Chronologizacja
Inne znaczenie: 'być czujnym, trwać w pogotowiu'
Pochodzenie
psł. *čuti 'doznawać wrażeń zmysłowych; pojmować, uważać, czuwać'
1. dotyk
Definicja
Noty o użyciu
Forma bezosobowa nieużywana.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
Połączenia
- czuć ból, chłód, ciepło, dotyk, głód, oddech, smak, smród, ucisk, zapach, zimno
- czuć wyraźnie
Cytaty
|
[...] przy każdym ruchu czuję ból w kręgosłupie. źródło: NKJP: Opatrzność czuwała, Czas Ostrzeszowski, 2007, nr 9 |
|
|
Na plecach czuję czyjąś rękę. Odwracam się, nikogo nie widzę. źródło: NKJP: Marek Bukowski: Wysłannik szatana, 1999 |
|
|
„Kim jestem?”, pomyślał nagle, czując bicie serca. źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Słowa obcego, 1998 |
|
|
Czuję, że ktoś szarpie mnie za ramię. Otwieram oczy. Nade mną stoi gruby osiłek, pielęgniarz oddziałowy. źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998 |
|
|
Kulesza oparł łokieć na krawędzi okna. Czuł, jak odłamki z niej sterczące przecinają mu skórę. źródło: NKJP: Marek Krajewski, Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
czuję |
czujemy |
|||
| 2 os. |
czujesz |
czujecie |
|||
| 3 os. |
czuje |
czują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułem +(e)m czuł |
czułam +(e)m czuła |
czułom +(e)m czuło |
czuliśmy +(e)śmy czuli |
czułyśmy +(e)śmy czuły |
| 2 os. |
czułeś +(e)ś czuł |
czułaś +(e)ś czuła |
czułoś +(e)ś czuło |
czuliście +(e)ście czuli |
czułyście +(e)ście czuły |
| 3 os. |
czuł |
czuła |
czuło |
czuli |
czuły |
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę czuł będę czuć |
będę czuła będę czuć |
będę czuło będę czuć |
będziemy czuli będziemy czuć |
będziemy czuły będziemy czuć |
| 2 os. |
będziesz czuł będziesz czuć |
będziesz czuła będziesz czuć |
będziesz czuło będziesz czuć |
będziecie czuli będziecie czuć |
będziecie czuły będziecie czuć |
| 3 os. |
będzie czuł będzie czuć |
będzie czuła będzie czuć |
będzie czuło będzie czuć |
będą czuli będą czuć |
będą czuły będą czuć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
czujmy |
|
| 2 os. |
czuj |
czujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułbym bym czuł |
czułabym bym czuła |
czułobym bym czuło |
czulibyśmy byśmy czuli |
czułybyśmy byśmy czuły |
| 2 os. |
czułbyś byś czuł |
czułabyś byś czuła |
czułobyś byś czuło |
czulibyście byście czuli |
czułybyście byście czuły |
| 3 os. |
czułby by czuł |
czułaby by czuła |
czułoby by czuło |
czuliby by czuli |
czułyby by czuły |
bezokolicznik: czuć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
czując
gerundium: czucie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | czucie |
czucia |
| D. | czucia |
czuć |
| C. | czuciu |
czuciom |
| B. | czucie |
czucia |
| N. | czuciem |
czuciami |
| Ms. | czuciu |
czuciach |
| W. | czucie |
czucia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: czujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | czujący |
czujący |
czujący |
czujące |
czująca |
| D. | czującego |
czującego |
czującego |
czującego |
czującej |
| C. | czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującej |
| B. | czującego |
czującego |
czujący |
czujące |
czującą |
| N. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującą |
| Ms. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | czujący |
czujący |
czujące |
czujące |
| D. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
| C. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
| B. | czujących |
czujących |
czujących |
czujące |
| N. | czującymi |
czującymi |
czującymi |
czującymi |
| Ms. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
odpowiednik aspektowy: poczuć
Składnia
| Rzżywotny | + | czuć | + |
CO
|
| Rzżywotny | + | czuć | + |
