UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

księstwo

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. książę

1.a państwo

Definicja

państwo rządzone przez księcia - władcę

Noty o użyciu

W nazwach państw pisane wielką literą, np. Księstwo Andory, Księstwo Liechtensteinu, Księstwo Monako, Księstwo Warszawskie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

  • dawne; maleńkie, małe, wielkie; odrębne, samodzielne, udzielne księstwo; księstwo piastowskie; brzeskie, głogowskie, łowickie, opolskie, oświęcimskie, siewierskie, zatorskie...
  • księstwo Albanii, Bremy, Burgundii, Styrii...; Daniela Romanowicza, Henryka Pobożnego, Siemowita...; Wettinów; Wiślan...
  • królestwa i księstwa
  • część, granice, stolica, terytorium; herb; władcy; podział księstwa
  • utworzenie księstwa
  • władać księstwem
  • należeć do księstwa

Cytaty

Państwo słoweńskie jako księstwo Karantanii (Karyntii) istniało krótko już w VIII wieku, lecz przez ponad tysiąc następnych lat Słoweńcy pozbawieni byli własnej państwowości.

źródło: NKJP: Piotr Winczorek: Wstęp do nauki o państwie, 1995

Kongres podzielił księstwo na trzy podstawowe terytoria: Królestwo Polskie, Rzeczpospolitą Krakowską oraz na Wielkie Księstwo Poznańskie, które jako część autonomiczna weszło w skład Prus.

źródło: NKJP: W stolicy polskiej konspiracji, Dziennik Polski - Magazyn, 2003-02-13

Dopiero w XV w. powróciły do Polski księstwa: zatorskie, oświęcimskie i siewierskie, wykupione od miejscowych Piastów, co usankcjonował układ głogowski z 1462 między Kazimierzem Jagiellończykiem a Jerzym z Podiebradu.

źródło: NKJP: Lech Szaraniec: Górny Śląsk, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. księstwo
księstwa
D. księstwa
księstw
C. księstwu
księstwom
B. księstwo
księstwa
N. księstwem
księstwami
Ms. księstwie
księstwach
W. księstwo
księstwa

Skróty

ks.

1.b władze

Definicja

władze księstwa - państwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Cytaty

Popularności królowi nie przysparzała też - sprzeczna z interesami polskimi - polityka hołdowania księstw śląskich, których większość uznała wtedy czeskie zwierzchnictwo.

źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1994

Brandenburczycy poprzez „regionalną” współpracę z księstwami pomorskimi opanowali Pomorze Zachodnie, Habsburgowie i Hohenzollernowie – Śląsk.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 35. posiedzenia Senatu RP w dniu 5 marca 1993 r.

Miniaturowe księstwo ma pretensje o skonfiskowane przed ponad 70 laty majątki rodziny Liechtensteinów oraz o to, że Czechy (podobnie jak była CSRF), wciąż nie uznają istnienia tego państwa.

źródło: NKJP: Andrzej Jagodziński: RADA SIĘ WAHA, Gazeta Wyborcza, 1993-06-28

Głogowski tytułował się „dziedzicem Królestwa Polskiego”, [...] oprócz tego, że rządził w Wielkopolsce, Małopolsce, Łęczycy, Sieradzu, Pomorzu Wschodnim, to hołd złożyły mu jeszcze Kujawy, księstwo opolskie i Wrocław.

źródło: NKJP: Data końca rozbicia dzielnicowego, 2007-06-26, Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. księstwo
księstwa
D. księstwa
księstw
C. księstwu
księstwom
B. księstwo
księstwa
N. księstwem
księstwami
Ms. księstwie
księstwach
W. księstwo
księstwa

Skróty

ks.

1.c ludzie

Definicja

ogół ludzi mieszkających w księstwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Cytaty

Uczyniłeś wówczas to, co uważałeś za słuszne. Całe księstwo odetchnie teraz z ulgą.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Miałem w związku z ową wyprawą bardzo złe przeczucia, [...], toteż próbowałem przestrzec małodusznego władcę, żeby porzucił myśl o prywatnej zemście w chwili, kiedy jego księstwo nie wylizało się jeszcze ze świeżych ran po tatarskiej nawale.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

W latach trzydziestych księstwo przeżywało poważne trudności wewnętrzne [...].

źródło: NKJP: Pa3Widzi: Bogusław XIV, Wikipedia.pl, 2008-10-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. księstwo
księstwa
D. księstwa
księstw
C. księstwu
księstwom
B. księstwo
księstwa
N. księstwem
księstwami
Ms. księstwie
księstwach
W. księstwo
księstwa

2. para książęca

Definicja

książę i księżna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

  • oboje księstwo
  • księstwo Radziwiłłowie, Sanguszkowie, Sapiehowie; Adamostwo Czartoryscy, Irina i Hubert Wittgenstein...

Cytaty

Kościół w Porębie fundowali Eustachy i Konstancja księstwo Sanguszkowie.

źródło: NKJP: Co ty wiesz o gminie Tarnów?, Dziennik Polski - Tarnów, 2003-08-23

W czasie swojego pobytu w Turynie Rehausen mieszkał w tym samym domu, w którym zatrzymali się księstwo de Polignac.

źródło: NKJP: Zbigniew Anusik: Dyplomacja szwedzka wobec kryzysu monarchii we Francji w latach 1787-1792, 2000

W razie potrzeby pomaga przy kozach sam książę lub jego żona. - Naszym atutem jest zamknięty cykl produkcyjny - od hodowli po konsumpcję - uważają księstwo Moroni.

źródło: NKJP: Alicja Dąbrowska: Książę wśród kóz, Gazeta Wyborcza, 1995-01-30

[...] siostra Elżbiety II angielskiej nabyła w domu towarowym Escaldes supernowoczesny materac, napełniany wodą. [...] Dobrze poinformowani twierdzą, że materac zastąpić ma dotychczasowe, stylowe łoże małżeńskie księstwa.

źródło: NKJP: Księżna i materac, prasa, 1972

Trzeba było zrezygnować z paru turniejów i śpiewaczych festynów ku wielkiemu niezadowoleniu obojga księstwa.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. księstwo
D. księstwa
C. księstwu
B. księstwa
N. księstwem
Ms. księstwu
W. księstwo

3. kokainowe

Definicja

miejsce, gdzie coś występuje w bardzo dużej ilości i które jest z tego znane

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • księstwo fabryczne, fajczane, kokainowe; oświatowe...

Cytaty

A stworzyć kokainowe księstwo nie było trudno, surowiec bowiem rósł tu na polach od wieków.

źródło: NKJP: Henryk Mąka: Piraci znów atakują, 1995

[...] przejście graniczne Lutynia - Travna nie jest dostępne dla zmotoryzowanych. Ma się to zmienić niebawem. A wtedy na pewno więcej mieszkańców z naszego regionu dotrze do fajczanego księstwa.

źródło: NKJP: Tekst i foto: (bień): Fajczane księstwo, prasa, 2001

W tym czasie Małopolska (nazywana też oświatowym księstwem) jako pierwsze województwo w kraju upowszechniła kształcenie na poziomie szkoły średniej, stała się prekursorem zmian [...].

źródło: NKJP: Lekcja pana wojewody, Dziennik Polski - Małopolska, 2002-10-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. księstwo
księstwa
D. księstwa
księstw
C. księstwu
księstwom
B. księstwo
księstwa
N. księstwem
księstwami
Ms. księstwie
księstwach
W. księstwo
księstwa

Składnia

bez ograniczeń + księstwo +
JAKIE

Frazeologizmy

Księstwo Warszawskie
Data ostatniej modyfikacji: 20.03.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json