UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

okienko

Chronologizacja

1544, SPXVI

1. małe okno

Definicja

małe okno

Wymowa

[okienko]

Cytaty

Odmiana

część mowy: rzeczownik

1.a otwór

Definicja

małe okno - otwór

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  okno

Połączenia

  • piwniczne; wentylacyjne; zakratowane; okrągłe; małe, wąskie okienko
  • okienko na strychu; okienko w dachu, w drzwiach, w samochodzie
  • zamurować okienko
  • spojrzeć, wychylić się, wyjrzeć; przecisnąć się przez okienko

Cytaty

Drzwi wagonów były dokładnie zamknięte, tak że jedzenie można było podawać tylko przez górne, najczęściej zakratowane okienka.

źródło: NKJP: Edward Kołodziejczyk: Tryptyk warszawski, 1984

W słabym, migotliwym świetle widzę we wnęce zamurowanego okienka pod stropem wielkiego, burego, czarno pręgowanego kota o zmrużonych w ukośne szpareczki ślepiach.

źródło: NKJP: Witold Szołginia: Dom pod Żelaznym Lwem, 1989

Przecisnął przez okienko tułów, gdy dobiegł go krzyk Wioletty.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

Z wysoka, z owalnego okienka wychylił się maszynista.

źródło: NKJP: Zbigniew Brzozowski: Balkony i kapelusze, 1982

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

1.b zamknięcie

Definicja

małe okno - zamknięcie

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  okno

Połączenia

  • domknięte, otwarte, przymknięte, uchylone, zamknięte okienko
  • otworzyć/otwierać, przymknąć, uchylić, zamknąć/zamykać okienko
  • pukać w okienko

Cytaty

Gdy znaleźli się już na tylnym siedzeniu samochodu, Franz zamknął okienko łączące ich z kabiną kierowcy.

źródło: NKJP: Mija Kabat: Kontrakt panny Brandt , 2009

Anka od niemowlęctwa bała się ciemności, a w spiżarni było jak w lochu i wiatr stukał otwartym okienkiem.

źródło: NKJP: Anna Glińska: Powrót do Santa Cruz, 1972

Wydawało mi się, że okienko w naszej piwnicy, pierwszej z brzegu, jest uchylone i że wewnątrz widzę jakieś błyski.

źródło: NKJP: Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Moje życie nielegalne, 2008

Pociski rozbiły okienko i zostawiły ślad na przeciwległej ścianie.

źródło: NKJP: Andrzej Mularczyk: Sami swoi, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

2. na poczcie

Definicja

miejsce, w którym urzędnik lub pracownik jakiejś instytucji usługowej, siedzący zwykle za szybą z otworem, przyjmuje klientów

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca miejsca pracy

Połączenia

  • apteczne, bankowe, kasowe, pocztowe; czynne, otwarte, zamknięte; najbliższe, sąsiednie okienko
  • okienko nr 1 (2, 3, ...), numer jeden (dwa, trzy, ...)
  • okienko na poczcie; okienko w aptece, w banku, w urzędzie
  • kolejka do okienka
  • pani, panienka, urzędniczka, urzędnik w okienku
  • otworzyć, zamknąć okienko
  • podejść/podchodzić do okienka; odejść/odchodzić od okienka
  • siedzieć w okienku

Cytaty

Pasażerowie ustawili się w kolejce i podchodzili do okienka, gdzie urzędnik z kontroli paszportowej bez pytań i sprawdzania stawiał każdemu w paszporcie stempel nowej wizy wyjazdowej.

źródło: NKJP: Stanisław Głąbiński: Rok Płonącego Konia, 1976

O siódmej otwierają okienko w rejestracji, dwanaście osób, tyle tylko pani doktor przyjmie.

źródło: NKJP: Jan Bijak: Piekłem nie postraszy, 1982

Czynne było tylko jedno okienko, w pozostałych personel zajmował się wszystkim, tylko nie klientami.

źródło: NKJP: Daniel Passent: Wstyd, panie Głowacki!, Polityka, 2005-01-15

Co czwarty pacjent odchodzi od aptecznego okienka, bo nie stać go na wykupienie leków.

źródło: NKJP: (D): Leki mogą być tańsze, Gazeta Poznańska, 2004-08-25

Jednak we wszystkich krajach strefy euro do okienek bankowych ustawiają się nadal długie kolejki.

