UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

umocować

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Od: mocować; zob. moc

1. do podłoża

Definicja

umieścić coś gdzieś w taki sposób, żeby pozostawało w niezmienionej pozycji

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zamocować, zmocować
hiperonimy:  przytwierdzić

Połączenia

  • umocowany na linie, na ramieniu

Cytaty

Ale Szczęsny się uparł. Zrzucał już ubranie, wziął w tobołek, by umocować paskiem na głowie.

źródło: KWSJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1952

Podszedł do Tamary i już sam umocował resztę broni przy siodle.

źródło: KWSJP: Włodzimierz Odojewski: Zasypie wszystko, zawieje..., 1967

I na tej wysokości powinno się umocować reflektory.

źródło: KWSJP: Zbigniew Zbyszewicz: Dodatkowe reflektory, Motor nr 40, 1975

Dziś nienaruszona - nie licząc drobnych zadrapań - figura stoi w urzędzie miasta. Nie wiadomo jednak, kiedy ponownie pojawi się na cokole w parku im. Fryderyka Chopina. - Najpierw musimy się zastanowić, w jaki sposób ją umocować i zabezpieczyć, by ponownie nie stała się łupem złodziei - mówi burmistrz Stanisław Świrski.

źródło: KWSJP: Łup porzucony na wydmach, Kurier Szczeciński nr 11/03, 2002

Taśma jest obracana przez dwie rolki umocowane na jej końcach, a podtrzymywana jest małymi rolkami pośrednimi.

źródło: KWSJP: Trenażer do nauki jazdy, Przegląd Wojsk Lądowych nr 4 (34), 1962

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. umocuję
 umocujemy
2 os. umocujesz
 umocujecie
3 os. umocuje
 umocują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. umocowałem
+(e)m umocował
 umocowałam
+(e)m umocowała
 umocowałom
+(e)m umocowało
 umocowaliśmy
+(e)śmy umocowali
 umocowałyśmy
+(e)śmy umocowały
2 os. umocowałeś
+(e)ś umocował
 umocowałaś
+(e)ś umocowała
 umocowałoś
+(e)ś umocowało
 umocowaliście
+(e)ście umocowali
 umocowałyście
+(e)ście umocowały
3 os. umocował
 umocowała
 umocowało
 umocowali
 umocowały

bezosobnik: umocowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. umocujmy
2 os. umocuj
 umocujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. umocowałbym
bym umocował
 umocowałabym
bym umocowała
 umocowałobym
bym umocowało
 umocowalibyśmy
byśmy umocowali
 umocowałybyśmy
byśmy umocowały
2 os. umocowałbyś
byś umocował
 umocowałabyś
byś umocowała
 umocowałobyś
byś umocowało
 umocowalibyście
byście umocowali
 umocowałybyście
byście umocowały
3 os. umocowałby
by umocował
 umocowałaby
by umocowała
 umocowałoby
by umocowało
 umocowaliby
by umocowali
 umocowałyby
by umocowały

bezosobnik: umocowano by

bezokolicznik: umocować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umocowawszy

gerundium: umocowanie

imiesłów przymiotnikowy bierny: umocowany

odpowiedniki aspektowe: umocowywać , mocować

Składnia

Rzosobowy + umocować +
CO + (CZYM) + (GDZIE)

2. w konstytucji

Definicja

używane do wskazania, że to, co oznacza następujące określenie, stanowi podstawę do istnienia lub pozycji tego, o czym komunikuje nadrzędny rzeczownik

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • umocowany w konstytucji, w tradycji
  • umocowany konstytucyjnie, prawnie, ustawowo; umocowanie konstytucyjne, polityczne, prawne, ustawowe

Cytaty

Z tego, o czym mówiłam wcześniej, wynika, że gdybyśmy mieli istotnie przebudować model wymiaru sprawiedliwości, potrzebne byłyby pewne zmiany w konstytucji, chociażby po to, żeby umocować prokuraturę w konstytucji, żeby można było wprowadzić sędziów grodzkich czy też zmiany do trybu uchwalania projektu budżetu sądownictwa.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 03.03.2000

To KBN poprzez system grantów finansuje w dużej części naukę w Polsce. I dlatego tam administracyjnie powinna być umocowana komisja - podobnie jak to jest w Danii czy w USA.