że ZDANIE | jak ZDANIE
|
2. wzruszenie
Definicja
Noty o użyciu
Forma bezosobowa nieużywana.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | żywić |
Połączenia
- człowiek czuje coś
- czuć gorycz, lęk, niechęć, nienawiść, niepokój, niesmak, potrzebę, pustkę, satysfakcję, strach, ulgę, wdzięczność, wstręt, zmęczenie, żal
Cytaty
|
Wielu skoczków mówi, że nie czuje strachu, po prostu idzie na rozbieg i skacze. źródło: NKJP: TOM: Nadal w wielkiej formie, Gazeta Poznańska, 2003-02-27 |
|
|
Renata, choć czuła żal do męża, uważała, że im lepsze relacje jej syn będzie miał z ojcem, tym lepiej poradzi sobie w życiu. źródło: NKJP: Krystyna Romanowska: Dwa domy z jednym dzieckiem, Ozon 2005, nr 16 |
|
|
Wycierając ciało, czuł przypływ energii. Był młody. źródło: NKJP: Krystyna Boglar: Zobaczysz, że pewnego dnia..., 1996 |
|
|
On zamordował [...]! - wykrzyknął Pater, czując, że ogarnia go furia. - Prawie na naszych oczach! źródło: NKJP: Marek Krajewski, Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009 |
|
|
[...] powiem wprost: rekomenduję cię do loży, bo uważam za osobę, która na to zasługuje i może wydatnie przysłużyć się sprawie. [...] - Dziękuję, Enid. Zaiste, czuję, jak rozpierają mnie ambicja, pycha i samouwielbienie. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
czuję |
czujemy |
|||
| 2 os. |
czujesz |
czujecie |
|||
| 3 os. |
czuje |
czują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułem +(e)m czuł |
czułam +(e)m czuła |
czułom +(e)m czuło |
czuliśmy +(e)śmy czuli |
czułyśmy +(e)śmy czuły |
| 2 os. |
czułeś +(e)ś czuł |
czułaś +(e)ś czuła |
czułoś +(e)ś czuło |
czuliście +(e)ście czuli |
czułyście +(e)ście czuły |
| 3 os. |
czuł |
czuła |
czuło |
czuli |
czuły |
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę czuł będę czuć |
będę czuła będę czuć |
będę czuło będę czuć |
będziemy czuli będziemy czuć |
będziemy czuły będziemy czuć |
| 2 os. |
będziesz czuł będziesz czuć |
będziesz czuła będziesz czuć |
będziesz czuło będziesz czuć |
będziecie czuli będziecie czuć |
będziecie czuły będziecie czuć |
| 3 os. |
będzie czuł będzie czuć |
będzie czuła będzie czuć |
będzie czuło będzie czuć |
będą czuli będą czuć |
będą czuły będą czuć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
czujmy |
|
| 2 os. |
czuj |
czujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułbym bym czuł |
czułabym bym czuła |
czułobym bym czuło |
czulibyśmy byśmy czuli |
czułybyśmy byśmy czuły |
| 2 os. |
czułbyś byś czuł |
czułabyś byś czuła |
czułobyś byś czuło |
czulibyście byście czuli |
czułybyście byście czuły |
| 3 os. |
czułby by czuł |
czułaby by czuła |
czułoby by czuło |
czuliby by czuli |
czułyby by czuły |
bezokolicznik: czuć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
czując
gerundium: czucie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | czucie |
czucia |
| D. | czucia |
czuć |
| C. | czuciu |
czuciom |
| B. | czucie |
czucia |
| N. | czuciem |
czuciami |
| Ms. | czuciu |
czuciach |
| W. | czucie |
czucia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: czujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | czujący |
czujący |
czujący |
czujące |
czująca |
| D. | czującego |
czującego |
czującego |
czującego |
czującej |
| C. | czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującej |
| B. | czującego |
czującego |
czujący |
czujące |
czującą |
| N. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującą |
| Ms. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | czujący |
czujący |
czujące |
czujące |
| D. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
| C. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
| B. | czujących |
czujących |
czujących |
czujące |
| N. | czującymi |
czującymi |
czującymi |
