UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

gwóźdź

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp
W postaci: goźdź

1. w ścianie

Definicja

metalowy pręt z jednej strony mający ostre zakończenie a z drugiej spłaszczoną główkę, w którą uderza się młotkiem, aby go wbić w coś

Pochodzenie

psł. *gvozdь 'kawałek ostro zakończonego drewna, drewniany gwóźdź'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Połączenia

  • zardzewiały gwóźdź
  • wbić gwóźdź; wbijać gwoździe
  • przybić, zbić/zbijać coś gwoździami
  • powiesić, wieszać coś, wisieć na gwoździu
  • nabijany, zabity gwoździami

Cytaty

Do drzwi przymocowane są jakieś takie dziwne rączki, a obok na framudze wisi na gwoździu kawał szmaty.

źródło: NKJP: Janusz Niczyporowicz: Konkurs „Temat otwarty” - II nagroda, Gazeta Wyborcza, 1992-07-14

Ochoczo zabrali się do pracy - zaczęli ciąć oraz wbijać gwoździe w ławki stojące tuż przy chodniku.

źródło: NKJP: (m): Ławki do naprawy, Express Ilustrowany, 2001-05-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gwóźdź
gwoździe
D. gwoździa
gwoździ
C. gwoździowi
gwoździom
B. gwóźdź
gwoździe
N. gwoździem
gwoździami
gwoźdźmi
Ms. gwoździu
gwoździach
W. gwoździu
gwoździe

2. programu

Definicja

największa atrakcja wydarzenia lub okresu wskazanego przez sąsiadujący rzeczownik

Pochodzenie

Kalka fr. clou.

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Połączenia

  • gwóźdź programu, sezonu, wieczoru

Cytaty

Przedstawienie kukiełkowe, konkursy z nagrodami, obficie zaopatrzony w łakocie bufet, a przede wszystkim gwóźdź programu: wizyta świętego Mikołaja i wręczenie prezentów - wszystko to sprawiło, że maluchy czuły się doskonale [...].

źródło: NKJP: Alina Barcz: Dwoje na huśtawce, Detektyw, 1999

Gwoździem zawodów były konkursy dla jeźdźców zaawansowanych.

źródło: NKJP: (ASz): Emocje w siodle, Gazeta Krakowska, 2004-09-20

Gwoździem wystawy jest ogromne płótno, już całkiem przedmiotowe i bardzo bonnardowskie - to „portret” wielkiej zmiętej kołdry o pomarańczowych, liliowych i różowych pasach.

źródło: NKJP: Czapski Józef: Patrząc, 1983

Pokaz sprawności pilotów helikoptera anakonda z bazy lotniczej Marynarki Wojennej był gwoździem festynu, jaki zorganizowało Gimnazjum z Pucka.

źródło: NKJP: (R.K.): Anakonda na stadionie, Dziennik Bałtycki, 2003-09-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gwóźdź
gwoździe
D. gwoździa
gwoździ
C. gwoździowi
gwoździom
B. gwóźdź
gwoździe
N. gwoździem
gwoździami
gwoźdźmi
Ms. gwoździu
gwoździach
W. gwoździu
gwoździe

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + gwóźdź +
CZEGO

Frazeologizmy

gwóźdź do trumny
zupa z gwoździa
zupa na gwoździu
Data ostatniej modyfikacji: 21.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj