UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

krążyć

Chronologizacja

1449, SStp

Pochodzenie

psł. *krǫžiti 'zataczać koła, kręgi'

1. nad dachami

Definicja

poruszać się po trasie zbliżonej kształtem do okręgu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Połączenia

  • ptak; samolot; Mars, Ziemia krąży; elektrony; helikoptery krążą
  • krążyć dookoła Saturna, Ziemi
  • krążyć nad głową, nad miastem
  • krążyć po obwodzie, po orbicie
  • krążyć w kosmosie, w powietrzu; w kółko
  • krążyć wokół domu, wokół gwiazdy, wokół jądra, wokół Jowisza, wokół planety, wokół Słońca

Cytaty

Grała tam muzyka, a dziewczęta i chłopcy krążyli wesoło na łyżwach.

źródło: NKJP: Dorota Święconek: Otwockie dziwne sny, Esensja, 2008-11

Wracają gęsi, krążą nad domem.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Polka, 2001

Najpierw sonda krążąca wokół Czerwonej Planety wykonuje jej zdjęcia.

źródło: NKJP: Kamila Mróz: Toruń: Zapraszam na wirtualną podróż po Marsie, Gazeta Pomorska, 2010-01-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążę
 krążymy
2 os. krążysz
 krążycie
3 os. krąży
 krążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłem
+(e)m krążył
 krążyłam
+(e)m krążyła
 krążyłom
+(e)m krążyło
 krążyliśmy
+(e)śmy krążyli
 krążyłyśmy
+(e)śmy krążyły
2 os. krążyłeś
+(e)ś krążył
 krążyłaś
+(e)ś krążyła
 krążyłoś
+(e)ś krążyło
 krążyliście
+(e)ście krążyli
 krążyłyście
+(e)ście krążyły
3 os. krążył
 krążyła
 krążyło
 krążyli
 krążyły

bezosobnik: krążono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę krążył
będę krążyć
 będę krążyła
będę krążyć
 będę krążyło
będę krążyć
 będziemy krążyli
będziemy krążyć
 będziemy krążyły
będziemy krążyć
2 os. będziesz krążył
będziesz krążyć
 będziesz krążyła
będziesz krążyć
 będziesz krążyło
będziesz krążyć
 będziecie krążyli
będziecie krążyć
 będziecie krążyły
będziecie krążyć
3 os. będzie krążył
będzie krążyć
 będzie krążyła
będzie krążyć
 będzie krążyło
będzie krążyć
 będą krążyli
będą krążyć
 będą krążyły
będą krążyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążmy
2 os. krąż
 krążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłbym
bym krążył
 krążyłabym
bym krążyła
 krążyłobym
bym krążyło
 krążylibyśmy
byśmy krążyli
 krążyłybyśmy
byśmy krążyły
2 os. krążyłbyś
byś krążył
 krążyłabyś
byś krążyła
 krążyłobyś
byś krążyło
 krążylibyście
byście krążyli
 krążyłybyście
byście krążyły
3 os. krążyłby
by krążył
 krążyłaby
by krążyła
 krążyłoby
by krążyło
 krążyliby
by krążyli
 krążyłyby
by krążyły

bezosobnik: krążono by

bezokolicznik: krążyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: krążąc

gerundium: krążenie

imiesłów przymiotnikowy czynny: krążący

Składnia

bez ograniczeń + krążyć +
(GDZIE)

2. po mieście

Definicja

przemieszczać się w różnych kierunkach po jakimś terenie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Połączenia

  • kelnerzy, patrole; samochody krążą
  • krążyć po domu, po gabinecie, po korytarzach, po mieszkaniu, po mieście, po parkingu, po okolicy, po pokoju, po ulicach

Cytaty

Geralt krążył wśród gości, wypatrując okazji, by wreszcie zająć miejsce przy stole zastawionym jadłem.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

Był późny wieczór, gdy krążąc po zatłoczonych ulicach, szukaliśmy miejsca do zaparkowania.

źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Opowiedział ją [historię], jak zawsze chodząc po pokoju, a za nim krążył pies.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Na blisko siedmiu tysiącach metrów kwadratowych kręcą się ludzie, krążą samochody po brzegi wyładowane papierzyskami.