czującymi |
| Ms. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
odpowiednik aspektowy: poczuć
Składnia
| Rzżywotny | + | czuć | + |
CO +
(do KOGO)
|
| Rzżywotny | + | czuć | + |
że ZDANIE | jak ZDANIE
|
3. czyjś wzrok
Definicja
Noty o użyciu
Forma bezosobowa nieużywana.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Połączenia
- czuć czyjąś obecność, czyjeś spojrzenie, czyjś wzrok
- czuć instynktownie, niejasno
Cytaty
|
Czuł, że stało się coś niedobrego i że najrozsądniej będzie, jeśli się oddali. źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010 |
|
|
Po powrocie do domu założył zamek do drzwi w jednym z pokoi. Czuł niejasno, że to zabezpieczenie może okazać się potrzebne. źródło: NKJP: Marek Jarosz: Déjà vu i inne opowiadania, 2003 |
|
|
Pomny przestrogi Piontka uniosłem do ramienia karabin. źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1995 |
|
|
Wiedziała, że na nią patrzą. Czuła ich wzrok na swoich przykrótkich szortach. źródło: NKJP: Krystyna Boglar: Zobaczysz, że pewnego dnia..., 1996 |
|
|
Któregoś wieczora nastawił budzik na drugą po północy. Czuł niedorzeczność sytuacji, ale postanowił pójść do kościoła. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Opowieści galicyjskie, 1995 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
czuję |
czujemy |
|||
| 2 os. |
czujesz |
czujecie |
|||
| 3 os. |
czuje |
czują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułem +(e)m czuł |
czułam +(e)m czuła |
czułom +(e)m czuło |
czuliśmy +(e)śmy czuli |
czułyśmy +(e)śmy czuły |
| 2 os. |
czułeś +(e)ś czuł |
czułaś +(e)ś czuła |
czułoś +(e)ś czuło |
czuliście +(e)ście czuli |
czułyście +(e)ście czuły |
| 3 os. |
czuł |
czuła |
czuło |
czuli |
czuły |
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę czuł będę czuć |
będę czuła będę czuć |
będę czuło będę czuć |
będziemy czuli będziemy czuć |
będziemy czuły będziemy czuć |
| 2 os. |
będziesz czuł będziesz czuć |
będziesz czuła będziesz czuć |
będziesz czuło będziesz czuć |
będziecie czuli będziecie czuć |
będziecie czuły będziecie czuć |
| 3 os. |
będzie czuł będzie czuć |
będzie czuła będzie czuć |
będzie czuło będzie czuć |
będą czuli będą czuć |
będą czuły będą czuć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
czujmy |
|
| 2 os. |
czuj |
czujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułbym bym czuł |
czułabym bym czuła |
czułobym bym czuło |
czulibyśmy byśmy czuli |
czułybyśmy byśmy czuły |
| 2 os. |
czułbyś byś czuł |
czułabyś byś czuła |
czułobyś byś czuło |
czulibyście byście czuli |
czułybyście byście czuły |
| 3 os. |
czułby by czuł |
czułaby by czuła |
czułoby by czuło |
czuliby by czuli |
czułyby by czuły |
bezokolicznik: czuć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
czując
gerundium: czucie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | czucie |
czucia |
| D. | czucia |
czuć |
| C. | czuciu |
czuciom |
| B. | czucie |
czucia |
| N. | czuciem |
czuciami |
| Ms. | czuciu |
czuciach |
| W. | czucie |
czucia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: czujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | czujący |
czujący |
czujący |
czujące |
czująca |
| D. | czującego |
czującego |
czującego |
czującego |
czującej |
| C. | czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującej |
| B. | czującego |
czującego |
czujący |
czujące |
czującą |
| N. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującą |
| Ms. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | czujący |
czujący |
czujące |
czujące |
| D. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
| C. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
| B. | czujących |
czujących |
czujących |
czujące |
| N. | czującymi |