źródło: KWSJP: Polemiki, prasa, 1998

Ustawa miała na celu silniejsze umocowanie prawne instytucji, której celem jest wypełnianie zadań przewidzianych przez dwie dyrektywy unijne.

źródło: KWSJP: Zerowe koszta, Polityka, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. umocuję
 umocujemy
2 os. umocujesz
 umocujecie
3 os. umocuje
 umocują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. umocowałem
+(e)m umocował
 umocowałam
+(e)m umocowała
 umocowałom
+(e)m umocowało
 umocowaliśmy
+(e)śmy umocowali
 umocowałyśmy
+(e)śmy umocowały
2 os. umocowałeś
+(e)ś umocował
 umocowałaś
+(e)ś umocowała
 umocowałoś
+(e)ś umocowało
 umocowaliście
+(e)ście umocowali
 umocowałyście
+(e)ście umocowały
3 os. umocował
 umocowała
 umocowało
 umocowali
 umocowały

bezosobnik: umocowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. umocujmy
2 os. umocuj
 umocujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. umocowałbym
bym umocował
 umocowałabym
bym umocowała
 umocowałobym
bym umocowało
 umocowalibyśmy
byśmy umocowali
 umocowałybyśmy
byśmy umocowały
2 os. umocowałbyś
byś umocował
 umocowałabyś
byś umocowała
 umocowałobyś
byś umocowało
 umocowalibyście
byście umocowali
 umocowałybyście
byście umocowały
3 os. umocowałby
by umocował
 umocowałaby
by umocowała
 umocowałoby
by umocowało
 umocowaliby
by umocowali
 umocowałyby
by umocowały

bezosobnik: umocowano by

bezokolicznik: umocować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umocowawszy

gerundium: umocowanie

imiesłów przymiotnikowy bierny: umocowany

odpowiednik aspektowy: umocowywać

Inne uwagi

Zwykle imb lub ger

Składnia

bez ograniczeń + umocować +
KOGO/CO + (GDZIE) + (JAK)

3. na pozycji lidera

Definicja

spowodować, że wskazany status danej osoby jest trwały i trudno go zmienić

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Następne minimalne wygrane z Piastem (2 : 1) i Wisłokiem w Wiśniowej (1 : 0) umocowały drużynę na pozycji wicelidera po pięciu kolejkach.

źródło: NKJP: Drużyna obcych boisk, Gazeta Krakowska, 2002-12-18

Ludzie Kuczmy wiedzieli, że informacje, które dostaje Gongadze, muszą pochodzić od kogoś bardzo dobrze umocowanego w obozie władzy.

źródło: KWSJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. umocuję
 umocujemy
2 os. umocujesz
 umocujecie
3 os. umocuje
 umocują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. umocowałem
+(e)m umocował
 umocowałam
+(e)m umocowała
 umocowałom
+(e)m umocowało
 umocowaliśmy
+(e)śmy umocowali
 umocowałyśmy
+(e)śmy umocowały
2 os. umocowałeś
+(e)ś umocował
 umocowałaś
+(e)ś umocowała
 umocowałoś
+(e)ś umocowało
 umocowaliście
+(e)ście umocowali
 umocowałyście
+(e)ście umocowały
3 os. umocował
 umocowała
 umocowało
 umocowali
 umocowały

bezosobnik: umocowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. umocujmy
2 os. umocuj
 umocujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. umocowałbym
bym umocował
 umocowałabym
bym umocowała
 umocowałobym
bym umocowało
 umocowalibyśmy
byśmy umocowali
 umocowałybyśmy
byśmy umocowały
2 os. umocowałbyś
byś umocował
 umocowałabyś
byś umocowała
 umocowałobyś
byś umocowało
 umocowalibyście
byście umocowali
 umocowałybyście
byście umocowały
3 os. umocowałby
by umocował
 umocowałaby
by umocowała
 umocowałoby
by umocowało
 umocowaliby
by umocowali
 umocowałyby
by umocowały

bezosobnik: umocowano by

bezokolicznik: umocować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umocowawszy

gerundium: umocowanie

imiesłów przymiotnikowy bierny: umocowany

Składnia

bez ograniczeń + umocować +
(GDZIE)
Data ostatniej modyfikacji: 24.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN