UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pozwalać

Chronologizacja

SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

1. komuś wyjść

Definicja

zgadzać się na coś lub nie próbować temu przeciwdziałać

Pochodzenie

Zob. pozwolić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	dawać, dozwalać
	antonimy:	bronić, zabraniać, zakazywać

Połączenia

matka, ojciec (nie) pozwala
pozwalać córce, dziecku, partnerowi, synowi
ktoś pozwala komuś iść, jechać, wyjść

Cytaty

	Każda matka drży, pozwalając dziecku z padaczką jechać na wycieczkę czy iść na prywatkę w domu koleżanki, boi się wtajemniczać innych, rodziców rówieśników w obawie, że córka straci szansę nawiązania przyjaźni. źródło: KWSJP: Helena Noskowicz-Bieroniowa: Zmagania z padaczką, 2000
	Teraz nie miała ochoty nic robić. Pozwalała, żeby stopniowo w jej ciele opadało napięcie, wygasały rozkoszne drżenia. źródło: NKJP; Eugeniusz Dębski: Aksamitny Anschluss, 2001
	Często w Piśmie Świętym widzimy, jak Bóg staje po stronie ubogiego i nie pozwala go krzywdzić. źródło: KWSJP: Henryk Dziadosz SJ: Doświadczyć Boga: życie chrześcijańskie w Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli, 2000
	Jeździ, gdzie mu się tylko podoba, i rodzice mu na to pozwalają! źródło: NSJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1961
	Odsuń się, jeżeli zobaczysz kogoś zaziębionego, bo kiedy na ciebie kichnie, może być za późno, nie wiadomo, czy nie ma grypy azjatyckiej. I nie pozwalaj chłopcom, żeby cię dotykali. źródło: KWSJP: Krystyna Kofta: Złodziejka pamięci, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pozwalam	pozwalamy
2 os.	pozwalasz	pozwalacie
3 os.	pozwala	pozwalają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałem +(e)m pozwalał	pozwalałam +(e)m pozwalała	pozwalałom +(e)m pozwalało	pozwalaliśmy +(e)śmy pozwalali	pozwalałyśmy +(e)śmy pozwalały
2 os.	pozwalałeś +(e)ś pozwalał	pozwalałaś +(e)ś pozwalała	pozwalałoś +(e)ś pozwalało	pozwalaliście +(e)ście pozwalali	pozwalałyście +(e)ście pozwalały
3 os.	pozwalał	pozwalała	pozwalało	pozwalali	pozwalały

bezosobnik: pozwalano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę pozwalał będę pozwalać	będę pozwalała będę pozwalać	będę pozwalało będę pozwalać	będziemy pozwalali będziemy pozwalać	będziemy pozwalały będziemy pozwalać
2 os.	będziesz pozwalał będziesz pozwalać	będziesz pozwalała będziesz pozwalać	będziesz pozwalało będziesz pozwalać	będziecie pozwalali będziecie pozwalać	będziecie pozwalały będziecie pozwalać
3 os.	będzie pozwalał będzie pozwalać	będzie pozwalała będzie pozwalać	będzie pozwalało będzie pozwalać	będą pozwalali będą pozwalać	będą pozwalały będą pozwalać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pozwalajmy
2 os.	pozwalaj	pozwalajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałbym bym pozwalał	pozwalałabym bym pozwalała	pozwalałobym bym pozwalało	pozwalalibyśmy byśmy pozwalali	pozwalałybyśmy byśmy pozwalały
2 os.	pozwalałbyś byś pozwalał	pozwalałabyś byś pozwalała	pozwalałobyś byś pozwalało	pozwalalibyście byście pozwalali	pozwalałybyście byście pozwalały
3 os.	pozwalałby by pozwalał	pozwalałaby by pozwalała	pozwalałoby by pozwalało	pozwalaliby by pozwalali	pozwalałyby by pozwalały

bezosobnik: pozwalano by

bezokolicznik: pozwalać

imiesłów przysłówkowy współczesny: pozwalając

gerundium: pozwalanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pozwalanie	pozwalania
D.	pozwalania	pozwalań
C.	pozwalaniu	pozwalaniom
B.	pozwalanie	pozwalania
N.	pozwalaniem	pozwalaniami
Ms.	pozwalaniu	pozwalaniach
W.	pozwalanie	pozwalania

imiesłów przymiotnikowy czynny: pozwalający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pozwalający	pozwalający	pozwalający	pozwalające	pozwalająca
D.	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającej
C.	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającej
B.	pozwalającego	pozwalającego	pozwalający	pozwalające	pozwalającą
N.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającą
Ms.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pozwalający	pozwalający	pozwalające	pozwalające
D.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalających
C.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym
B.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalające
N.	pozwalającymi	pozwalającymi	pozwalającymi	pozwalającymi
Ms.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalających

odpowiednik aspektowy: pozwolić

Składnia

Rz_osobowy	+	pozwalać	+	(KOMU) + na CO
Rz_osobowy	+	pozwalać	+	(KOMU) + żeby ZDANIE
Rz_osobowy	+	pozwalać	+	BEZOKOLICZNIK