czującymi |
czującymi |
czującymi |
| Ms. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
odpowiednik aspektowy: poczuć
Składnia
| Rzżywotny | + | czuć | + |
że ZDANIE | jak ZDANIE
|
| Rzżywotny | + | czuć | + |
CO
|
4. muzykę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
Połączenia
- czuć muzykę, taniec, teatr, sztukę
Cytaty
|
Przecież wie, że tańczy dobrze, że jej ruchy są sugestywne, że czuje taniec. źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997 |
|
|
A Aleksander rzeczywiście jest kimś, czuje teatr, aktor jest dla niego podmiotem. źródło: NKJP: Lidia Ostałowska: A dlaczego bokser?, Gazeta Wyborcza, 1997-05-12 |
|
|
Andrzej czuje styl, jakby się z nim urodził. I gra tak, że robi ze słuchaczem, co chce. To rzadki dar. źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
czuję |
czujemy |
|||
| 2 os. |
czujesz |
czujecie |
|||
| 3 os. |
czuje |
czują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułem +(e)m czuł |
czułam +(e)m czuła |
czułom +(e)m czuło |
czuliśmy +(e)śmy czuli |
czułyśmy +(e)śmy czuły |
| 2 os. |
czułeś +(e)ś czuł |
czułaś +(e)ś czuła |
czułoś +(e)ś czuło |
czuliście +(e)ście czuli |
czułyście +(e)ście czuły |
| 3 os. |
czuł |
czuła |
czuło |
czuli |
czuły |
bezosobnik: czuto
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę czuł będę czuć |
będę czuła będę czuć |
będę czuło będę czuć |
będziemy czuli będziemy czuć |
będziemy czuły będziemy czuć |
| 2 os. |
będziesz czuł będziesz czuć |
będziesz czuła będziesz czuć |
będziesz czuło będziesz czuć |
będziecie czuli będziecie czuć |
będziecie czuły będziecie czuć |
| 3 os. |
będzie czuł będzie czuć |
będzie czuła będzie czuć |
będzie czuło będzie czuć |
będą czuli będą czuć |
będą czuły będą czuć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
czujmy |
|
| 2 os. |
czuj |
czujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czułbym bym czuł |
czułabym bym czuła |
czułobym bym czuło |
czulibyśmy byśmy czuli |
czułybyśmy byśmy czuły |
| 2 os. |
czułbyś byś czuł |
czułabyś byś czuła |
czułobyś byś czuło |
czulibyście byście czuli |
czułybyście byście czuły |
| 3 os. |
czułby by czuł |
czułaby by czuła |
czułoby by czuło |
czuliby by czuli |
czułyby by czuły |
bezosobnik: czuto by
bezokolicznik: czuć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
czując
gerundium: czucie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | czucie |
czucia |
| D. | czucia |
czuć |
| C. | czuciu |
czuciom |
| B. | czucie |
czucia |
| N. | czuciem |
czuciami |
| Ms. | czuciu |
czuciach |
| W. | czucie |
czucia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: czujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | czujący |
czujący |
czujący |
czujące |
czująca |
| D. | czującego |
czującego |
czującego |
czującego |
czującej |
| C. | czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującemu |
czującej |
| B. | czującego |
czującego |
czujący |
czujące |
czującą |
| N. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującą |
| Ms. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
czującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | czujący |
czujący |
czujące |
czujące |
| D. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
| C. | czującym |
czującym |
czującym |
czującym |
| B. | czujących |
czujących |
czujących |
czujące |
| N. | czującymi |
czującymi |
czującymi |
czującymi |
| Ms. | czujących |
czujących |
czujących |
czujących |
Składnia
| Rzosobowy | + | czuć | + |
CO
|
5. alkoholem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii zapachy
Połączenia
- czuć alkohol, spaleniznę, stęchliznę, zapach
- czuć gazem, pleśnią, spalenizną, stęchlizną, wilgocią
Cytaty
|
