UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

umyślnie

Chronologizacja

1429, SStp

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy umyślnie
stopień wyższy umyślniej

Pochodzenie

Zob. myśleć

Definicja

książk. 
świadomie mając na uwadze określony cel - rezultat

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  celowo, naumyślnie, rozmyślnie, specjalnie I
antonimy:  niechcący, nieumyślnie

Połączenia

  • umyślnie naruszyć, niszczyć, podpalić, powiedzieć, ukryć, uniemożliwiać, uszkadzać, wywołać coś; popełnić/popełniać (przestępstwo, zbrodnię...), spowodować (wypadek), wyrządzić (szkodę), wprowadzić w błąd; czekać, działać, zwlekać; iść w jakiś sposób; używać czegoś; robić, zrobić coś umyślnie
  • prawdopodobnie umyślnie
  • umyślnie i nieumyślnie

Cytaty

Mikołaj opowiadał, że zniknęła drabina. To prawda, że mogła zbutwieć i po prostu rozleciała się ze starości, ale równie dobrze mógł ją ktoś umyślnie zdjąć.

źródło: NKJP: Edmund Nizurski: Księga urwisów, 1954

Jurek od pierwszej chwili rzucał tak celnie, że zaczęliśmy dogadywać - „Czy to wypada do tak przyziemnych celów używać pomocy Bożej?”. I Jurek zaczynał wtedy umyślnie rzucać gorzej, żeby innym nie było przykro...

źródło: NKJP: Stefan Bratkowski: „Jurek”, Tygodnik Powszechny, nr 43, 1994

W pokoju umyślnie zająłem miejsce w najciemniejszym kącie. W takim świetle nie mogła mnie widzieć. Za to ja ją widziałem dobrze.

źródło: NKJP: Agata Miklaszewska: Huśtawka, 2005

Boi się, że ją opuszczę, na pewno się zastanawia, dlaczego się z nią ożeniłem, i tym bardziej kocha. A ja umyślnie czasem się odezwę tak, że ją to zaboli, żeby nie nabrała pewności [...].

źródło: NKJP: Ireneusz Iredyński: Dzień oszusta. Człowiek epoki, 1962

Ojciec wyszedł wieczorem jakby nigdy nic. Umyślnie z nikim się nie pożegnał. Dopiero następnego wieczora mama nam powiedziała, że ojciec jest w Budapeszcie i nic mu nie grozi.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Drohobycz, Drohobycz, 1997

Data ostatniej modyfikacji: 30.05.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json