UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uprzytomnić

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. przytomny

Definicja

zorientować się, jaka jest sytuacja lub jakie mogą być czegoś konsekwencje, albo spowodować, że ktoś się zorientował

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uświadomić, uzmysłowić

Połączenia

  • ból, widok uprzytomnił; rozmowa uprzytomniła; dane uprzytomniły komuś coś
  • uprzytomnić czytelnikom, ludziom, sobie
  • uprzytomnić bezsens, istnienie, sens czegoś, grozę położenia
  • uprzytomnić sobie z przerażeniem, z ulgą, ze smutkiem, ze zgrozą
  • uprzytomnić sobie nagle, od razu, później

Cytaty

Czego inne szczepy przed nimi nie zrozumiały, oni jasno sobie uprzytomnili: grozę położenia i konieczność skutecznej obrony, skutecznej, lecz nie heroicznie samobójczej.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Nowa przygoda: Gwinea, 1962

W holu uprzytomnił sobie, że nie ma przy sobie przepustki.

źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999

Tomek stał jak skamieniały. Przez moment sądził, że matka nie żyje, lecz cichy jęk uprzytomnił mu, że jeszcze jej nie stracili.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Skarb w glinianym naczyniu, 2008

Zatrzymuję się tak długo przy tych urywkach wspomnień, aby sobie samemu i mojemu czytelnikowi uprzytomnić, jak głęboko mnie ukształtowała kosmopolityczna atmosfera Berlina lat 20.

źródło: NKJP: Stefan Leder, Witold Leder: Czerwona nić: ze wspomnień i prac rodziny Lederów, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uprzytomnię
uprzytomnimy
2 os. uprzytomnisz
uprzytomnicie
3 os. uprzytomni
uprzytomnią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uprzytomniłem
+(e)m uprzytomnił
uprzytomniłam
+(e)m uprzytomniła
uprzytomniłom
+(e)m uprzytomniło
uprzytomniliśmy
+(e)śmy uprzytomnili
uprzytomniłyśmy
+(e)śmy uprzytomniły
2 os. uprzytomniłeś
+(e)ś uprzytomnił
uprzytomniłaś
+(e)ś uprzytomniła
uprzytomniłoś
+(e)ś uprzytomniło
uprzytomniliście
+(e)ście uprzytomnili
uprzytomniłyście
+(e)ście uprzytomniły
3 os. uprzytomnił
uprzytomniła
uprzytomniło
uprzytomnili
uprzytomniły

bezosobnik: uprzytomniono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uprzytomnijmy
2 os. uprzytomnij
uprzytomnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uprzytomniłbym
bym uprzytomnił
uprzytomniłabym
bym uprzytomniła
uprzytomniłobym
bym uprzytomniło
uprzytomnilibyśmy
byśmy uprzytomnili
uprzytomniłybyśmy
byśmy uprzytomniły
2 os. uprzytomniłbyś
byś uprzytomnił
uprzytomniłabyś
byś uprzytomniła
uprzytomniłobyś
byś uprzytomniło
uprzytomnilibyście
byście uprzytomnili
uprzytomniłybyście
byście uprzytomniły
3 os. uprzytomniłby
by uprzytomnił
uprzytomniłaby
by uprzytomniła
uprzytomniłoby
by uprzytomniło
uprzytomniliby
by uprzytomnili
uprzytomniłyby
by uprzytomniły

bezosobnik: uprzytomniono by

bezokolicznik: uprzytomnić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uprzytomniwszy

gerundium: uprzytomnienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uprzytomnienie
uprzytomnienia
D. uprzytomnienia
uprzytomnień
C. uprzytomnieniu
uprzytomnieniom
B. uprzytomnienie
uprzytomnienia
N. uprzytomnieniem
uprzytomnieniami
Ms. uprzytomnieniu
uprzytomnieniach
W. uprzytomnienie
uprzytomnienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: uprzytomniony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uprzytomniony
uprzytomniony
uprzytomniony
uprzytomnione
uprzytomniona
D. uprzytomnionego
uprzytomnionego
uprzytomnionego
uprzytomnionego
uprzytomnionej
C. uprzytomnionemu
uprzytomnionemu
uprzytomnionemu
uprzytomnionemu
uprzytomnionej
B. uprzytomnionego
uprzytomnionego
uprzytomniony
uprzytomnione
uprzytomnioną
N. uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnioną
Ms. uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnionej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uprzytomnieni
uprzytomnieni
uprzytomnione
uprzytomnione
D. uprzytomnionych
uprzytomnionych
uprzytomnionych
uprzytomnionych
C. uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnionym
uprzytomnionym
B. uprzytomnionych
uprzytomnionych
uprzytomnionych
uprzytomnione
N. uprzytomnionymi
uprzytomnionymi
uprzytomnionymi
uprzytomnionymi
Ms. uprzytomnionych
uprzytomnionych
uprzytomnionych
uprzytomnionych

odpowiedniki aspektowe: uprzytomniać , uprzytamniać

Składnia

bez ograniczeń + uprzytomnić +
KOMU + CO
bez ograniczeń + uprzytomnić +
KOMU + że ZDANIE | ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Data ostatniej modyfikacji: 21.07.2012
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json