UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czasowy

Chronologizacja

1638, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	czasowy	czasowy	czasowy	czasowe	czasowa
D.	czasowego	czasowego	czasowego	czasowego	czasowej
C.	czasowemu	czasowemu	czasowemu	czasowemu	czasowej
B.	czasowego	czasowego	czasowy	czasowe	czasową
N.	czasowym	czasowym	czasowym	czasowym	czasową
Ms.	czasowym	czasowym	czasowym	czasowym	czasowej
W.	czasowy	czasowy	czasowy	czasowe	czasowa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	czasowi	czasowi	czasowe	czasowe
D.	czasowych	czasowych	czasowych	czasowych
C.	czasowym	czasowym	czasowym	czasowym
B.	czasowych	czasowych	czasowych	czasowe
N.	czasowymi	czasowymi	czasowymi	czasowymi
Ms.	czasowych	czasowych	czasowych	czasowych
W.	czasowi	czasowi	czasowe	czasowe

Pochodzenie

Zob. czas I

1. pobyt

Definicja

trwający przez pewien czas

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	okresowy
	sprzeczne:	permanentny, stały, trwały

Połączenia

czasowy pobyt; wywóz; charakter czasowy; czasowa niemożność, niezdolność do pracy, praca; pomoc; wystawa czasowa; czasowe ograniczenie, wstrzymanie; wycofanie; rozwiązanie; stosowanie; opuszczenie czegoś; wykonywanie; czasowe kłopoty
czasowy i wielokrotny; czasowy lub stały; czasowy lub trwały

Cytaty

Dobre są także te zapisy, które mówią o zezwoleniu na zamieszkanie na czas określony dla cudzoziemców i zezwoleniu na osiedlenie się. Wiąże się z tym oczywiście nowa regulacja dotycząca karty czasowego pobytu.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 24.11.1995

W innych nie wymienionych miejscach, obiektach lub na określonych obszarach gminy, ze względu na ich charakter, rada gminy może wprowadzić czasowy lub stały zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych.

źródło: NKJP: Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26 października 1982 - Dz.U. z 1982r. Nr 35, poz. 230

Uroczystości inauguracji działalności muzeum towarzyszyło otwarcie czasowej wystawy, przypominającej dzieje „Solidarności”.

źródło: NKJP: (WT): Między Armią Krajową a „Solidarnością”, Dziennik Polski, 2000-09-28

2. limit

Definicja

dotyczący czasu jako zjawiska fizycznego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu

Relacje znaczeniowe

antonimy:

przestrzenny

Połączenia

aspekt, zakres, przedział, wymiar; limit; reżim; dystans; horyzont czasowy; strefa; cezura, odległość; perspektywa; sekwencja; dyscyplina, rezerwa czasowa; kryterium czasowe; granice; ograniczenia, ramy, rygory; względy czasowe
czasowy i przestrzenny; czasowy i terytorialny

Cytaty

	Obecnie dostęp do Internetu w Polsce deklaruje ponad 4 mln osób, a liczba ta z każdym dniem rośnie. [...] Dodatkowo dostęp ten zapewniany jest praktycznie bez ograniczeń czasowych i terytorialnych, bez konieczności nawet ruszania się z miejsca. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 13.09.2000
	Granice czasowe pracy [...] sięgają 1344 roku, kiedy to wielki mistrz krzyżacki sprezentował Lubiewo arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, a kończą się na 2006 roku. źródło: NKJP: Lucyna Zdanowska: Lubiewo wczoraj i dziś, Tygodnik Tucholski , 2007
	Redaktor prowadzący musi zdążyć na czas z przygotowaniem gazety, jest zdeterminowany sztywnymi terminami składu, korekty i druku „Tygodnika”, a dziennikarz nie zawsze – on tworzy dzieło, a tworzenie dzieła nie znosi sztywnych ram czasowych. źródło: NKJP: Dziennikarz - redaktor, czyli jak (wy)prowadzić ''Tygodnik'', Tygodnik Ciechanowski, 2005-02-05
	Kłopoty ze zmianą strefy czasowej i klimatu dały znać już trzy godz. później. – Obudziłem się i nie wiedziałem, co mam ze sobą zrobić. źródło: NKJP: (MiR): Duma miasta nagrodzona, Nowiny Raciborskie, 2008-09-02

3. forma

Definicja

jęz.

dotyczący czasu – zjawiska gramatycznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

formy czasowe

Cytaty

Przyjmuje się, że nieaktualne zastosowanie teraźniejszych form czasowych (a także form nieprzeszłych dokonanych) w odniesieniu do niektórych wypowiedzeń nabiera znaczenia omnitemporalnego.

źródło: Małgorzata Smereczniak: Morfologiczne i leksykalne wykładniki kategorii czasu w nauczaniu języka polskiego jako obcego, 2012 ( (http://www.sbc.org.pl)

Frazeologizmy

dług czasowy

Data ostatniej modyfikacji: 10.09.2025