2. ustawa pozwala na coś

Definicja

stanowić, że coś jest dopuszczalne z punktu widzenia obowiązującego prawa

Pochodzenie

Zob. pozwolić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

dozwalać, zezwalać

Połączenia

ustawa pozwala; przepisy pozwalają
pozwalać na rozpoczęcie inwestycji, na ujawnienie czegoś

Cytaty

Francuskie prawo pozwala adoptować dzieci osobom stanu wolnego, ale nie homoseksualistom.

źródło: NKJP: Katarzyna Surmiak-Domańska: Beznadziejna ucieczka przed Basią. Reportaże seksualne, 2007

Formalnie ustawa pozwalała prezydentowi na zwrócenie się do Indian „z prośbą” o zakup ziemi i wynegocjowanie warunków nabycia ziemi indiańskiej. W praktyce administracja Jacksona rozkazywała całym plemionom opuszczać określone obszary.

źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pozwalam	pozwalamy
2 os.	pozwalasz	pozwalacie
3 os.	pozwala	pozwalają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałem +(e)m pozwalał	pozwalałam +(e)m pozwalała	pozwalałom +(e)m pozwalało	pozwalaliśmy +(e)śmy pozwalali	pozwalałyśmy +(e)śmy pozwalały
2 os.	pozwalałeś +(e)ś pozwalał	pozwalałaś +(e)ś pozwalała	pozwalałoś +(e)ś pozwalało	pozwalaliście +(e)ście pozwalali	pozwalałyście +(e)ście pozwalały
3 os.	pozwalał	pozwalała	pozwalało	pozwalali	pozwalały

bezosobnik: pozwalano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę pozwalał będę pozwalać	będę pozwalała będę pozwalać	będę pozwalało będę pozwalać	będziemy pozwalali będziemy pozwalać	będziemy pozwalały będziemy pozwalać
2 os.	będziesz pozwalał będziesz pozwalać	będziesz pozwalała będziesz pozwalać	będziesz pozwalało będziesz pozwalać	będziecie pozwalali będziecie pozwalać	będziecie pozwalały będziecie pozwalać
3 os.	będzie pozwalał będzie pozwalać	będzie pozwalała będzie pozwalać	będzie pozwalało będzie pozwalać	będą pozwalali będą pozwalać	będą pozwalały będą pozwalać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pozwalajmy
2 os.	pozwalaj	pozwalajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałbym bym pozwalał	pozwalałabym bym pozwalała	pozwalałobym bym pozwalało	pozwalalibyśmy byśmy pozwalali	pozwalałybyśmy byśmy pozwalały
2 os.	pozwalałbyś byś pozwalał	pozwalałabyś byś pozwalała	pozwalałobyś byś pozwalało	pozwalalibyście byście pozwalali	pozwalałybyście byście pozwalały
3 os.	pozwalałby by pozwalał	pozwalałaby by pozwalała	pozwalałoby by pozwalało	pozwalaliby by pozwalali	pozwalałyby by pozwalały

bezosobnik: pozwalano by

bezokolicznik: pozwalać

imiesłów przysłówkowy współczesny: pozwalając

gerundium: pozwalanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pozwalanie	pozwalania
D.	pozwalania	pozwalań
C.	pozwalaniu	pozwalaniom
B.	pozwalanie	pozwalania
N.	pozwalaniem	pozwalaniami
Ms.	pozwalaniu	pozwalaniach
W.	pozwalanie	pozwalania

imiesłów przymiotnikowy czynny: pozwalający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pozwalający	pozwalający	pozwalający	pozwalające	pozwalająca
D.	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającej
C.	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającej
B.	pozwalającego	pozwalającego	pozwalający	pozwalające	pozwalającą
N.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającą
Ms.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pozwalający	pozwalający	pozwalające	pozwalające
D.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalających
C.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym
B.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalające
N.	pozwalającymi	pozwalającymi	pozwalającymi	pozwalającymi
Ms.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalających

odpowiednik aspektowy: pozwolić

Składnia

	+	pozwalać	+	BEZOKOLICZNIK + (KOMU)
	+	pozwalać	+	na CO + (KOMU)

