UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spoczywać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. spocząć

1. siedzieć

Definicja

książk.

siedzieć lub leżeć, odpoczywając

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

spoczywać na krześle, na ławce

Cytaty

Na fotelu przed lustrem spoczywała oryginalna, ubrana na czarno, dość atrakcyjna brunetka. Fryzjerka myła jej długie włosy.

źródło: NKJP: Andrzej Kwietniewski: Blondynka z miasta Łodzi, 2008

Książę nie przeszkadzał mi w sprzątaniu, nawet kiedy przeszedłem od biurka do sofy, na której wcześniej spoczywał.

źródło: NKJP: Carol Berg, Przeobrażenie, Esensja, 2005-11

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spoczywam	spoczywamy
2 os.	spoczywasz	spoczywacie
3 os.	spoczywa	spoczywają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałem +(e)m spoczywał	spoczywałam +(e)m spoczywała	spoczywałom +(e)m spoczywało	spoczywaliśmy +(e)śmy spoczywali	spoczywałyśmy +(e)śmy spoczywały
2 os.	spoczywałeś +(e)ś spoczywał	spoczywałaś +(e)ś spoczywała	spoczywałoś +(e)ś spoczywało	spoczywaliście +(e)ście spoczywali	spoczywałyście +(e)ście spoczywały
3 os.	spoczywał	spoczywała	spoczywało	spoczywali	spoczywały

bezosobnik: spoczywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę spoczywał będę spoczywać	będę spoczywała będę spoczywać	będę spoczywało będę spoczywać	będziemy spoczywali będziemy spoczywać	będziemy spoczywały będziemy spoczywać
2 os.	będziesz spoczywał będziesz spoczywać	będziesz spoczywała będziesz spoczywać	będziesz spoczywało będziesz spoczywać	będziecie spoczywali będziecie spoczywać	będziecie spoczywały będziecie spoczywać
3 os.	będzie spoczywał będzie spoczywać	będzie spoczywała będzie spoczywać	będzie spoczywało będzie spoczywać	będą spoczywali będą spoczywać	będą spoczywały będą spoczywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spoczywajmy
2 os.	spoczywaj	spoczywajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałbym bym spoczywał	spoczywałabym bym spoczywała	spoczywałobym bym spoczywało	spoczywalibyśmy byśmy spoczywali	spoczywałybyśmy byśmy spoczywały
2 os.	spoczywałbyś byś spoczywał	spoczywałabyś byś spoczywała	spoczywałobyś byś spoczywało	spoczywalibyście byście spoczywali	spoczywałybyście byście spoczywały
3 os.	spoczywałby by spoczywał	spoczywałaby by spoczywała	spoczywałoby by spoczywało	spoczywaliby by spoczywali	spoczywałyby by spoczywały

bezosobnik: spoczywano by

bezokolicznik: spoczywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: spoczywając

gerundium: spoczywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spoczywanie	spoczywania
D.	spoczywania	spoczywań
C.	spoczywaniu	spoczywaniom
B.	spoczywanie	spoczywania
N.	spoczywaniem	spoczywaniami
Ms.	spoczywaniu	spoczywaniach
W.	spoczywanie	spoczywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: spoczywający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywająca
D.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającej
C.	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającej
B.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywający	spoczywające	spoczywającą
N.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającą
Ms.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywające
D.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających
C.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym
B.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywające
N.	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi
Ms.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających

odpowiednik aspektowy: spocząć

Składnia

Rz_żywotny

spoczywać

GDZIE

2. być położonym

Definicja

książk.

znajdować się w określonym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Cytaty

Jej siwa głowa spoczywała na wysokim wezgłowiu, jej wyschnięte ręce zaciskały się kurczowo na poszwie kołdry, jej oczy wbite były nieruchomo w dwie wieże katedry, z których jedna była nieco uszkodzona

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006

Nasze dłonie spoczywały obok siebie na stole, ale nie miałem odwagi jej dotykać.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005

Wysypał zawartość i wtedy zobaczył spoczywający na dnie list. Biała koperta, gotycki napis: „Po mojej śmierci dostarczyć do rąk własnych pułkownika Elerta”.

źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan): Stawka większa niż życie, 1967

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spoczywam	spoczywamy
2 os.	spoczywasz	spoczywacie
3 os.	spoczywa	spoczywają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałem +(e)m spoczywał	spoczywałam +(e)m spoczywała	spoczywałom +(e)m spoczywało	spoczywaliśmy +(e)śmy spoczywali	spoczywałyśmy +(e)śmy spoczywały
2 os.	spoczywałeś +(e)ś spoczywał	spoczywałaś +(e)ś spoczywała	spoczywałoś +(e)ś spoczywało	spoczywaliście +(e)ście spoczywali	spoczywałyście +(e)ście spoczywały
3 os.	spoczywał	spoczywała	spoczywało	spoczywali	spoczywały

bezosobnik: spoczywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę spoczywał będę spoczywać	będę spoczywała będę spoczywać	będę spoczywało będę spoczywać	będziemy spoczywali będziemy spoczywać	będziemy spoczywały będziemy spoczywać
2 os.	będziesz spoczywał będziesz spoczywać	będziesz spoczywała będziesz spoczywać	będziesz spoczywało będziesz spoczywać	będziecie spoczywali będziecie spoczywać	będziecie spoczywały będziecie spoczywać
3 os.	będzie spoczywał będzie spoczywać	będzie spoczywała będzie spoczywać	będzie spoczywało będzie spoczywać	będą spoczywali będą spoczywać	będą spoczywały będą spoczywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spoczywajmy
2 os.	spoczywaj	spoczywajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałbym bym spoczywał	spoczywałabym bym spoczywała	spoczywałobym bym spoczywało	spoczywalibyśmy byśmy spoczywali	spoczywałybyśmy byśmy spoczywały
2 os.	spoczywałbyś byś spoczywał	spoczywałabyś byś spoczywała	spoczywałobyś byś spoczywało	spoczywalibyście byście spoczywali	spoczywałybyście byście spoczywały
3 os.	spoczywałby by spoczywał	spoczywałaby by spoczywała	spoczywałoby by spoczywało	spoczywaliby by spoczywali	spoczywałyby by spoczywały

bezosobnik: spoczywano by

bezokolicznik: spoczywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: spoczywając

gerundium: spoczywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spoczywanie	spoczywania
D.	spoczywania	spoczywań
C.	spoczywaniu	spoczywaniom
B.	spoczywanie	spoczywania
N.	spoczywaniem	spoczywaniami
Ms.	spoczywaniu	spoczywaniach
W.	spoczywanie	spoczywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: spoczywający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywająca
D.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającej
C.	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającej
B.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywający	spoczywające	spoczywającą
N.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającą
Ms.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywające
D.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających
C.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym
B.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywające
N.	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi
Ms.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających

odpowiednik aspektowy: spocząć

Składnia

Rz[sub][konkretny]

spoczywać

GDZIE

3. być pochowanym

Definicja

książk.

być pochowanym po śmierci

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

Połączenia

trumna ze szczątkami, czyjeś ciało spoczywa; prochy, zwłoki spoczywają gdzieś
spoczywać na cmentarzu, w grobie; obok siebie

Cytaty

W grobowcu spoczywały matka oraz żona, pochowana w 1906 roku, w wieku dwudziestu dwóch lat.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007

Nie wiem też, gdzie spoczywają dziś, przedstawieni na fotografii, ludzie o biernych twarzach. To nagłe spotkanie wzbudza we mnie niepokój i zaskoczenie kruchością tego świata.

źródło: NKJP: Zhao Baitian, Koleje rzeki, Akant, 2006-11

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spoczywam	spoczywamy
2 os.	spoczywasz	spoczywacie
3 os.	spoczywa	spoczywają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałem +(e)m spoczywał	spoczywałam +(e)m spoczywała	spoczywałom +(e)m spoczywało	spoczywaliśmy +(e)śmy spoczywali	spoczywałyśmy +(e)śmy spoczywały
2 os.	spoczywałeś +(e)ś spoczywał	spoczywałaś +(e)ś spoczywała	spoczywałoś +(e)ś spoczywało	spoczywaliście +(e)ście spoczywali	spoczywałyście +(e)ście spoczywały
3 os.	spoczywał	spoczywała	spoczywało	spoczywali	spoczywały

bezosobnik: spoczywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę spoczywał będę spoczywać	będę spoczywała będę spoczywać	będę spoczywało będę spoczywać	będziemy spoczywali będziemy spoczywać	będziemy spoczywały będziemy spoczywać
2 os.	będziesz spoczywał będziesz spoczywać	będziesz spoczywała będziesz spoczywać	będziesz spoczywało będziesz spoczywać	będziecie spoczywali będziecie spoczywać	będziecie spoczywały będziecie spoczywać
3 os.	będzie spoczywał będzie spoczywać	będzie spoczywała będzie spoczywać	będzie spoczywało będzie spoczywać	będą spoczywali będą spoczywać	będą spoczywały będą spoczywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spoczywajmy
2 os.	spoczywaj	spoczywajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałbym bym spoczywał	spoczywałabym bym spoczywała	spoczywałobym bym spoczywało	spoczywalibyśmy byśmy spoczywali	spoczywałybyśmy byśmy spoczywały
2 os.	spoczywałbyś byś spoczywał	spoczywałabyś byś spoczywała	spoczywałobyś byś spoczywało	spoczywalibyście byście spoczywali	spoczywałybyście byście spoczywały
3 os.	spoczywałby by spoczywał	spoczywałaby by spoczywała	spoczywałoby by spoczywało	spoczywaliby by spoczywali	spoczywałyby by spoczywały

bezosobnik: spoczywano by

bezokolicznik: spoczywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: spoczywając

gerundium: spoczywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spoczywanie	spoczywania
D.	spoczywania	spoczywań
C.	spoczywaniu	spoczywaniom
B.	spoczywanie	spoczywania
N.	spoczywaniem	spoczywaniami
Ms.	spoczywaniu	spoczywaniach
W.	spoczywanie	spoczywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: spoczywający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywająca
D.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającej
C.	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającej
B.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywający	spoczywające	spoczywającą
N.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającą
Ms.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywające
D.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających
C.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym
B.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywające
N.	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi
Ms.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających

odpowiednik aspektowy: spocząć

Składnia

spoczywać

GDZIE

4. odpowiedzialność, władza

Definicja

książk.

