UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sztuczny

Chronologizacja

XV w., SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	sztuczny	sztuczny	sztuczny	sztuczne	sztuczna
D.	sztucznego	sztucznego	sztucznego	sztucznego	sztucznej
C.	sztucznemu	sztucznemu	sztucznemu	sztucznemu	sztucznej
B.	sztucznego	sztucznego	sztuczny	sztuczne	sztuczną
N.	sztucznym	sztucznym	sztucznym	sztucznym	sztuczną
Ms.	sztucznym	sztucznym	sztucznym	sztucznym	sztucznej
W.	sztuczny	sztuczny	sztuczny	sztuczne	sztuczna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	sztuczni	sztuczni	sztuczne	sztuczne
D.	sztucznych	sztucznych	sztucznych	sztucznych
C.	sztucznym	sztucznym	sztucznym	sztucznym
B.	sztucznych	sztucznych	sztucznych	sztuczne
N.	sztucznymi	sztucznymi	sztucznymi	sztucznymi
Ms.	sztucznych	sztucznych	sztucznych	sztucznych
W.	sztuczni	sztuczni	sztuczne	sztuczne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	sztuczniejszy	sztuczniejszy	sztuczniejszy	sztuczniejsze	sztuczniejsza
D.	sztuczniejszego	sztuczniejszego	sztuczniejszego	sztuczniejszego	sztuczniejszej
C.	sztuczniejszemu	sztuczniejszemu	sztuczniejszemu	sztuczniejszemu	sztuczniejszej
B.	sztuczniejszego	sztuczniejszego	sztuczniejszy	sztuczniejsze	sztuczniejszą
N.	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszą
Ms.	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	sztuczniejsi	sztuczniejsi	sztuczniejsze	sztuczniejsze
D.	sztuczniejszych	sztuczniejszych	sztuczniejszych	sztuczniejszych
C.	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszym	sztuczniejszym
B.	sztuczniejszych	sztuczniejszych	sztuczniejszych	sztuczniejsze
N.	sztuczniejszymi	sztuczniejszymi	sztuczniejszymi	sztuczniejszymi
Ms.	sztuczniejszych	sztuczniejszych	sztuczniejszych	sztuczniejszych

Pochodzenie

Od: sztuka (por.). Współczesne znaczenia przymiotnika sztuczny nawiązują do pośrednich ogniw rozwoju semantycznego 'zrobiony, wykonany przez człowieka, nie będący wytworem natury', 'nienaturalny, nieszczery, pozorny, fałszywy'; dawniej także 'wykonany z artyzmem, kunsztowny, misterny, wymyślny', 'sprytny, podstępny'.

1. kwiat

Definicja

stworzony przez człowieka, by naśladować lub zastępować występującą w przyrodzie rzecz lub proces

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:

naturalny

Połączenia

sztuczny kwiat; dym; kanał, pagórek, półwysep, staw, stok, zalew, zbiornik wodny; barwnik, konserwant, pestycyd; kok; diament, jedwab, marmur; biust; blask; sztuczna góra, grota, mgła, murawa, perła, plaża, skałka, ścianka wspinaczkowa, ślizgawka, rzeka, wyspa; bieżnia, nawierzchnia; choinka, gałązka (jarzębiny, świerku), murawa, palma, peruka, przynęta, róża, trawa; tkanina; opalenizna; witamina; biżuteria; nerka, szczęka, wątroba; sztuczne jezioro, lodowisko, wzgórze; futro; serce, płuco; oświetlenie, światło; sztuczne dekoracje; chmury; paznokcie, piersi, wąsy, włosy
sztuczny i chemiczny, sztuczny i naturalny, sztuczny i plastikowy, sztuczny i żywy

