Chronologizacja
Pochodzenie
1. gałęzie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | przełamywać się, rozłamywać się | |
| hiperonimy: | pękać |
Połączenia
- gałęzie, drzewa, konary, maszty; wierzchołki czegoś łamią się
- łamać się na wietrze
- łamać się pod ciężarem, pod naporem czegoś, pod kopytami, pod nogami
- łamać się w palcach, w rękach
- łamać się z chrzęstem, z hukiem, z trzaskiem
- łamać się jak trzcina, jak zapałki
- zacząć łamać się
- łamać się i kruszyć, łamać się i pękać; niszczeć i łamać się
Cytaty
|
Codziennie coś się psuło. Łamały się grabie i styliska od wideł, rwały się łańcuchy u krów i uździenice u konia. źródło: KWSJP: Henryk Worcell: Widzę stąd Sudety, 1959 |
|
|
Przy szalejącym sztormie łamały się maszty, żeglarze tracili w wodzie cały przewożony dobytek. źródło: NKJP: JJ: Pierwsze regaty w Czorsztynie, Tygodnik Podhalański, 1999, 33 |
|
|
W jednej chwili drgnęły i poruszyły się połacie zesztywniałego śniegu, łamać się zaczęły i spiętrzać. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1960-1965, 1965 |
|
|
[...] drzewa łamały się pod ciężarem śniegu. źródło: KWSJP: Nie mogły dojechać, Dziennik Polski, 2004-01-01 |
|
|
Paragon zachwiał się i runął w dół... Upadł na niezwykle gęste krzewy, usłyszał trzask łamiących się pod nim gałęzi. źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1996 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
odpowiedniki aspektowe: połamać się , złamać się , rozłamać się
Składnia
| Rznieżywotny | + | łamać się | + |
|
2. kości
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pękać | |
| hiperonimy: | uszkadzać się |
Połączenia
- kości łamią się
Cytaty
|
Kości mi się łamały, nie mogłem chodzić - mówi Szczepan Brzeziński. źródło: KWSJP: Monika Tutak: Mam raka piersi, Super Express, 2006 |
|
|
W trakcie kolejnych badań okazało się bowiem, że kości łamią się tak łatwo ze względu na toczącą je osteoporozę. źródło: NKJP: Niebieski korytarz, Dziennik Polski, 2001-07-21 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
odpowiedniki aspektowe: złamać się , połamać się
Składnia
| Rznieżywotny | + | łamać się | + |
|
3. światło
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | załamywać się |
Połączenia
- promienie (światła) łamią się
Cytaty
|
Promienie słońca, łamiąc się na łuskach jego srebrnej zbroi, otaczały go aureolą świetlaną. źródło: KWSJP: Teodor Jeske-Choiński: Gasnące słońce, 1958 |
|
|
Stadelmann, biorąc do ręki następny kieliszek: - Na zdrowie! Widzicie, jak światło łamie się na szkle i w winie? źródło: KWSJP: Eugeniusz Kabatc: Vinum sacrum et profanum: wino w kulturze, wino w naturze, wino na naszym stole, 2003 |
|
|
Olbrzymia planeta [...] różowiała nad wodą, a jej odbicie połyskiwało i łamało się w wysokich falach jak w dziesiątkach ciemnych, krzywych luster. źródło: NKJP: Jaga Rydzewska: Atalaya. Wojownicy, 2005 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
odpowiednik aspektowy: załamać się
Składnia
| Rznieżywotny | + | łamać się | + |
(na CZYM | w CZYM)
|
4. fale
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne
Połączenia
- fale łamią się
- łamać się o brzeg
Cytaty
|
Z góry chluszczą całe strumienie i rzeki, walą się prawdziwe wodospady, niebo opada w dół jednolitą, nieprzerwaną ścianą wody, która łamie się o kamienną płaszczyznę ulicy bryzgającymi fontannami. źródło: KWSJP: Witold Szołginia: Dom pod Żelaznym Lwem, 1989 |
|
|
Długą serią biegły potem krajobrazy: chyba rezerwatów przyrody, nie tkniętych przez cywilizację. Morskie wybrzeża, fale łamiące się na piasku, czerwono zachodzące Słońce. źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
Składnia
| Rznieżywotny | + | łamać się | + |
(o CO | na CZYM)
|
5. ustrój
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pękać, załamywać się |
Połączenia
- porządek, dyscyplina łamie się
Cytaty
|
Łamał się odwieczny porządek ustalony z dziada pradziada. źródło: KWSJP: Kinga Dunin: Czytając Polskę - literatura polska po 1989 roku wobec dylematów nowoczesności, 2004 |
|
|
Antagonizmy te zanikały w konkretnych przejawach solidarności, łamały się przede wszystkim dzięki ludziom ze środowisk inteligenckich, którzy mieli świadomość, że współdziałanie jest konieczne. źródło: KWSJP: Anna Pawełczyńska: Wartości a przemoc: zarys socjologicznej problematyki Oświęcimia, 1973 |
|
|
Na sali atmosfera typowa dla posiedzeń KKP, tylko kilkakroć spotęgowana. Spory proceduralne, okresowe łamanie się dyscypliny obrad. źródło: KWSJP: Waldemar Kuczyński: Burza nad Wisłą: dziennik 1980-1981, 1981 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
odpowiednik aspektowy: załamać się
Składnia
| Rznieżywotny | + | łamać się | + |
|
6. pod wpływem przeciwności
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pękać, załamywać się |
Połączenia
- ludzie łamią się
Cytaty
|
Rzym miał nadejść na końcu niewiadomego w swej dłużyźnie okresu czekania. Lecz człowiek był słaby i łamał się. źródło: KWSJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949 |
|
|
Kto ponosi winę za łamanie ludzi? Kto ponosi winę za łamanie się ludzi? To pytanie stawia w swojej książce Witold Zalewski nie próbując na nie – szczęśliwie – odpowiedzieć. źródło: NKJP: Zbigniew Bieńkowski: Przyszłość… przeszłości, 1996 |
|
|
- Nie łam się, Danka. Nie ma jeszcze powodu do nakładania żałoby. źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Ich trzech i dziewczyna, 1978 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
odpowiednik aspektowy: załamać się
Składnia
| Rzosobowy | + | łamać się | + |
|
7. pod wpływem nacisków
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | poddawać się, ulegać |
Połączenia
- łamać się i tchórzyć
Cytaty
|
Co roku obiecuję sobie, że wykupię na święta wycieczkę albo zamknę się w domu z zapasem jedzenia i książek. Co roku łamię się, jadę do rodziców i brata i powtarza się stara śpiewka. źródło: KWSJP: Cosmo ratuj, Cosmopolitan, 2000, nr 3 |
|
|
Zatrzymanie, śledztwo, od razu bardzo intensywne, zaskoczenie faceta zarzutem rabunku [...], wszystko to powoduje, że łamie się i przyznaje. źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Ich trzech i dziewczyna, 1978 |
|
|
Kto chce oglądać życie, w którym dosłownie wieje pustką i nudą? Może przez jakiś czas, ale później łamie się i sięga po butelkę. źródło: KWSJP: Anna Dodziuk, Włodzimierz Kamecki: Wyjść z matni: proste rozmowy o zgubnym nałogu, 1994 |
|
|
Wie, że się jej podoba. […] Dwa razy już chciał podejść, zatańczyć i łamał się, ciągle się łamał już w ostatniej chwili. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
odpowiednik aspektowy: złamać się
Składnia
| Rzosobowy | + | łamać się | + |
|
8. z przeciwnościami
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zmagać się | |
| hiperonimy: | walczyć |
Połączenia
- łamać się z nieśmiałością, ze słabością; z przeciwnościami, z trudnościami
Cytaty
|
Długą chwilę młodzik łamał się z własną nieśmiałością, bąkał wyrazy bez związku, aż nareszcie, opanowawszy się, mówił nad podziw rozsądnie. źródło: KWSJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952 |
|
|
Uczniowie, zwłaszcza mniej uzdolnieni, muszą […] łamać się z wieloma trudnościami […], by dojść do upragnionego celu. źródło: Internet |
|
|
Salisz łamał się chwilę ze słabością, wreszcie westchnął: - Niech będzie moja krzywda. źródło: KWSJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
Składnia
| Rzosobowy | + | łamać się | + |
(z CZYM)
|
9. chlebem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | dzielić się |
Połączenia
- łamać się chlebem
Cytaty
|