3. na dokonanie obserwacji

Definicja

powodować, że to, o czym mowa staje się możliwe do wykonania lub uzyskania

Pochodzenie

Zob. pozwolić

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:

umożliwiać

Połączenia

program, urządzenie; sytuacja pozwala
pozwalać klientom, odbiorcom
pozwalać na dokonanie obserwacji, na kupno, na osiągnięcie, na pokonanie czegoś, na przesunięcie, na uruchomienie, na utworzenie, czegoś, na wyeliminowanie jakichś zjawisk, na wykorzystanie, na wykrycie czegoś
coś pozwala dostrzec, dotrzeć, ocenić, określić, uzyskać, zaobserwować

Cytaty

	Metoda ta pozwala nie tylko na wykrycie przysadkowego źródła nadmiernego wytwarzania kortykotropiny, lecz także, z dużym prawdopodobieństwem, pozwala określić stronę, po której w obrębie przysadki gruczolak jest położony. źródło: KWSJP: Marek Pawlikowski: Leczenie hormonami i pochodnymi hormonów, 1988
	Port USB pozwala zgrywać do komputera zdjęcia z karty. źródło: KWSJP: CC: Dobrze wyposażona, Enter, 2003, nr 2
	Obecna sytuacja nie pozwala, żebym mógł wam zaufać i dać w komis towaru na 500 tysięcy baksów. źródło: NKJP: Wiesław Koluch: Z pamiętnika polskiego najemnika, 2000
	Na końcu ramion robota można zamontować różne narzędzia chirurgiczne, których wymiana pozwala na przeprowadzenie nawet bardzo złożonego zabiegu przez niewielkie otwory w ciele pacjenta. źródło: KWSJP: Aleksandra Kowalczyk: Sercowe maszyny, Enter, 2004, nr 3

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pozwalam	pozwalamy
2 os.	pozwalasz	pozwalacie
3 os.	pozwala	pozwalają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałem +(e)m pozwalał	pozwalałam +(e)m pozwalała	pozwalałom +(e)m pozwalało	pozwalaliśmy +(e)śmy pozwalali	pozwalałyśmy +(e)śmy pozwalały
2 os.	pozwalałeś +(e)ś pozwalał	pozwalałaś +(e)ś pozwalała	pozwalałoś +(e)ś pozwalało	pozwalaliście +(e)ście pozwalali	pozwalałyście +(e)ście pozwalały
3 os.	pozwalał	pozwalała	pozwalało	pozwalali	pozwalały

bezosobnik: pozwalano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę pozwalał będę pozwalać	będę pozwalała będę pozwalać	będę pozwalało będę pozwalać	będziemy pozwalali będziemy pozwalać	będziemy pozwalały będziemy pozwalać
2 os.	będziesz pozwalał będziesz pozwalać	będziesz pozwalała będziesz pozwalać	będziesz pozwalało będziesz pozwalać	będziecie pozwalali będziecie pozwalać	będziecie pozwalały będziecie pozwalać
3 os.	będzie pozwalał będzie pozwalać	będzie pozwalała będzie pozwalać	będzie pozwalało będzie pozwalać	będą pozwalali będą pozwalać	będą pozwalały będą pozwalać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pozwalajmy
2 os.	pozwalaj	pozwalajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałbym bym pozwalał	pozwalałabym bym pozwalała	pozwalałobym bym pozwalało	pozwalalibyśmy byśmy pozwalali	pozwalałybyśmy byśmy pozwalały
2 os.	pozwalałbyś byś pozwalał	pozwalałabyś byś pozwalała	pozwalałobyś byś pozwalało	pozwalalibyście byście pozwalali	pozwalałybyście byście pozwalały
3 os.	pozwalałby by pozwalał	pozwalałaby by pozwalała	pozwalałoby by pozwalało	pozwalaliby by pozwalali	pozwalałyby by pozwalały

bezosobnik: pozwalano by

bezokolicznik: pozwalać

imiesłów przysłówkowy współczesny: pozwalając

gerundium: pozwalanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pozwalanie	pozwalania
D.	pozwalania	pozwalań
C.	pozwalaniu	pozwalaniom
B.	pozwalanie	pozwalania
N.	pozwalaniem	pozwalaniami
Ms.	pozwalaniu	pozwalaniach
W.	pozwalanie	pozwalania

imiesłów przymiotnikowy czynny: pozwalający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pozwalający	pozwalający	pozwalający	pozwalające	pozwalająca
D.	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającego	pozwalającej
C.	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającemu	pozwalającej
B.	pozwalającego	pozwalającego	pozwalający	pozwalające	pozwalającą
N.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającą
Ms.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pozwalający	pozwalający	pozwalające	pozwalające
D.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalających
C.	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym	pozwalającym
B.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalające
N.	pozwalającymi	pozwalającymi	pozwalającymi	pozwalającymi
Ms.	pozwalających	pozwalających	pozwalających	pozwalających

odpowiednik aspektowy: pozwolić

Składnia

Rz_nieżywotny	+	pozwalać	+	na CO
Rz_nieżywotny	+	pozwalać	+	BEZOKOLICZNIK
Rz_nieżywotny	+	pozwalać	+	żeby ZDANIE