Cytaty

	Wycinanie choinek przed świętami przestało być taką plagą jak jeszcze do niedawna. Popularniejsze stały się sztuczne drzewka, a te prawdziwe można za grosze kupić w hipermarketach. źródło: NKJP: Jacek Świder: Na straży, Dziennik Polski, 2006-07-29
	Ujście Niemna, pełne naturalnych i sztucznych kanałów, jezior i jeziorek, jest wspaniałą oazą dla ptactwa oraz innej zwierzyny. źródło: NKJP: Wojciech Wróblewski: Litwa, Łotwa i Estonia: Wciąż nieznane, Polityka, 2007-08-04
	Zachmurzenie i zapadający wcześnie zmrok sprawiają, że zwykle przez cały dzień w biurze jest za ciemno. Tradycyjne oświetlenie sztuczne nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem. źródło: NKJP: Ewa Budnik: Ratuj się światłem, Dziennik Bałtycki, 2006-01-17
	Pod względem liczby operacji serca i transplantacji - Kraków i Berlin mają podobne wyniki. Natomiast sztuczne serca i najnowsze urządzenia wspomagające pracę serca, są dla nas za drogie, gdyż kosztują nawet 50 tys. euro. źródło: NKJP: (KaK): Sztuczne serce jak rozrusznik, Gazeta Krakowska, 2003-04-22
	Dodatkowo każda wystawiająca się firma musi spełnić wymogi organizatorów targów. Np. zieleń ozdabiająca stoisko nie może być sztuczna. źródło: NKJP: Monika Dzierżyńska, Dariusz Barański: Potrawka z kangura, czyli Zielony Tydzień, Gazeta Wyborcza, 1994-01-24

2. odżywianie

Definicja

zastępujący lub wspierający naturalne procesy organizmu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

antonimy:

naturalny

Połączenia

sztuczna antykoncepcja; sztuczne oddychanie, odżywianie, podtrzymywanie życia, poronienie, unasienianie, zapłodnienie, żywienie

Cytaty

	Takie sztuczne żywienie dojelitowe można kontynuować w warunkach domowych bez konieczności drogiej hospitalizacji. źródło: NKJP: Paweł Walewski: Posiłek dożylny, Polityka, 2004-11-20
	Młodzież z ekipy ratownictwa medycznego zaprezentowała między innymi, jak należy pomagać osobom nieprzytomnym oraz poszkodowanym w wypadkach. Nauczyciele mogli zobaczyć w jakich pozycjach należy układać poszkodowanego. Nie zabrakło również tradycyjnego pokazu sztucznego oddychania i zewnętrznego masażu serca. źródło: NKJP: (wm): Pokazy dla nauczycieli, Dziennik Bałtycki, 2011
	- Dysponujemy wieloma metodami sztucznego odżywiania, które refunduje Narodowy Fundusz Zdrowia. źródło: NKJP: Paweł Walewski: Dieta kres, Polityka, 2009-01-24
	Szybki postęp nastąpił dopiero w latach pięćdziesiątych, po wprowadzeniu na szeroką skalę sztucznego unasieniania plemnikami buhajów o sprawdzonych właściwościach. Okazało się wówczas, że w wyniku konserwacji gamet męskich (czyli plemników) i sztucznego unasieniania można uzyskać z jednego rozpłodnika tysiące sztuk potomstwa. źródło: NKJP: Damian Strączek (red.): Klonowanie / na podst. rozmów z Haliną Krzanowską i Marianem Tischnerem, 1998
	Chociaż połowa Polaków umiera w szpitalach, większość z nas uważa, że właściwym miejscem zakończenia życia jest dom (68 proc.). 44 proc. ankietowanych popiera sztuczne podtrzymywanie życia za pomocą specjalistycznej aparatury. 39 proc. jest przeciw. źródło: NKJP: (R): Barometr, Dziennik Polski, 2005-06-10

3. dialog

Definicja

nierobiący wrażenia naturalnego i rzeczywistego, choć taki miał być

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:

autentyczny

Cytaty

Chcę, żebyście byli świadomi, że te rozmowy naprawdę miały miejsce. Chociaż gdy czytacie np. „Wiesz co, Magda, spróbujemy wypożyczyć ten film”, takie słowa mogą wam się wydawać sztuczne i wymyślone - to zapewniam, że naprawdę ich użyłam.

źródło: NKJP: Mariola Wołochowicz: Porozmawiaj ze mną Rozmowy z dziećmi o seksualności, 2010

„Edi” jest chwalony i nagradzany, ale nie wszyscy krytycy się zachwycają. Niektórzy piszą, że główny bohater to sztuczna figura - złomiarz, który czyta Szekspira...

źródło: NKJP: Zdzisław Pietrasik: Kino moralnego spokoju, Polityka, 2003-01-11

4.a człowiek

Definicja

taki, który nie zachowuje się zwyczajnie i swobodnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

nienaturalny

Połączenia

sztuczny i nadęty

Cytaty

Nie lubił ludzi sztucznych, nadętych, niby-uczonych.