używane do zakomunikowania, że dany stan lub właściwość dotyczy osoby, o której mowa w zdaniu

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

odpowiedzialność, obowiązek; ciężar czegoś spoczywa na kimś

Cytaty

I mój rozmówca, choć spoczywał na nim ciężki obowiązek dochodzenia utajonej prawdy, nie chciał ode mnie niczego poza tym, bym mimo nieszczęścia, jakie spadło na moich rodziców, zachował dla nich resztki synowskich uczuć.

źródło: NKJP: Andrzej Mandalian: Czerwona orkiestra, 2009

On tu dowódcą, na nim spoczywa cała odpowiedzialność.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spoczywam	spoczywamy
2 os.	spoczywasz	spoczywacie
3 os.	spoczywa	spoczywają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałem +(e)m spoczywał	spoczywałam +(e)m spoczywała	spoczywałom +(e)m spoczywało	spoczywaliśmy +(e)śmy spoczywali	spoczywałyśmy +(e)śmy spoczywały
2 os.	spoczywałeś +(e)ś spoczywał	spoczywałaś +(e)ś spoczywała	spoczywałoś +(e)ś spoczywało	spoczywaliście +(e)ście spoczywali	spoczywałyście +(e)ście spoczywały
3 os.	spoczywał	spoczywała	spoczywało	spoczywali	spoczywały

bezosobnik: spoczywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę spoczywał będę spoczywać	będę spoczywała będę spoczywać	będę spoczywało będę spoczywać	będziemy spoczywali będziemy spoczywać	będziemy spoczywały będziemy spoczywać
2 os.	będziesz spoczywał będziesz spoczywać	będziesz spoczywała będziesz spoczywać	będziesz spoczywało będziesz spoczywać	będziecie spoczywali będziecie spoczywać	będziecie spoczywały będziecie spoczywać
3 os.	będzie spoczywał będzie spoczywać	będzie spoczywała będzie spoczywać	będzie spoczywało będzie spoczywać	będą spoczywali będą spoczywać	będą spoczywały będą spoczywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spoczywajmy
2 os.	spoczywaj	spoczywajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spoczywałbym bym spoczywał	spoczywałabym bym spoczywała	spoczywałobym bym spoczywało	spoczywalibyśmy byśmy spoczywali	spoczywałybyśmy byśmy spoczywały
2 os.	spoczywałbyś byś spoczywał	spoczywałabyś byś spoczywała	spoczywałobyś byś spoczywało	spoczywalibyście byście spoczywali	spoczywałybyście byście spoczywały
3 os.	spoczywałby by spoczywał	spoczywałaby by spoczywała	spoczywałoby by spoczywało	spoczywaliby by spoczywali	spoczywałyby by spoczywały

bezosobnik: spoczywano by

bezokolicznik: spoczywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: spoczywając

gerundium: spoczywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spoczywanie	spoczywania
D.	spoczywania	spoczywań
C.	spoczywaniu	spoczywaniom
B.	spoczywanie	spoczywania
N.	spoczywaniem	spoczywaniami
Ms.	spoczywaniu	spoczywaniach
W.	spoczywanie	spoczywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: spoczywający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywająca
D.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającego	spoczywającej
C.	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającemu	spoczywającej
B.	spoczywającego	spoczywającego	spoczywający	spoczywające	spoczywającą
N.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającą
Ms.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spoczywający	spoczywający	spoczywające	spoczywające
D.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających
C.	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym	spoczywającym
B.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywające
N.	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi	spoczywającymi
Ms.	spoczywających	spoczywających	spoczywających	spoczywających

odpowiednik aspektowy: spocząć

Składnia

Rz_abstrakcyjny

spoczywać

na KIM

Frazeologizmy

coś spoczywa na czyichś barkach
ktoś spoczywa na laurach
ktoś spoczywa snem wiecznym
ktoś spoczywa w Bogu
niech spoczywa w pokoju
niech spoczywa w spokoju
niech spoczywa w Bogu
wzrok czyjś zatrzymuje się na kimś/czymś
oczy czyjeś spoczywają na kimś/czymś
wzrok czyjś spoczywa na kimś/czymś
spojrzenie czyjeś spoczywa na kimś/czymś

Data ostatniej modyfikacji: 24.04.2026