źródło: NKJP: Ewelina Zambrzycka: Złote góry makulatury, Ozon, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążę
 krążymy
2 os. krążysz
 krążycie
3 os. krąży
 krążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłem
+(e)m krążył
 krążyłam
+(e)m krążyła
 krążyłom
+(e)m krążyło
 krążyliśmy
+(e)śmy krążyli
 krążyłyśmy
+(e)śmy krążyły
2 os. krążyłeś
+(e)ś krążył
 krążyłaś
+(e)ś krążyła
 krążyłoś
+(e)ś krążyło
 krążyliście
+(e)ście krążyli
 krążyłyście
+(e)ście krążyły
3 os. krążył
 krążyła
 krążyło
 krążyli
 krążyły

bezosobnik: krążono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę krążył
będę krążyć
 będę krążyła
będę krążyć
 będę krążyło
będę krążyć
 będziemy krążyli
będziemy krążyć
 będziemy krążyły
będziemy krążyć
2 os. będziesz krążył
będziesz krążyć
 będziesz krążyła
będziesz krążyć
 będziesz krążyło
będziesz krążyć
 będziecie krążyli
będziecie krążyć
 będziecie krążyły
będziecie krążyć
3 os. będzie krążył
będzie krążyć
 będzie krążyła
będzie krążyć
 będzie krążyło
będzie krążyć
 będą krążyli
będą krążyć
 będą krążyły
będą krążyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążmy
2 os. krąż
 krążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłbym
bym krążył
 krążyłabym
bym krążyła
 krążyłobym
bym krążyło
 krążylibyśmy
byśmy krążyli
 krążyłybyśmy
byśmy krążyły
2 os. krążyłbyś
byś krążył
 krążyłabyś
byś krążyła
 krążyłobyś
byś krążyło
 krążylibyście
byście krążyli
 krążyłybyście
byście krążyły
3 os. krążyłby
by krążył
 krążyłaby
by krążyła
 krążyłoby
by krążyło
 krążyliby
by krążyli
 krążyłyby
by krążyły

bezosobnik: krążono by

bezokolicznik: krążyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: krążąc

gerundium: krążenie

imiesłów przymiotnikowy czynny: krążący

Składnia

bez ograniczeń + krążyć +
(GDZIE)

3. po ludziach

Definicja

być przekazywanym od jednej osoby do drugiej wśród wielu ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

  • korespondencja, lista, opinia, opowieść, piłka, plotka, wieść krąży; informacje, pieniądze, pomysły, (różne) wersje krążą
  • krążyć po Europie, po Polsce, po mieście, po świecie
  • krążyć w środowisku kogoś; w Internecie, w sieci
  • krążyć wśród ludzi, wśród studentów

Cytaty

Krążą wśród narciarzy opowieści o tym, jak wprawny zjazdowiec może uciec przed lawiną [...].

źródło: NKJP: Stanisław Zieliński: W stronę Pysznej, 2008

Projekty ustaw o samorządzie gospodarczym krążą w Sejmie od kilku lat, były również w poprzedniej kadencji.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 21.01.1999

[...] co uryweczek w gazecie napisał - opowiada ciocia - gazeta krążyła po rodzinie.

źródło: NKJP: Irena Morawska: Gwiazda bez kleksa, Gazeta Wyborcza, 1995-08-21

Rozbawione głosy i przenikliwy chichot dziewczęcy budziły podejrzenie, że butelka krążąca od ust do ust kryje w sobie nie całkiem niewinną zawartość.

źródło: NKJP: Martyna Żandarska-Ochnik: Pan wichrów i powiewów, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążę
 krążymy
2 os. krążysz
 krążycie
3 os. krąży
 krążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłem
+(e)m krążył
 krążyłam
+(e)m krążyła
 krążyłom
+(e)m krążyło
 krążyliśmy
+(e)śmy krążyli
 krążyłyśmy
+(e)śmy krążyły
2 os. krążyłeś
+(e)ś krążył
 krążyłaś
+(e)ś krążyła
 krążyłoś
+(e)ś krążyło
 krążyliście
+(e)ście krążyli
 krążyłyście
+(e)ście krążyły
3 os. krążył
 krążyła
 krążyło
 krążyli
 krążyły

bezosobnik: krążono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę krążył
będę krążyć
 będę krążyła
będę krążyć
 będę krążyło
będę krążyć
 będziemy krążyli
będziemy krążyć
 będziemy krążyły
będziemy krążyć
2 os. będziesz krążył
będziesz krążyć
 będziesz krążyła
będziesz krążyć
 będziesz krążyło
będziesz krążyć
 będziecie krążyli
będziecie krążyć
 będziecie krążyły
będziecie krążyć
3 os. będzie krążył
będzie krążyć
 będzie krążyła
będzie krążyć
 będzie krążyło
będzie krążyć
 będą krążyli
będą krążyć
 będą krążyły
będą krążyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążmy
2 os. krąż
 krążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłbym
bym krążył
 krążyłabym
bym krążyła
 krążyłobym
bym krążyło
 krążylibyśmy
byśmy krążyli
 krążyłybyśmy
byśmy krążyły
2 os. krążyłbyś
byś krążył
 krążyłabyś
byś krążyła
 krążyłobyś
byś krążyło
 krążylibyście
byście krążyli
 krążyłybyście
byście krążyły
3 os. krążyłby
by krążył
 krążyłaby
by krążyła
 krążyłoby
by krążyło
 krążyliby
by krążyli
 krążyłyby
by krążyły