4. kosmetyki z półek

Definicja

pot.

zrzucić wiele przedmiotów tego samego rodzaju z miejsca położonego wyżej na miejsce położone niżej

Pochodzenie

Zob. walić

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

pozrzucać

Cytaty

	Było dużo klientów, a alejki między regałami są bardzo wąskie, więc obawiałam się że koszykiem mogę pozwalać z półek kosmetyki. źródło: Internet: www.jakoscobslugi.pl
	Kiedy tu weszliśmy, cegły jeszcze leciały na głowę. Najpierw musiałem pozwalać z góry luźne elementy, żeby nie było wypadku. źródło: Internet: www.nto.pl
	Zibi usiadł na stole i pozwalał wszystkie papiery. źródło: Internet: patykiemwyryte.blogspot.com
	Bałam się o niego, z bezradności pozwalał wszystkie kosmetyki do wanny. Pierwszy raz widziałam do w takim stanie. źródło: Internet: pamietniki.bravo.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pozwalam	pozwalamy
2 os.	pozwalasz	pozwalacie
3 os.	pozwala	pozwalają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałem +(e)m pozwalał	pozwalałam +(e)m pozwalała	pozwalałom +(e)m pozwalało	pozwalaliśmy +(e)śmy pozwalali	pozwalałyśmy +(e)śmy pozwalały
2 os.	pozwalałeś +(e)ś pozwalał	pozwalałaś +(e)ś pozwalała	pozwalałoś +(e)ś pozwalało	pozwalaliście +(e)ście pozwalali	pozwalałyście +(e)ście pozwalały
3 os.	pozwalał	pozwalała	pozwalało	pozwalali	pozwalały

bezosobnik: pozwalano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pozwalajmy
2 os.	pozwalaj	pozwalajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pozwalałbym bym pozwalał	pozwalałabym bym pozwalała	pozwalałobym bym pozwalało	pozwalalibyśmy byśmy pozwalali	pozwalałybyśmy byśmy pozwalały
2 os.	pozwalałbyś byś pozwalał	pozwalałabyś byś pozwalała	pozwalałobyś byś pozwalało	pozwalalibyście byście pozwalali	pozwalałybyście byście pozwalały
3 os.	pozwalałby by pozwalał	pozwalałaby by pozwalała	pozwalałoby by pozwalało	pozwalaliby by pozwalali	pozwalałyby by pozwalały

bezosobnik: pozwalano by

bezokolicznik: pozwalać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pozwalawszy

gerundium: pozwalanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pozwalanie	pozwalania
D.	pozwalania	pozwalań
C.	pozwalaniu	pozwalaniom
B.	pozwalanie	pozwalania
N.	pozwalaniem	pozwalaniami
Ms.	pozwalaniu	pozwalaniach
W.	pozwalanie	pozwalania

imiesłów przymiotnikowy bierny: pozwalany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pozwalany	pozwalany	pozwalany	pozwalane	pozwalana
D.	pozwalanego	pozwalanego	pozwalanego	pozwalanego	pozwalanej
C.	pozwalanemu	pozwalanemu	pozwalanemu	pozwalanemu	pozwalanej
B.	pozwalanego	pozwalanego	pozwalany	pozwalane	pozwalaną
N.	pozwalanym	pozwalanym	pozwalanym	pozwalanym	pozwalaną
Ms.	pozwalanym	pozwalanym	pozwalanym	pozwalanym	pozwalanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pozwalani	pozwalani	pozwalane	pozwalane
D.	pozwalanych	pozwalanych	pozwalanych	pozwalanych
C.	pozwalanym	pozwalanym	pozwalanym	pozwalanym
B.	pozwalanych	pozwalanych	pozwalanych	pozwalane
N.	pozwalanymi	pozwalanymi	pozwalanymi	pozwalanymi
Ms.	pozwalanych	pozwalanych	pozwalanych	pozwalanych

Składnia

pozwalać

CO + (DOKĄD)

Przysłowia

Chciałaby dusza do raju
Chciałaby dusza do raju, ale/tylko grzechy nie pozwalają

Data ostatniej modyfikacji: 26.03.2015