Dożynkowy zwyczaj jest jednym z najpiękniejszych elementów naszej narodowej tożsamości. Łamiąc się bochnem chleba, wyrażamy szacunek dla rolniczego trudu, potwierdzamy wspólnotę naszych wartości, stajemy się sobie bliżsi. źródło: NKJP: Gospodarze czcili chleb w Antoniowie, Sztafeta, 2008-08-28 |
|
|
Zeszli do refektarza. Usiedli za drewnianym stołem. Jedzący łamali się chlebem. Młodziutkie zakonnice w białych szatach, dziewczyny i chłopcy także na biało. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Namiętnik, 1998 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łamię się |
łamiemy się |
|||
| 2 os. |
łamiesz się |
łamiecie się |
|||
| 3 os. |
łamie się |
łamią się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałem się +(e)m się łamał |
łamałam się +(e)m się łamała |
łamałom się +(e)m się łamało |
łamaliśmy się +(e)śmy się łamali |
łamałyśmy się +(e)śmy się łamały |
| 2 os. |
łamałeś się +(e)ś się łamał |
łamałaś się +(e)ś się łamała |
łamałoś się +(e)ś się łamało |
łamaliście się +(e)ście się łamali |
łamałyście się +(e)ście się łamały |
| 3 os. |
łamał się |
łamała się |
łamało się |
łamali się |
łamały się |
bezosobnik: łamano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się łamał będę się łamać |
będę się łamała będę się łamać |
będę się łamało będę się łamać |
będziemy się łamali będziemy się łamać |
będziemy się łamały będziemy się łamać |
| 2 os. |
będziesz się łamał będziesz się łamać |
będziesz się łamała będziesz się łamać |
będziesz się łamało będziesz się łamać |
będziecie się łamali będziecie się łamać |
będziecie się łamały będziecie się łamać |
| 3 os. |
będzie się łamał będzie się łamać |
będzie się łamała będzie się łamać |
będzie się łamało będzie się łamać |
będą się łamali będą się łamać |
będą się łamały będą się łamać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łammy się |
|
| 2 os. |
łam się |
łamcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łamałbym się bym się łamał |
łamałabym się bym się łamała |
łamałobym się bym się łamało |
łamalibyśmy się byśmy się łamali |
łamałybyśmy się byśmy się łamały |
| 2 os. |
łamałbyś się byś się łamał |
łamałabyś się byś się łamała |
łamałobyś się byś się łamało |
łamalibyście się byście się łamali |
łamałybyście się byście się łamały |
| 3 os. |
łamałby się by się łamał |
łamałaby się by się łamała |
łamałoby się by się łamało |
łamaliby się by się łamali |
łamałyby się by się łamały |
bezosobnik: łamano by się
bezokolicznik: łamać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łamiąc się
gerundium: łamanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łamanie się |
łamania się |
| D. | łamania się |
łamań się |
| C. | łamaniu się |
łamaniom się |
| B. | łamanie się |
łamania się |
| N. | łamaniem się |
łamaniami się |
| Ms. | łamaniu się |
łamaniach się |
| W. | łamanie się |
łamania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łamiący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiąca się |
| D. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącego się |
łamiącej się |
| C. | łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącemu się |
łamiącej się |
| B. | łamiącego się |
łamiącego się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiącą się |
| N. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącą się |
| Ms. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łamiący się |
łamiący się |
łamiące się |
łamiące się |
| D. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
| C. | łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
łamiącym się |
| B. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiące się |
| N. | łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
łamiącymi się |
| Ms. | łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
łamiących się |
odpowiednik aspektowy: połamać się
Składnia
| Rzpl | + | łamać się | + |
CZYM
|