UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozrzutnie

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy rozrzutnie
stopień wyższy rozrzutniej

Pochodzenie

Zob. rozrzutny, rzucić

1. o życiu

Definicja

w sposób świadczący o tym, że ktoś nie ograniczając wydatków, nie oszczędza

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Relacje znaczeniowe

antonimy:  oszczędnie

Połączenia

  • wydawać pieniądze; żyć rozrzutnie
  • bardzo, zbyt rozrzutnie

Cytaty

[...] odpowiada przed sądem za nieuzasadnione wydatki na prywatną ochronę, lukratywne premie dla wybrańców i kosztowne umowy na zbędne w firmie urządzenia szpiegowskie. Według prokuratury rozrzutnie wydali 15 milionów złotych.

źródło: NKJP: Piotr Kanikowski: Świadek z rządu, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-05-12

W mowie oskarżycielskiej prokurator Firstenberg wypunktował wszystkie poszlaki, które wskazywały, że inżyniera zabiła jednak siostra z udziałem męża, gdyż cierpieli na chroniczny brak gotówki, a żyli bardzo rozrzutnie.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002

Godność para Anglii zmuszała go do dotrzymywania kroku utytułowanym kolegom, żył więc bujnie i rozrzutnie, uprawiał sporty, flirtował, bawił się i popadł w długi, z których wydobył się dużo później, dzięki pracy literackiej.

źródło: NKJP: Internet

W zachodniej Europie, USA i Kanadzie profesor zarabia cztery i pięć razy tyle, ile wynosi średnia płaca krajowa. Trudno przypuszczać, że kraje te rozrzutnie wydają swoje pieniądze.

źródło: NKJP: Krzysztof Dołowy: Finanse nauki, Gazeta Wyborcza, 1996-01-26

2. o gospodarowaniu

Definicja

w sposób świadczący o rozporządzaniu czymś tak, że przynosi straty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Relacje znaczeniowe

synonimy:  marnotrawnie, nieoszczędnie
antonimy:  oszczędnie

Połączenia

  • gospodarować rozrzutnie
  • bardzo rozrzutnie

Cytaty

Gospodarkę zasobami naturalnymi prowadzono rozrzutnie, a nawet rabunkowo, co powodowało szybkie zużywanie się zasobów przyrody.

źródło: NKJP: Stefan Kozłowski: Ekorozwój: wyzwanie XXI wieku, 2000

[...] jeśli w domu rozrzutnie gospodarujemy ciepłem, światłem czy wodą, to część energii potrzebnej do ich wyprodukowania i dostarczenia jest też stracona, a przecież do jej uzyskania trzeba było spalić węgiel, gaz lub drewno, wytwarzając jednocześnie dwutlenek węgla zanieczyszczający środowisko [...].

źródło: NKJP: hm. Andrzej Borodzik: Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać, Czuwaj, 2006-12

Nikt nam nie wyjaśnił, dlaczego koszty wzrosły, podejrzewamy, że ta inwestycja gminy, jak i wiele innych realizowane są rozrzutnie i powinna skontrolować je komisja rewizyjna rady miasta [...].

źródło: NKJP: Małgorzata Nitek: Kłótnia ojców sukcesu, Gazeta Krakowska, 2007-08-09

Chcę również przypomnieć, że chaotyczny sposób finansowania warszawskiego metra powoduje to, iż budujemy go drogo, wolno i nieefektywnie, a w konsekwencji rozrzutnie i marnotrawnie.

źródło: NKJP: Sprawozdania stenograficzne Sejmu RP 2004-11-26

3. o przyrodzie

Definicja

w sposób, który świadczy o potencjalnym, nie w pełni wykorzystanym, bogactwie przyrody

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA

Relacje znaczeniowe

synonimy:  hojnie

Cytaty

Kronikarze jednogłośnie podkreślają, że miała niesamowitą osobowość. [...] Kadłubek pisze nawet, że natura obdarzyła ją rozrzutnie. Co to znaczyło? – Możemy się tylko domyślać. Oprócz przymiotów czysto fizycznych kronikarze podkreślają jej rozwagę, roztropność, mądrość i dojrzałość rad.

źródło: NKJP: Katarzyna Kachel: Krakowianka Wanda, Gazeta Krakowska, 2007-01-19

Sześć tygodni jechałem przez Amerykę. Poznałem kraj piękny i rozrzutnie przez naturę zaprojektowany, spotkałem wielu ludzi, którzy witali mnie przyjaźnie i życzyli pomyślności.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wiatr i pył, 2008

Margines dla chaosu powoduje, że przyroda rozrzutnie tworzy coraz to nowe formy, coraz to bardziej skomplikowane komórki, kolonie komórek, potrafiące się różnicować i wytwarzać wyspecjalizowane organy, świadomość, siebie, kulturę.

źródło: NKJP: Internet

Cały przedziwny, rozrzutnie rozmaity świat kwiatów zalegał dolinę.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabeł : opowiadania i reportaże, 2007

Później dopiero nastały warunki dla zwierząt złożonych anatomicznie i rozrzutnie rozporządzających energią do swobodnego przemieszczania się w toni wodnej.

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi : wprowadzenie do paleobiologii, 1992

4. o nadmiarze

Definicja

w sposób, który świadczy o nadmiarze czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Cytaty

Obrazy (prace na płótnie i na papierze) na pierwszy rzut oka sprawiają wrażenie rozrzutnie dekoracyjnych.

źródło: NKJP: (AN): Skala ludzka i mistyczna, Dziennik Polski, 2005-10-12

To są obłąkane święta. Nawet choinka zamiast w domu stoi w remizie, obsypana rozrzutnie lametą i obwieszona mnogością bombek.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993

Bronisław Chromy część swoich rzeźb rozrzutnie udostępnia krakowianom w galerii autorskiej (i wokół niej) w parku Decjusza - od wiosny do jesieni.

źródło: NKJP: Ptaszyska i zwierzaki Bronisława Chromego, Dziennik Polski, 1999-05-21

„Docenta” zawsze zdumiewało, że w obcych krajach barmani tak brawurowo, niechlujnie i rozrzutnie nalewają whisky. Strumień nie zatrzymuje się po napełnieniu jednej szklaneczki, lecz ochlapując kontuar, sunie do następnej.

źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009

Sala została ozdobiona wyjątkowo rozrzutnie i tam, gdzie nie ma luster i kinkietów, umieszczone są małe złote rzeźby.

źródło: NKJP: Internet

Nie jest to wyrafinowany intelektualnie postmodernizm francuski czy rozrzutnie bogaty postmodernizm amerykański, ale polski realny soc-postmodernizm, którego „przewodnią siłą” stała się partia postkomunistyczna.

źródło: NKJP: Zięba Maciej OP: Po szkodzie? Przed szkodą? : o Polsce, kapitalizmie i kontemplacji, 1996

Data ostatniej modyfikacji: 20.06.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json