Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. kruszyć
1. chleba
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | nadrobić |
Połączenia
- nakruszyć bułki, chleba
- nakruszyć czegoś dla kaczek, dla łabędzi, dla ptaków
Cytaty
|
Kiedy się chciało zrobić słodkie lody, to trzeba było nakruszyć owego lodu z piwnicy i wrzucić go do lodziarki. źródło: NKJP: Marek Szołtysek: Sto lat kręcenia, Dziennik Zachodni, 2006-08-18 |
|
|
- Tu, przy hotelu, też karmię... - A jak się przyzwyczają, to potem do tych hotelowych kruków będzie pani musiała dojeżdżać! Śmieje się: - Może połapię w klatkę i zawiozę tam... Albo tu kogoś poproszę, żeby im chleba nakruszył. źródło: NKJP: Beata Pawlak: A jak będę palić liście, Gazeta Wyborcza, 1995-12-23 |
|
|
Wiatr ustał. [...] Leżały nakruszone gałęzie i zwały liści, spalonych suszą. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
nakruszę |
nakruszymy |
|||
| 2 os. |
nakruszysz |
nakruszycie |
|||
| 3 os. |
nakruszy |
nakruszą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
nakruszyłem +(e)m nakruszył |
nakruszyłam +(e)m nakruszyła |
nakruszyłom +(e)m nakruszyło |
nakruszyliśmy +(e)śmy nakruszyli |
nakruszyłyśmy +(e)śmy nakruszyły |
| 2 os. |
nakruszyłeś +(e)ś nakruszył |
nakruszyłaś +(e)ś nakruszyła |
nakruszyłoś +(e)ś nakruszyło |
nakruszyliście +(e)ście nakruszyli |
nakruszyłyście +(e)ście nakruszyły |
| 3 os. |
nakruszył |
nakruszyła |
nakruszyło |
nakruszyli |
nakruszyły |
bezosobnik: nakruszono
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
nakruszmy |
|
| 2 os. |
nakrusz |
nakruszcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
nakruszyłbym bym nakruszył |
nakruszyłabym bym nakruszyła |
nakruszyłobym bym nakruszyło |
nakruszylibyśmy byśmy nakruszyli |
nakruszyłybyśmy byśmy nakruszyły |
| 2 os. |
nakruszyłbyś byś nakruszył |
nakruszyłabyś byś nakruszyła |
nakruszyłobyś byś nakruszyło |
nakruszylibyście byście nakruszyli |
nakruszyłybyście byście nakruszyły |
| 3 os. |
nakruszyłby by nakruszył |
nakruszyłaby by nakruszyła |
nakruszyłoby by nakruszyło |
nakruszyliby by nakruszyli |
nakruszyłyby by nakruszyły |
bezosobnik: nakruszono by
bezokolicznik: nakruszyć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
nakruszywszy
gerundium: nakruszenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | nakruszenie |
nakruszenia |
| D. | nakruszenia |
nakruszeń |
| C. | nakruszeniu |
nakruszeniom |
| B. | nakruszenie |
nakruszenia |
| N. | nakruszeniem |
nakruszeniami |
| Ms. | nakruszeniu |
nakruszeniach |
| W. | nakruszenie |
nakruszenia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: nakruszony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | nakruszony |
nakruszony |
nakruszony |
nakruszone |
nakruszona |
| D. | nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszonej |
| C. | nakruszonemu |
nakruszonemu |
nakruszonemu |
nakruszonemu |
nakruszonej |
| B. | nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszony |
nakruszone |
nakruszoną |
| N. | nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszoną |
| Ms. | nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | nakruszeni |
nakruszeni |
nakruszone |
nakruszone |
| D. | nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
| C. | nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
| B. | nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszone |
| N. | nakruszonymi |
nakruszonymi |
nakruszonymi |
nakruszonymi |
| Ms. | nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
Składnia
|
+ | nakruszyć | + |
CZEGO