źródło: NKJP: Kasa ponad granicami, Dziennik Zachodni, 2002-01-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

3. w komputerze

Definicja

wydzielona w ramce część ekranu komputera przeznaczona do wyświetlania informacji, pisania poleceń i wykonywania działań w ramach danego programu

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (w komputerze)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  okno

Połączenia

  • okienko dialogowe, konfiguracyjne
  • okienko aplikacji, edytora, folderu, formularza, komunikatora, kreatora, nawigacji, podglądu, programu, przeglądarki, wyszukiwarki
  • otworzyć, wyświetlić, zamknąć okienko
  • kliknąć w okienko
  • wpisać w okienku

Cytaty

Inną formą reklamy on-line są pop-upy i pop-undery, czyli okienka reklamowe pojawiające się w momencie otwarcia lub zamknięcia strony.

źródło: NKJP: Karol Łopaciński: Metody pomiaru skuteczności promocji internetowej, Badania marketingowe. Metody. Nowe technologie. Obszary aplikacji, 2008

Na ekranie pojawia się okienko, w którym powinniśmy podać szereg informacji, umożliwiających przesłanie naszych plików.

źródło: NKJP: Krzysztof Pikon: Po prostu tworzenie stron WWW, 2002

Kliknij w okienko kursorem i wpisz 122. Program sam odnajdzie odpowiednią próbkę.

źródło: NKJP: Marek Kostera-Kosterzewski: QuarkXPress 4.1. Ćwiczenia praktyczne , 2002

Inny sposób na znalezienie witryn z muzyką MP3 - w okienku dowolnej wyszukiwarki należy wpisać hasło MP3, a otrzymamy setki propozycji.

źródło: NKJP: Czego słuchasz w mp3?, Polityka, 2001-06-23

Proces autoryzacji został tylko wzbogacony o dodatkowe okienko przeglądarki, w którym posiadacz danej karty jest proszony o podanie specjalnego - jednoznacznie go identyfikującego - hasła.

źródło: NKJP: Anna Wasilewska-Śpioch: e-Zakupy bez ryzyka, Dziennik Internautów, 2003-08-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

Składnia

bez ograniczeń + okienko +
(CZEGO)

4. kalkulatora

Definicja

pot. 
ekran jakiegoś urządzenia

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ekran

Połączenia

  • okienko kalkulatora, odtwarzacza, telefonu, telewizora

Cytaty

Stefania otwiera torebkę i wpatruje się przez chwilę w okienko telefonu, po czym kładzie go obok popielniczki.

źródło: NKJP: Wojcech Chmielewski: Brzytwa, 2008

Gdy pewnego pięknego poranka naród obudzi się i zobaczy w okienku telewizora postać jakiegoś dyktatora, niejeden odetchnie z ulgą, myśląc sobie: „nareszcie będzie porządek”.

źródło: NKJP: Józef Tischner: Wyborco! To twoje dzieło, Gazeta Wyborcza, 1992-06-17

Indykator mocy dyspozycyjnej ukazywał w okienkach liczby pięcio-, potem sześciocyfrowe.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1995

Pół roku temu, w styczniowym „Puzelandzie”, znalazło się kilka łamigłówek z cyframi utworzonymi z kresek, czyli takimi jak w wyświetlaczach mierników elektrycznych albo w okienkach kalkulatorów lub zegarków.

źródło: NKJP: Marek Penszko: Puzeland, Wiedza i Życie, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

Składnia

bez ograniczeń + okienko +
CZEGO

5. rubryka

Definicja

wydzielone i obramowane miejsce do wypełnienia, znajdujące się na jakimś urzędowym papierze

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rubryka

Połączenia

  • okienko ankiety, formularza
  • wpisać coś w okienko

Cytaty

Ważne, że w statystycznej tabelce w okienku wykrywalność poprawiło się. To z tej statystyki rozliczany jest policjant, komisariat, komenda i cała policja.

źródło: NKJP: Igor T. Miecik: Żeby nadmuchać, trzeba klepać, Polityka, 2003-11-22

W przypadku głosowania na prezydenta, wójta lub burmistrza trzeba będzie postawić krzyżyk po lewej stronie nazwiska wybranego kandydata. Gdyby się zdarzyło, że kandydat będzie tylko jeden, przy jego nazwisku będą dwa okienka: TAK, NIE.

