UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zadzwonić

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zadzwonię
zadzwonimy
2 os. zadzwonisz
zadzwonicie
3 os. zadzwoni
zadzwonią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zadzwoniłem
+(e)m zadzwonił
zadzwoniłam
+(e)m zadzwoniła
zadzwoniłom
+(e)m zadzwoniło
zadzwoniliśmy
+(e)śmy zadzwonili
zadzwoniłyśmy
+(e)śmy zadzwoniły
2 os. zadzwoniłeś
+(e)ś zadzwonił
zadzwoniłaś
+(e)ś zadzwoniła
zadzwoniłoś
+(e)ś zadzwoniło
zadzwoniliście
+(e)ście zadzwonili
zadzwoniłyście
+(e)ście zadzwoniły
3 os. zadzwonił
zadzwoniła
zadzwoniło
zadzwonili
zadzwoniły

bezosobnik: zadzwoniono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zadzwońmy
2 os. zadzwoń
zadzwońcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zadzwoniłbym
bym zadzwonił
zadzwoniłabym
bym zadzwoniła
zadzwoniłobym
bym zadzwoniło
zadzwonilibyśmy
byśmy zadzwonili
zadzwoniłybyśmy
byśmy zadzwoniły
2 os. zadzwoniłbyś
byś zadzwonił
zadzwoniłabyś
byś zadzwoniła
zadzwoniłobyś
byś zadzwoniło
zadzwonilibyście
byście zadzwonili
zadzwoniłybyście
byście zadzwoniły
3 os. zadzwoniłby
by zadzwonił
zadzwoniłaby
by zadzwoniła
zadzwoniłoby
by zadzwoniło
zadzwoniliby
by zadzwonili
zadzwoniłyby
by zadzwoniły

bezosobnik: zadzwoniono by

bezokolicznik: zadzwonić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zadzwoniwszy

gerundium: zadzwonienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zadzwonienie
zadzwonienia
D. zadzwonienia
zadzwonień
C. zadzwonieniu
zadzwonieniom
B. zadzwonienie
zadzwonienia
N. zadzwonieniem
zadzwonieniami
Ms. zadzwonieniu
zadzwonieniach
W. zadzwonienie
zadzwonienia

odpowiednik aspektowy: dzwonić

Pochodzenie

Zob. dzwon

1. o kluczach

Definicja

wydać wysoki dźwięk, taki jak uderzające o siebie przedmioty metalowe, szklane lub podobne

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zbyrknąć

Połączenia

  • klucze, łańcuchy zadzwoniły

Cytaty

Pod drzwiami zadzwoniły klucze. Córka wracała ze szkoły.

źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003

[...] obrócił się ku niemu gwałtownie, aż zadzwoniły łańcuchy i bransoletki, którymi był obwieszony.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

Długi stalowy nóż zanurzył się w moim ciele po samą rękojeść. Po chwili szarpnięty tą samą plastykową dłonią, która go wbiła w moją pierś, wyleciał z rany i zadzwonił na marmurowej posadzce.

źródło: NKJP: Adam Wiśniewski-Snerg: Według łotra, 1978

2. do drzwi

Definicja

wydać dźwięk mający na celu zasygnalizowanie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dryndnąć, zadryndać, zasygnować

Połączenia

  • budzik, domofon, telefon; tramwaj zadzwonił; komórka zadzwoniła; zadzwoniły dzwony
  • zadzwonić do drzwi, do mieszkania

Cytaty

Co chwila zdawało mu się, że to jakiś dziwaczny sen i że zaraz zadzwoni budzik.

źródło: NKJP: Zygmunt Zeydler-Zborowski, 1958

Zadzwonił do mieszkania. Za drzwiami było cicho. Klucz zgrzytnął w drzwiach, a on poczuł, że ma dłonie lepkie od potu.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

Agent ochrony powiedział ponadto „Gazecie” , że czterej mężczyźni po przyjściu na piętro (...) zadzwonili domofonem. Drzwi otworzył im mężczyzna, wpuścił ich do środka i po 10 minutach oni sami wyszli z kartonami.

źródło: NKJP: Maciej Gorzeliński, Piotr Najsztub: Poznań nocą, Gazeta Wyborcza, 1994-03-08

Przymyka oko na spóźnialskich i zawsze wie kiedy zadzwonić na przerwę, chroniąc w ten sposób wielu uczniów.

źródło: NKJP: (mik): Dobry szkolny duszek, Dziennik Zachodni, 2003-05-07

Składnia

bez ograniczeń + zadzwonić +
(do CZEGO)
bez ograniczeń + zadzwonić +
(na CO)

3. zatelefonować

Definicja

nawiązać z kimś połączenie przez telefon

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Komunikacja na odległość telefon/telegraf

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dryndnąć, przedryndać, przedzwonić, zadryndać, zadryndnąć, zakręcić, zatelefonować

Połączenia

  • kolega, mąż, tata, znajomy; minister, pracownik, prezes, prezydent, szef zadzwonił; mama, żona; sekretarka zadzwoniła
  • zadzwonić na pogotowie, na policję; na komórkę; na infolinię, na numer jakiś
  • zadzwonić do brata, do domu, do przyjaciółki, do rodziny, do znajomych; do biura, do firmy, do instytutu, do lekarza, do pracy, do redakcji, do szpitala, do urzędu
  • dzwonić w sprawie czegoś
  • zadzwonić z budki telefonicznej, z komórki, z telefonu
  • zadzwonić z informacją
  • natychmiast zadzwonić
  • chcieć, móc, próbować zadzwonić

Cytaty

Zdenerwowana zadzwoniła na infolinię, gdzie dowiedziała się, że jej konto jest nieaktywne, gdyż w umowie są błędy,

źródło: NKJP: Andrzej Rutowski: Testy osobowości a zarządzanie personelem, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2003-11-04

Wyjrzałam przez okno, a potem zadzwoniłam na 997. No i ich złapali.

źródło: NKJP: Izabela Kacprzak: Detektyw Bożenka, Dziennik Zachodni, 2006-07-21

Noc przespał spokojnie, ale do pracy zadzwonił, że przez trzy dni nie przyjdzie, bo jest przeziębiony.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Dziewczyna z Ipanemy, 2003

Teraz nawet nie zadzwoni, żeby zapytać, jak sobie radzę.

źródło: NKJP: Grażyna Starzak: Piekiełko w upadłości, Dziennik Polski, 2005-01-14

Składnia

Rzosobowy + zadzwonić +
DOKĄD
Rzosobowy + zadzwonić +
że ZDANIE|żeby ZDANIE

Frazeologizmy

ktoś zaszczękał zębami
ktoś zadzwonił zębami
zadzwoniło w uszach komuś
Data ostatniej modyfikacji: 25.07.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json