|
2. na podłogę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem
Połączenia
- nakruszyć chrupkami, ciasteczkami
- nakruszyć na dywan, na podłogę
- nakruszyć podczas jedzenia
- nakruszyć okropnie, trochę
Cytaty
|
Karolina [...] poszła do kuchni i po kilku minutach wróciła, niosąc w rękach tacę z sokiem, szklaneczkami oraz talerzem pełnym kruchych ciasteczek [...]. – Nie nakrusz – powiedział Piotr. źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007 |
|
|
A ten wąsaty? Pamiętam! Nakruszył mi, łobuz, precelkiem na Bentleya. źródło: NKJP: Przemysław Franczak: Konflikt podgrzewany po profesorsku, Gazeta Krakowska, 2006-10-02 |
|
|
- Jak pojechałem do Poznania, to nakruszyłaś w łóżku chipsami. źródło: NKJP: Felietony, Gazeta Poznańska, 2004-02-20 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
nakruszę |
nakruszymy |
|||
| 2 os. |
nakruszysz |
nakruszycie |
|||
| 3 os. |
nakruszy |
nakruszą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
nakruszyłem +(e)m nakruszył |
nakruszyłam +(e)m nakruszyła |
nakruszyłom +(e)m nakruszyło |
nakruszyliśmy +(e)śmy nakruszyli |
nakruszyłyśmy +(e)śmy nakruszyły |
| 2 os. |
nakruszyłeś +(e)ś nakruszył |
nakruszyłaś +(e)ś nakruszyła |
nakruszyłoś +(e)ś nakruszyło |
nakruszyliście +(e)ście nakruszyli |
nakruszyłyście +(e)ście nakruszyły |
| 3 os. |
nakruszył |
nakruszyła |
nakruszyło |
nakruszyli |
nakruszyły |
bezosobnik: nakruszono
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
nakruszmy |
|
| 2 os. |
nakrusz |
nakruszcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
nakruszyłbym bym nakruszył |
nakruszyłabym bym nakruszyła |
nakruszyłobym bym nakruszyło |
nakruszylibyśmy byśmy nakruszyli |
nakruszyłybyśmy byśmy nakruszyły |
| 2 os. |
nakruszyłbyś byś nakruszył |
nakruszyłabyś byś nakruszyła |
nakruszyłobyś byś nakruszyło |
nakruszylibyście byście nakruszyli |
nakruszyłybyście byście nakruszyły |
| 3 os. |
nakruszyłby by nakruszył |
nakruszyłaby by nakruszyła |
nakruszyłoby by nakruszyło |
nakruszyliby by nakruszyli |
nakruszyłyby by nakruszyły |
bezosobnik: nakruszono by
bezokolicznik: nakruszyć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
nakruszywszy
gerundium: nakruszenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | nakruszenie |
nakruszenia |
| D. | nakruszenia |
nakruszeń |
| C. | nakruszeniu |
nakruszeniom |
| B. | nakruszenie |
nakruszenia |
| N. | nakruszeniem |
nakruszeniami |
| Ms. | nakruszeniu |
nakruszeniach |
| W. | nakruszenie |
nakruszenia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: nakruszony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | nakruszony |
nakruszony |
nakruszony |
nakruszone |
nakruszona |
| D. | nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszonej |
| C. | nakruszonemu |
nakruszonemu |
nakruszonemu |
nakruszonemu |
nakruszonej |
| B. | nakruszonego |
nakruszonego |
nakruszony |
nakruszone |
nakruszoną |
| N. | nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszoną |
| Ms. | nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | nakruszeni |
nakruszeni |
nakruszone |
nakruszone |
| D. | nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
| C. | nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
nakruszonym |
| B. | nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszone |
| N. | nakruszonymi |
nakruszonymi |
nakruszonymi |
nakruszonymi |
| Ms. | nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
nakruszonych |
odpowiednik aspektowy: kruszyć
Składnia
| Rzosobowy | + | nakruszyć | + |
(CZYM) +
(na CO)
|