Czuć go było wódką, a spojrzenie jego przekrwionych oczu ospale sunęło po sylwetce Ewy. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008 |
|
|
Kiedy tu mieszkałam, to Sasza kupował te sery, ale mi nie smakowały, czuć było od nich stęchlizną, ten jakoś nie śmierdzi... źródło: NKJP: Maria Nurowska, Rosyjski kochanek, 1996 |
|
|
Mimo upału czuć było w powietrzu nadchodzącą jesień. źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006 |
|
|
Ta mgła [...] nie jest naturalna. Ponadto czuć stamtąd dym. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski, Wieża Jaskółki, 2001 |
|
|
W całym wagonie czuć było farbą, karbolem i jakąś sadzą, która przedostawała się do przedziałów przez otwarte okna. źródło: NKJP: Stanisław Berenda-Czajkowski, Dni grozy i łez, 2001 |
Odmiana
część mowy: czasownik
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
|
czuć |
Czas przeszły
|
było czuć |
Tryb rozkazujący
|
niech będzie czuć |
Tryb warunkowy
Czas teraźniejszy
|
czuć by |
Czas przeszły
|
byłoby czuć |
bezokolicznik:
być czuć
Składnia
| Ø | + | czuć | + |
KOGO/CO +
CZYM
|
| Ø | + | czuć | + |
od KOGO/CZEGO +
CO | CZYM
|
| Ø | + | czuć | + |
GDZIE | SKĄD +
CO | CZYM
|
6. napięcie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Połączenia
- czuć atmosferę podniecenia, koniec jakiegoś okresu, letnie przesilenie, święta; groźbę, ironię, napięcie, narastającą irytację, pogardę, urazę, urażoną ambicję
- czuć w głosie, w spojrzeniu
Cytaty
|
W hali czuć było atmosferę wielkiego sportowego święta. źródło: NKJP: Marek Stern: Wszyscy byli pod wrażeniem, Dziennik Bałtycki, 2009-02-03 |
|
|
[...] w przyciszonym głosie Hanki Koziarskiej obok namysłu czuć było napięcie. źródło: NKJP: Łukasz Kamykowski: Dom między lipą a bilbordem, 2008 |
|
|
Milczała, ale w jej milczeniu czuć było klęskę. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Rosyjski kochanek, 1996 |
|
|
G. śmiał się i dokazywał, czuć było jednak [...], że to humor udany. źródło: NKJP: Stefan Leder, Witold Leder: Czerwona nić: ze wspomnień i prac rodziny Lederów, 2005 |
Odmiana
część mowy: czasownik
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
|
czuć |
Czas przeszły
|
było czuć |
Tryb rozkazujący
|
niech będzie czuć |
Tryb warunkowy
Czas teraźniejszy
Czas przeszły
|
byłoby czuć |
bezokolicznik:
być czuć
Składnia
| Ø | + | czuć | + |
CO
|
| Ø | + | czuć | + |
że ZDANIE
|
7. szpiegiem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Połączenia
- czuć kogoś/od kogoś oszustem, szpiclem, tchórzem; coś matactwem
- czuć na kilometr, na milę, na odległość
Cytaty
|
Do kogo się zwrócić? Pozostawał jedynie ten służbista Smith. Tylko... czy ktoś taki byłby zdolny do podobnego czynu? Czuć go było tchórzem na kilometr. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Imię twoje, 2008 |
|
|
[...] czuć od niego szpiclem na kilometr. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: piołun, 1993 |
|
|
- Odpychający człowiek... Ledwie go poznałam, a już odczułam w stosunku do niego niechęć [...]. - Czuć od niego na milę czarną magią - przytaknęła Gerda. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006 |
|
|
Lament nad kontrowersyjną taktyką rządu w tej sprawie czuć fałszem. źródło: NKJP: Kamil Durczok: Szukajmy lepszego powodu do skarg na władzę, Dziennik Zachodni, 2010-10-15 |
|
|
[...] cały ten towar na ćwierć wiorsty czuć pierdlem. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Powrót do Breitenheide, 1998 |
Odmiana
część mowy: czasownik
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
|
czuć |
Czas przeszły
|
było czuć |
Tryb rozkazujący
|
niech będzie czuć |
Tryb warunkowy
Czas teraźniejszy
Czas przeszły
|
byłoby czuć |
bezokolicznik:
być czuć
Składnia
| Ø | + | czuć | + |
KOGO/CO +
KIM/CZYM
|
| Ø | + | czuć | + |
od KOGO +
KIM/CZYM
|