źródło: NKJP: Maciej Stroiński: Jak tu głosować? Na różowo, biało, żółto i niebiesko, Gazeta Poznańska, 2002-10-26

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

6. w czasopiśmie

Definicja

część kolumny w czasopiśmie wyodrębniona graficznie za pomocą ramek

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu prasa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu wydawnictwa

Połączenia

  • drukować coś, wydrukować coś w okienku

Cytaty

Wilhelm Szewczyk, o pogodnym usposobieniu, życzliwy światu brat łata, łatwo jednał sobie ludzi, zyskiwał poparcie. Nawet wiersze mu w niedzielę drukowano w okienku dziennika.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

7. bramki

Definicja

sport. 
w piłce nożnej: odsłonięta i niechroniona przez bramkarza przestrzeń ograniczona słupkami bramki, zwłaszcza w jej górnym rogu

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  światło

Połączenia

  • okienko bramki
  • strzał w okienko
  • strzelić, trafić; wpaść w okienko

Cytaty

W 10 min. Zagłębie przeprowadza wzorową akcję, po której jeden z zawodników pakuje piłkę w okienko bramki Żmudy.

źródło: NKJP: (MK): Wszystko po staremu, Co Tydzień Jaworzno, 2004-05-27

Piłka po strzale z 20 metrów trafiła w okienko.

źródło: NKJP: Piłka nożna. 3. kolejka I ligi, Gazeta Wyborcza , 1995-08-21

W 86 min. przyjął piłkę przed polem karnym i ze spokojem umieścił ją w okienku bramki Pogoni.

źródło: NKJP: (MŻ): Strzał rozpaczy w samo okno, Dziennik Bałtycki, 2002-11-13

[...] w ostatniej minucie tej części meczu [...] ładnym strzałem w okienko zaskoczył bramkarza Unii.

źródło: NKJP: Korona bliżej Śląska, Dziennik Polski, 2002-03-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

Składnia

bez ograniczeń + okienko +
CZEGO

8. między zajęciami

Definicja

dłuższa przerwa, zwykle godzinna, między lekcjami, zajęciami lub w trakcie pracy

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia

Połączenia

  • długie, krótkie okienko
  • jedno, dwa okienka
  • okienko między lekcjami, między zajęciami
  • mieć okienko

Cytaty

Pani dyrektor ma okienko w środę o dwunastej.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2006

Tak sobie ułożyłam zajęcia, że nie mam okienka, inaczej nie zdążyłabym po Antka.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Hiszpańskie oczy, 1995

Rozmawiałem wczoraj z departamentem zagranicznym, obiecali dać nam specjalistę, jak tylko znajdzie okienko w swoim harmonogramie.

źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

P. wczoraj przyjechał do mnie do pracy. Akurat miałam okienko. Zaproponował mi: „Nasza kawiarnia, kawa i mazurek”.

źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Białe zeszyty, 2005

Okienka to nieodłączny „atrybut” studiów na większości uczelni, dlatego też warto się zastanowić, jak można ten czas ciekawie spożytkować.

źródło: NKJP: Łukasz Maźnica: Co zrobić z oknem? Subiektywny poradnik dla studenta I roku, Manko, 2009-01-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka

9. czas audycji

Definicja

czas przeznaczony w telewizji na audycję o określonej tematyce

Wymowa

[okienko]

Pochodzenie

Zob. okno (otwór)

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu kalendarz i miary czasu

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu telewizja

Połączenia

  • stałe, własne okienko; okienko publicystyczne, religijne
  • okienko dla filmu
  • okienko w pierwszym (drugim, trzecim...) programie, w telewizji
  • dostać okienko

Cytaty

Własne okienko w telewizji publicznej dostanie też Bronisław Wildstein.

źródło: NKJP: (Red.): Lis w pakiecie, Polityka, 2008-01-12

Jesteśmy w cudownej sytuacji. Dostaliśmy do ręki potężny instrument - okienko w pierwszym programie TVP.

źródło: NKJP: Szymon Hołownia: Poradnik metafizyczny, Gazeta Wyborcza, 1998-12-01

Robimy kanał dla tych odbiorców, którzy nie chcą czekać na katolickie czy ekumeniczne okienko w mediach publicznych, ale którzy - dla higieny duchowej - przychodząc z pracy albo w wolną niedzielę, chętnie obejrzeliby dobry program religijny [...].

źródło: NKJP: Joanna Cieśla: Ksiądz Sowa na tropie, Polityka, 2007-05-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. okienko
okienka
D. okienka
okienek
C. okienku
okienkom
B. okienko
okienka
N. okienkiem
okienkami
Ms. okienku
okienkach
W. okienko
okienka
Data ostatniej modyfikacji: 19.11.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json