępni ludzie, uważnie wpatrujący się w twarze powracających, by rozpoznać tych, którzy dwa lata temu mordowali ich krewnych, a także tych, którzy prowadzili zabójców do kryjówek przyszłych ofiar. źródło: NKJP: Jacek Czarnecki: Ruanda, Gazeta Wyborcza, 1996-12-05
	Jurek siedział posępny, z opuszczoną na piersi głową. Tomek z niepokojem spoglądał na drzwi, wiodące na korytarz. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1995
	Chciałem zapytać, czy nie boi się pan takiego posępnego człowieka o kamiennej twarzy? źródło: NKJP: Aleksander Trzaska: Akademia humoru, Dziennik Zachodni, 2002-12-06
	Chciałoby się napisać sensacyjny reportaż o zaułkach chińskiego miasta, gdzie po umownym stukaniu uchylają się przede mną zręcznie zamaskowane wrota i gdzie w mroku posępny starzec ujawnia mi kilka swych zazdrośnie strzeżonych sekretów. źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1996
	Znikał na całe wieczory, nie mówiąc gdzie i po co idzie, wracał zaś jeszcze posępniejszy i trzeźwy jak poranny wróbelek, zbywając pytania siostry byle czym. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

1.b głos

Definicja

właściwy komuś, kto jest przygnębiony i nie ma chęci do działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	chmurny, ponury
	hiperonimy:	smutny

Połączenia

posępny głos, wzrok; nastrój; posępna mina, twarz, uroda; posępne milczenie, spojrzenie; posępne myśli

Cytaty

	Posępnym głosem snuł wizję kraju rozkradanego i społeczeństwa oszukiwanego przez kolejne - nieudolne bądź zdradzieckie - rządy. źródło: NKJP: Piotr Bratkowski: Dziś prawdziwych Tymińskich już nie ma, Gazeta Wyborcza, 1995-11-06
	Azimow wyjaśnił pokrótce sytuację. W miarę jego opowieści świeżutka twarz młodzika stawała się coraz bardziej blada i posępna. Jakby zszarzała i postarzała się w kilka chwil. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001
	Ze wstrętem kładę się na materacu i długo nie mogę usnąć, pełna posępnych myśli. Wiem, że jutro będzie równie źle. źródło: NKJP: Barbara Labuda: Poszukiwania, 2005
	Uścisnął Włodzimierzowi prawicę, obaj usiedli na progu domu i z posępnymi minami poczęli obserwować poczynania byłej oraz aktualnej małżonki. źródło: NKJP: Dagmara Półtorak: Tak trudno być mną!, 2010
	„I czego ma to dowodzić?” - pyta przewodniczący, teraz już posępniejszym tonem. źródło: NKJP: Maciej Zaremba: Polski hydraulik i inne opowieści ze Szwecji, 2008

1.c wiadomość

Definicja

wywołujący przygnębienie i niechęć do działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Rzadko docierające listy przynosiły z kraju posępne wieści. Przy takim obciążeniu psychicznym niełatwo było się zdobyć na koncentrację nad książką.

źródło: Władysław Drobny: Walka bez oręża, 1985 (books.google.pl)

Bary, tawerny i restauracje zwinęły wielkie kolorowe parasole, rozstawione po chodnikach; ściągały też do wnętrza stoliki. Widać nie wypadało w atmosferze wytworzonej przez posępną wiadomość jeść sobie i pić na dworze.

źródło: Tadeusz Breza: Spizowa brama, 1960 (doczz.pl)

2. czas

Definicja

pełen przygnębienia i niechęci do działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zesmutniały

Cytaty

Przez cały posępny czas okupacji niemieckiej milczał. Było to piękne i stwarzało pozór, że znakomity pisarz nie chce mieć nic wspólnego ze znienawidzonym najeźdźcą, że za jedyną formę współżycia z nim uważa swój letarg.

źródło: Maria Brykalska: Aleksander Świętochowski. Biografia, 1987 (google.books.pl)

Erwin, w zasadzie lwowianin, choć urodził się w Wiedniu, był dla mnie często w powojennych latach cennym źródłem informacji o tym, co działo się we Lwowie w posępnych latach sowieckiej okupacji 1939-1941.

źródło: Ryszard Matuszewski: Alfabet, 2004 (books.google.pl)

3. dźwięk

Definicja

taki, który przez swój dźwięk, kolor, charakter itp. wywołuje wrażenie przygnębienia i budzi niemiłe, mroczne uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	cmentarny, grobowy, ponury, smętarny, smętny, zasmęcony
	hiperonimy:	smutny

Połączenia

posępna cisza; posępne dźwięki

Cytaty

	Co się tyczy pejzażu, jest on dziki i posępny, z urwistymi szczytami i zdradzieckimi przepaściami, w których szaleje nieustająca burza z piorunami, wichurą i gradobiciem, z rzadka tylko ustępująca. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania i donosy 1980-1989, 1995
	Maszerowali wśród opustoszałych ruder, cierpliwie wałęsali się wokół posępnych czynszowych kamienic ogarniętych zarazą i skazanych na kwarantannę [...]. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1975
	Gdyśmy się już zbliżali do bulwaru Mickiewicza, zaczynały zwykle bić dzwony na drugiej cerkwi, tej większej, wznoszącej się naprzeciwko naszego gimnazjum. Ich posępny dźwięk płoszył kawki [...]. źródło: NKJP: Witold Zalewski: Pożegnanie twierdzy, 2000
	Również sama melodia i aranżacja, mocno posępna, nie jest kwestią przypadku, choć powstawała na bieżąco w studio, na podstawie wyimprowizowanych motywów - wszakże istotnie wiersz ten powstał w przeddzień powstania styczniowego [...]. źródło: NKJP: Roman Radoszewski: Czesław Niemen: kiedy się dziwić przestanę...: monografia artystyczna, 2004
	Woody Allen zmienia tonację swoich filmów na coraz posępniejszą, czego dowodem wchodzący na nasze ekrany „Sen Kasandry”. źródło: NKJP: Janusz Wróblewski: Tragiczny, ale ciągle komiczny, Polityka, 2008-04-26

Data ostatniej modyfikacji: 19.02.2019