UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

słupek

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. słup

1. mały słup

Definicja

mały słup

Cytaty

Odmiana

część mowy: rzeczownik

1.a element konstrukcyjny

Definicja

mały słup - pionowy element konstrukcyjny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

słup

Połączenia

betonowy, drewniany, kamienny, metalowy słupek; słupek drogowy, graniczny
słupek ogrodzenia
słupek podpiera coś, podtrzymuje coś
postawić, stawiać, ustawiać, wbić, zamontować słupek
uderzyć w słupek

Cytaty

	Franek siedział na słupku do cumowania, paląc papierosa i wpatrując się w linię łączącą morze z niebem. źródło: NKJP: Małgorzata Michał Kuźmińska Kuźmiński: Sekret Kroke, 2009
	Kierowcy jeżdżą zbyt szybko i wypadają z drogi na betonowe słupki i metalowe bariery. źródło: NKJP: (JGK): Jeżdżą za szybko, Gazeta Wrocławska, 2001-08-07
	W nocy, z 23 na 24 czerwca, w miejscowości Małe Rudy (gm. Szubin) nieznani sprawcy wykorzystując porę nocną złamali słupki ogrodzeniowe, na których osadzona była brama wjazdowa do posesji. źródło: NKJP: (ST): Wynieśli bramę wjazdową, Nakielski Czas, 2004-06-30
	Niespełna tydzień temu na ulicy Raciborskiej, nieznani sprawcy zniszczyli kilkanaście słupków drogowych. źródło: NKJP: (acz): Telefon na drogowe absurdy, Tygodnik Rybnicki, 2007-01-30

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

1.b dymu

Definicja

mały słup - skupisko dymu, kurzu, światła lub cieczy ukazujące się się w formie pionowej smugi

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

słup

Połączenia

słupek dymu, pary, pyłu, światła

Cytaty

Nie pamiętam już teraz tych słupków światła pod otwartym włazem. A może pamiętam. Z daleka były podobne do świeczki.

źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Pamiętnik z Powstania Warszawskiego, 1984

Podniosła papierosa do ust, szary słupek dymu rozbił się o płótno flag i rozpłynął w stojącym powietrzu.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Abstrakcyjnie wygląda bitwa artyleryjska, gdy stoisz na wzgórzu i liczysz czas od ognistego błysku do słupka pyłu, jaki wznosi się tam, gdzie padł pocisk.

źródło: NKJP: Maria Wiernikowska: Nie ma dnia bez pogrzebu, Gazeta Wyborcza, 1992-06-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

Składnia

słupek

CZEGO

2. kształt

Definicja

kształt małego podłużnego walca lub graniastosłupa

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

pokroić coś, ułożyć coś w słupki

Cytaty

	Boczek pokroić w słupki i przesmażyć wraz z czosnkiem na rozgrzanej oliwie. źródło: NKJP: Jarosław Cybulski, Adam Chrząstowski: Przyjęcia, 1999
	Żółtą cukinię przyciąć od wierzchu, zblanszować, ostudzić w lodowatej wodzie, ozdobić pasemkami zielonej cukinii i słupkami rzodkiewki. źródło: NKJP: Obiad czyli lunch, Polityka, 2006-03-11
	Kiedy krupier podsuwał w jego stronę podwojony słupek żetonów, Knüfer już znał dwa powody. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003
	Zaczyna się od odtworzenia kształtu mięśni, potem w kilkunastu miejscach czaszki przylepia się małe plastelinowe słupki odpowiadające grubości tkanki, łączy je mostkami i wypełnia kawałek po kawałku pola między mostkami. źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Park praszczurów, Polityka, 2003-05-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

3. na boisku

Definicja

sport.

pionowy element, należący do konstrukcji bramki ustawionej na boisku

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

Połączenia

lewy, prawy słupek
słupek bramki (gospodarzy, gości, rywali)
słupek i poprzeczka
strzelić, uderzyć obok słupka
piłka minęła słupek; piłka przeleciała/uderzyła obok słupka; piłka odbiła się od słupka; piłka trafiła w słupek

Cytaty

	W 4. minucie po dośrodkowaniu Ingessona Martin Dahlin lecąc w powietrzu wspaniale uderzył piłkę głową. Po tym strzale aż zadrżał słupek. źródło: NKJP: Przemysław Konopka, Boriana Semerdżijewa: Szwecja - Rumunia 2:2, Gazeta Wyborcza , 1994-07-11
	Rywale mieli pecha, trafiali w słupek, poprzeczkę, gdyby trafili do bramki wynik mógł być różny. źródło: NKJP: III liga piłkarska, Dziennik Polski, 2003-10-13
	Kubik przytomnie zachował się przed bramką dobijając do siatki piłkę odbitą od słupka. źródło: NKJP: (DG): Czwarta liga przygotowuje się, Gazeta Krakowska, 2004-07-22
	W 3 min. Mariusz Nawalaniec oddał silny strzał, po którym piłka w niewielkiej odległości minęła prawy słupek bramki gospodarzy. źródło: NKJP: (MŻ): Strzał rozpaczy w samo okno, Dziennik Bałtycki, 2002-11-13
	Na szczęście zdołał odzyskać wielką formę, choć jeszcze przed inauguracyjnym meczem na mistrzostwach z Argentyną nie było pewne, że Jan Tomaszewski stanie między słupkami. źródło: NKJP: Roman Hurkowski: Dudek zdrowy, ale ma trudniej, Trybuna, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

4. rtęci

Definicja

ciecz wypełniająca pionowe naczynie lub rurkę w jakimś przyrządzie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Połączenia

słupek alkoholu, cieczy, rtęci, wody
słupek obniża się, podnosi się, rośnie, spada

Cytaty

	W zimie doskwierały nam 30-stopniowe mrozy, teraz słupek rtęci w termometrach również przekracza 30 stopni, ale tym razem ciepła. źródło: NKJP: (jd): Uff! Jak gorąco, Gazeta Radomszczańska, 2009-01-07
	Kiedy słupek alkoholu opada do minus 40, osowiałe wróble kryją się w izolacji rur ciepłowniczych, znikają bezpańskie psy - zazwyczaj tak liczne, że mer miasta zarządza co jakiś czas ich odstrzał. źródło: NKJP: Michał Książek: Byk Zimy, Polityka, 2008-03-22
	Podczas obniżania się temperatury następuje przerwanie słupka cieczy w miejscu przewężenia, a w kapilarze pozostaje tyle cieczy termometrycznej, ile jej wydostało się ze zbiorniczka w czasie wystąpienia najwyższej temperatury. źródło: NKJP: Alojzy Woś: Meteorologia dla geografów, 1997
	Począwszy od nocy z soboty na niedzielę słupki rtęci obniżać się będą poniżej - 15 stopni (lokalnie nawet do ponad - 20 stopni!). źródło: NKJP: Rafał Maszewski: Uwaga. Nadchodzą najsilniejsze mrozy tej zimy. Gazeta Pomorska, 2010-01-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

Składnia

słupek

CZEGO

5. kwiatu

Definicja

bot.

położona centralnie część kwiatu, otoczona pręcikami i płatkami, będąca żeńskim elementem rozmnażania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Relacje znaczeniowe

antonimy:

pręcik

Połączenia

słupek kwiatowy
słupki i pręciki

Cytaty

	Taką trąbką motyl sięga do słupka kwiatowego, gdzie roślina wydziela kropelkę słodkiego i aromatycznego nektaru, niedostępnego na ogół dla pszczół. źródło: NkJP: Jan Rurański: Dlaczego sól jest słona, 1984
	Poszczególne płatki opadając obnażają słupki tworzące zalążki małych bananów. źródło: NKJP: Bronisław Dostatni: Na plantacjach roślin tropikalnych, 1986
	- Czy wąchałeś kiedyś różę? - Wąchałem płatki i szypułki, i słupki, i pręciki, ale całej róży nie wąchałem chyba nigdy - odrzekł Mmaa. źródło: NKJP: Stefan Themerson: Wykład profesora Mmaa, 1994
	Siedzieliśmy pod koronami czereśni pamiątkowskich. Liczyliśmy płatki, słupki, pręciki. Oglądaliśmy w słońcu liście, pień, gałęzie. źródło: NKJP: Czesław Mirosław Szczepaniak: Urodziłem się w sadzie i to moje szczęście, Gazeta Wyborcza , 1997-09-26

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

6. oczny

Definicja

wystająca z głowy niektórych zwierząt wypustka, na której osadzone jest oko, występująca parzyście

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

słupek oczny
słupki kraba, skorupiaków, ślimaka
oczy na słupkach

Cytaty

Czasem ich słupki oczne, podobne do białych kiełków ziemniaka, przetrącone, zwisały bezwładnie.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1997

Od strony głowy znajduje się dziobopodobne rostrum, po jego bokach rozmieszczone są oczy na swoistych słupkach mogące niezależnie od siebie obserwować otoczenie.

źródło: Internet

Ale nie ma co się dziwić: tego skrzyżowania kaczego dziobu, oślich uszu, krabich oczu na słupkach i najbardziej irytującego zachowania w „odległej galaktyce” po prostu nie da się lubić.

źródło: NKJP: Jakub Gałka: Weekendowa Bezsensja: 15 najdziwaczniejszych filmowych kosmitów, Esensja, 2009-11-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

7. obcas

Definicja

obcas w damskim bucie, szeroki i niezbyt wysoki

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

obcas

Połączenia

niski, wysoki słupek
buty, pantofle, półbuty na słupku

Cytaty

	Koniecznie wybierz szpilki albo pantofle na wysokim słupku, bo to czarodziejskie buty, które wydłużają nogi i wyszczuplają całą sylwetkę. źródło: NKJP: Izabela Jabłonowska: Ubierz się w uśmiech. Stylowo i modnie, 2010
	W granatowym blezerze, plisowanej spódnicy w szkocką, zieloną kratę i czarnych bucikach na słupku przechadzała się wolno pomiędzy rzędami ławek, przy których pisaliśmy prace. źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 1998
	W lecie chodzi w sandałach na płaskim obcasie lub stabilnych koturnach, a jesienią w półbutach na słupku. źródło: NKJP: Elżbieta Kłobus, Zofia Wieczorek: Z astrologią pod rękę, 2007
	Jej klasyczne, czarne lakierki na niskim słupku nie wyglądały mi na takie, które można kupić w Nowym Mieście. źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002
	Sypialnię sprzedaliśmy za 10 tysięcy złotych, za które kupiłam sobie pantofle na słupkach. źródło: NKJP: Krzysztof Witold Burnetko Bereś: Marek Edelman. Życie. Po prostu, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

8. w szydełkowaniu

Definicja

jeden z elementów ściegu szydełkowego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ścieg

Połączenia

podwójny słupek
słupek i półsłupek
przerobić (oczka) słupkami

Cytaty

Prawdziwy koniakowski wzór składa się ze strupków, szczypek, żabek, listków, jagodników, winogron. My tak mówimy po naszemu - dziurki, kopytka, bańki, a nie jakieś słupki czy półsłupki.

źródło: NKJP: Jolanta Flach: Kiermasz sztuki ludowej - Strupki, szczypki i żabki, Tygodnik Podhalański, 1999

W słupku po pierwszym narzucie przeciągasz dwa razy po dwie pętelki, w półsłupku trzy pętelki od razu.

źródło: Internet

Po przerobieniu słupkami wszystkich oczek na łańcuszku, możemy kontynuować odwracając robótkę na drugą stronę.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

9. kolumna liczb

Definicja

zapisane w pionowej kolumnie liczby, przeznaczone do zsumowania, odjęcia, pomnożenia lub podzielenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

dodawać, odejmować słupki

Cytaty

Nauczyła się w domu pisemnego dodawania i odejmowania w słupku.

źródło: NKJP: Anna Sobolewska: Cela: odpowiedź na zespół Downa, 2009

Pracownicy, zamiast wyliczać wysokości świadczeń, przez całe dnie będą tylko dodawać słupki... z miesięcznymi zarobkami pracowników.