źródło: NKJP: Tadeusz Żychiewicz: Pożegnania, Gazeta Wyborcza, 1994-12-02

Mi się nie podoba ta z tymi długimi nogami, jak dla mnie jest taka sztywna i sztuczna.

źródło: NKJP: Internet

Znam wiele pięknych kobiet oraz tych przeciętnych, ale trudno jest znaleźć osobę tak sztuczną jak ona. Gdy w talk show stwierdziła, że macierzyństwo jest najważniejszym celem w jej życiu, nie mówiła szczerze. Gdyby tak było, miałaby już rodzinę i dzieci.

źródło: NKJP: Edyta Banasik: Pokerzysta i panna z plastiku, Dziennik Zachodni, 2001-06-19

4.b głos

Definicja

świadczący o tym, że ktoś robi coś w sposób wymuszony

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

nienaturalny

Połączenia

sztuczny śmiech, uśmiech; sztuczna powaga, wesołość; sztuczne ożywienie; sztuczne więzi międzyludzkie
sztuczny i amerykański, sztuczny i fałszywy

Cytaty

	Bylibyście sami, we trójkę, moglibyście pogadać jak za dawnych czasów - paplałam ze sztucznym ożywieniem, zbierając jednocześnie talerze ze stołu. źródło: NKJP: Ewa Siarkiewicz: Kuźnia na rozdrożu, 2008
	Na ekranie ten śmiech i ta rozpacz są sztuczne, jak miny aktorów z przedwojennego polskiego kina. źródło: NKJP: Tadeusz Sobolewski: Dziś premiera \„Cyngi\” Leszka WOSIEWICZA, Gazeta Wyborcza, 1992-05-08
	- Już późno - powiedziała trochę sztucznym głosem, jakby chciała powiedzieć, że nic się nie stało. - Strasznieśmy się zasiedzieli przy tych kwitach. A myślałam, że nie zejdzie nam tak długo. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Kamień na kamieniu, 2008
	Ot, wpadł do domu gość i się zwierza. Widz nabiera przekonania, że zna tę osobę i uczestniczy w jej życiu. Taka postawa niepokoi psychologów, bo talk-show tworzy sztuczne więzi międzyludzkie, szczególnie dla gorących fanów tego gatunku może stać się namiastką zwykłej rozmowy. źródło: NKJP: Krystyna Lubelska: Słowotalk, Polityka, 2000-04-29
	- Wspaniale - rzekł Gryf ze sztuczną powagą. - Śliczna zabawka. Bardzo ładne. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Piołun i miód Kroniki Drugiego Kręgu Księga III, 2003

5. tłum

Definicja

powstały w skutek jakichś nieprawidłowości lub celowo wywołany

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

sztuczny konflikt, popyt, problem, tłum; sztuczne napięcie, obniżenie wartości akcji, oddziaływanie na coś, zaniżanie cen, zwiększenie popytu

Cytaty

	W sklepie przy ulicy Kościuszki podejrzani mieli wywołać sztuczny tłum wokół jednej z klientek, po to by ją okraść. źródło: NKJP: (ans): Sztuczny tłok, Gazeta Krakowska, 2004-07-06
	Czy tranzyt do autostrady zakorkuje ulice Poznania? Rozmówcy „Gazety Poznańskiej” twierdzą, że problem jest sztuczny. źródło: NKJP: Józef Djaczenko: Sprzedadzą tranzyt?, Gazeta Poznańska, 2003-10-30
	Według przedstawicieli zarządu taka informacja mogła mieć wpływ na sztuczne obniżenie wartości akcji KGHM, a takie wykorzystanie informacji poufnych (nie znanych wcześniej innym inwestorom) jest przestępstwem. źródło: NKJP: Grzegorz Żurawiński: Aferalne zagłębie, Gazeta Wrocławska, 2001-12-11
	Dotychczasowe wyniki tych doświadczeń wskazują na możliwość sztucznego oddziaływania na siłę wiatru w cyklonie oraz jego kierunek przemieszczania się. źródło: NKJP: Alojzy Woś: Meteorologia dla geografów, 1996

Frazeologizmy

dobór sztuczny
selekcja sztuczna
sztuczna inteligencja
sztuczne ognie
sztuczny horyzont
tworzywo sztuczne

Data ostatniej modyfikacji: 12.12.2016