źródło: NKJP: Elżbieta Niedźwiadek: Słuchajcie, państwo, sygnałów dnia, 1985

Przecież chodzi po prostu o to, by urzędnikom, którzy to rachują, zgadzało się w słupkach i żeby budżet zgarnął jak najwięcej kasy.

źródło: NKJP: Wojciech Maziarski: Władza dla entuzjastów, Gazeta Wyborcza , 1997-12-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

10. zadanie arytmetyczne

Definicja

pot.

proste zadanie arytmetyczne polegające na dodawaniu, odejmowaniu, mnożeniu lub dzieleniu cyfr zapisanych w kolumnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

zadanie

Połączenia

szkolne słupki
słupki z matematyki
liczyć, obliczać, rozwiązywać słupki

Cytaty

	Na lekcjach matematyki, zamiast rozwiązywać słupki, chwytał za kredki i malował różne obrazki. źródło: NKJP: (bień): Kopiuje, bo ma talent, Euroregio Glacensis, 2000
	Pada polecenie mamy - wpisz czas! - i Michael wpisuje godzinę i minutę rozpoczęcia pracy, po czym błyskawicznie wypełnia kolejne strony. Są to powtarzające się w różnych kombinacjach tradycyjne polskie słupki: dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie. Po około 15 minutach koniec zadania, którego czas też wpisany jest w zeszycie co do minuty. źródło: NKJP: Anna T. Zawadzka: Globalne korki, Polityka, 2007-02-17
	Po odwiedzinach Marysi gotowa byłam na nowo podpowiadać tabliczkę mnożenia i obliczać słupki wszystkim koleżankom. źródło: NKJP: Elżbieta Niedźwiadek: Słuchajcie, państwo, sygnałów dnia, 1985
	Rano budzę się i widzę: obok tapczanu, na którym śpię, stoi dziecko i krzyczy, pół metra dalej jego matka żegna się z mężem idącym do wojska, starszy syn uczy się wiersza rosyjskiego na pamięć, trochę młodszy liczy słupki z matematyki, a gospodyni prasuje. źródło: NKJP: Krystyna Jagiełło: Dziedzice bezprawnej wolności, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

Inne uwagi

Zwykle lm

11. oglądalności

Definicja

wykres w kształcie pionowego wydłużonego prostokąta,obrazujący jakąś wielkość

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

wykres

Połączenia

słupek popularności, oglądalności, popytu, słuchalności, sprzedaży
słupek rośnie, spada

Cytaty

	Zarząd TVP usunął z ramówki „Wielką grę”, bo wysoka kultura nie ma wysokiego słupka oglądalności, a eksperci są za starzy. źródło: NKJP: Edyta Gietka: Czempioni pamięci, Polityka, 2006-07-15
	Zasada komercyjnych mediów jest prosta jak konstrukcja młotka: wszystko musi się sprzedać w słupkach słuchalności lub oglądalności. Słupek rośnie - jest dobrze, program dostaje lepszy czas antenowy; słupek spada - jest źle, program wylatuje z anteny. źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Szwagier Wielkiego Brata, Polityka, 2001-03-17
	Twarzą prawdziwego spin doktora są słupki popularności jego szefa. źródło: NKJP: Katarzyna Kolenda -Zaleska i in.: Ten wredny PR 2009. Jak Public Relations zmieniło Polskę, 2009
	Niedobór szybko zamienił się w nadmiar, ale jak długo słupki sprzedaży rosły, nikt się tym nie przejmował. Problem pojawił się, gdy wraz z nadejściem recesji ludzie zaczęli mieć coraz mniej pieniędzy, a z dóbr kultury rezygnuje się najszybciej. źródło: NKJP: Piotr Stasiak: Kilo Coelho, Polityka, 2003-09-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	słupek	słupki
D.	słupka	słupków
C.	słupkowi	słupkom
B.	słupek	słupki
N.	słupkiem	słupkami
Ms.	słupku	słupkach
W.	słupku	słupki

Składnia

słupek

CZEGO

Frazeologizmy

coś staje słupka
coś stanęło słupka

Data ostatniej modyfikacji: 30.08.2024