bezosobnik: krążono by

bezokolicznik: krążyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: krążąc

gerundium: krążenie

imiesłów przymiotnikowy czynny: krążący

Składnia

Rznieżywotny + krążyć +
(GDZIE)

4. w żyłach

Definicja

przemieszczać się w obiegu zamkniętym, wykonując dany cykl wielokrotnie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Połączenia

  • krew, wirus, woda krąży
  • krążyć w organizmie, w obiegu zamkniętym, w jakimś układzie, w żyłach

Cytaty

Woda ogrzewana ciepłem ziemi sama krąży w zamkniętym obiegu z rur.

źródło: NKJP: Marcin Fabjański: Bańska afrykańska, Gazeta Wyborcza, 1998-03-20

Wysoka temperatura powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych i wzmożone pocenie się, krew szybciej krąży w organizmie, dzięki czemu pozbywamy się toksyn.

źródło: NKJP: Elżbieta Kazibut: Zimne zdrowie, Trybuna Śląska, 2003-09-19

Krążący w żyłach alkohol nie ułatwiał mu zadania.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Skarb w glinianym naczyniu, 2008

Suche powietrze krążące w samolocie powoduje, szczególnie podczas długich lotów, przesuszenie skóry.

źródło: NKJP: Paulina Karolak: Vademecum podróżniczki, Cosmopolitan, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążę
 krążymy
2 os. krążysz
 krążycie
3 os. krąży
 krążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłem
+(e)m krążył
 krążyłam
+(e)m krążyła
 krążyłom
+(e)m krążyło
 krążyliśmy
+(e)śmy krążyli
 krążyłyśmy
+(e)śmy krążyły
2 os. krążyłeś
+(e)ś krążył
 krążyłaś
+(e)ś krążyła
 krążyłoś
+(e)ś krążyło
 krążyliście
+(e)ście krążyli
 krążyłyście
+(e)ście krążyły
3 os. krążył
 krążyła
 krążyło
 krążyli
 krążyły

bezosobnik: krążono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę krążył
będę krążyć
 będę krążyła
będę krążyć
 będę krążyło
będę krążyć
 będziemy krążyli
będziemy krążyć
 będziemy krążyły
będziemy krążyć
2 os. będziesz krążył
będziesz krążyć
 będziesz krążyła
będziesz krążyć
 będziesz krążyło
będziesz krążyć
 będziecie krążyli
będziecie krążyć
 będziecie krążyły
będziecie krążyć
3 os. będzie krążył
będzie krążyć
 będzie krążyła
będzie krążyć
 będzie krążyło
będzie krążyć
 będą krążyli
będą krążyć
 będą krążyły
będą krążyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążmy
2 os. krąż
 krążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłbym
bym krążył
 krążyłabym
bym krążyła
 krążyłobym
bym krążyło
 krążylibyśmy
byśmy krążyli
 krążyłybyśmy
byśmy krążyły
2 os. krążyłbyś
byś krążył
 krążyłabyś
byś krążyła
 krążyłobyś
byś krążyło
 krążylibyście
byście krążyli
 krążyłybyście
byście krążyły
3 os. krążyłby
by krążył
 krążyłaby
by krążyła
 krążyłoby
by krążyło
 krążyliby
by krążyli
 krążyłyby
by krążyły

bezosobnik: krążono by

bezokolicznik: krążyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: krążąc

gerundium: krążenie

imiesłów przymiotnikowy czynny: krążący

Składnia

Rznieżywotny + krążyć +
w CZYM

5. wokół sedna

Definicja

nie mówić o czymś wprost

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Język ➔ mówienie

Połączenia

  • krążyć wokół problemu, wokół spraw, wokół tematu

Cytaty

Duchowny krążył wokół tematu, jakby bał się wypowiedzieć o najistotniejszej kwestii [...].

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Skarb w glinianym naczyniu, 2008

Nie odpowiadaj prosto na jej pytania, a krąż wokół odpowiedzi [...].

źródło: NKJP: Marek Kawecki: Dlaczego jeszcze nie masz dziewczyny, 2010

Czuję, że krążę wokół sedna, nie trafiając w nie...

źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Białe zeszyty, 2005

Opowiastka krąży wokół dziejów pewnego zacnego pana Edwarda z Alabamy.

źródło: NKJP: Henryk Tronowicz: Pieprz, kobiety i wanilia, Dziennik Bałtycki, 2004-03-09

Tempe nieraz zachodził do Gerberta na takie rozmowy, krążące wokół spraw bliższych [...].

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążę
 krążymy
2 os. krążysz
 krążycie
3 os. krąży
 krążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłem
+(e)m krążył
 krążyłam
+(e)m krążyła
 krążyłom
+(e)m krążyło
 krążyliśmy
+(e)śmy krążyli
 krążyłyśmy
+(e)śmy krążyły
2 os. krążyłeś
+(e)ś krążył
 krążyłaś
+(e)ś krążyła
 krążyłoś
+(e)ś krążyło
 krążyliście
+(e)ście krążyli
 krążyłyście
+(e)ście krążyły
3 os. krążył
 krążyła
 krążyło
 krążyli
 krążyły

bezosobnik: krążono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę krążył
będę krążyć
 będę krążyła
będę krążyć
 będę krążyło
będę krążyć
 będziemy krążyli
będziemy krążyć
 będziemy krążyły
będziemy krążyć
2 os. będziesz krążył
będziesz krążyć
 będziesz krążyła
będziesz krążyć
 będziesz krążyło
będziesz krążyć
 będziecie krążyli
będziecie krążyć
 będziecie krążyły
będziecie krążyć
3 os. będzie krążył
będzie krążyć
 będzie krążyła
będzie krążyć
 będzie krążyło
będzie krążyć
 będą krążyli
będą krążyć
 będą krążyły
będą krążyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążmy
2 os. krąż
 krążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłbym
bym krążył
 krążyłabym
bym krążyła
 krążyłobym
bym krążyło
 krążylibyśmy
byśmy krążyli
 krążyłybyśmy
byśmy krążyły
2 os. krążyłbyś
byś krążył
 krążyłabyś
byś krążyła
 krążyłobyś
byś krążyło
 krążylibyście
byście krążyli
 krążyłybyście
byście krążyły
3 os. krążyłby
by krążył
 krążyłaby
by krążyła
 krążyłoby
by krążyło
 krążyliby
by krążyli
 krążyłyby
by krążyły

bezosobnik: krążono by

bezokolicznik: krążyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: krążąc

gerundium: krążenie

imiesłów przymiotnikowy czynny: krążący

Składnia

bez ograniczeń + krążyć +
wokół CZEGO

6. wokół tematu

Definicja

o działaniach mentalnych: koncentrować się na określonym temacie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność intelektualna człowieka ➔ nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • myśli krążą
  • krążyć myślami

Cytaty

[...] wyobraźnia poety krąży wokół mitologicznych pejzaży Hadesu, wokół podziemnych „tęskliwych jezior” [...].

źródło: NKJP: Kwiryna Zięba: Kochanowski - dla nas, Polityka, 1980

Jego myśli wciąż po części krążyły wokół Róży.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Piołun i miód Kroniki Drugiego Kręgu Księga III, 2003

Zainteresowania prokuratora krążą też wokół budowy ponad kilometra gazociągu w miejscowości Domasław.

źródło: NKJP: Renata Grochal, Izabela Czuban, Łukasz Medeksza: Nikt nie tyka urzędnika. Do czasu..., Gazeta Wrocławska, 2002-07-12

Ten rodzaj autotematycznego myślenia kobiet, krążącego wciąż wokół związku, bywa przyczyną paraliżu zawodowego [...].

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Gdyby zamilkły kobiety, 2005

[...] myślami krążyła wokół Bogdana.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążę
 krążymy
2 os. krążysz
 krążycie
3 os. krąży
 krążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłem
+(e)m krążył
 krążyłam
+(e)m krążyła
 krążyłom
+(e)m krążyło
 krążyliśmy
+(e)śmy krążyli
 krążyłyśmy
+(e)śmy krążyły
2 os. krążyłeś
+(e)ś krążył
 krążyłaś
+(e)ś krążyła
 krążyłoś
+(e)ś krążyło
 krążyliście
+(e)ście krążyli
 krążyłyście
+(e)ście krążyły
3 os. krążył
 krążyła
 krążyło
 krążyli
 krążyły

bezosobnik: krążono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę krążył
będę krążyć
 będę krążyła
będę krążyć
 będę krążyło
będę krążyć
 będziemy krążyli
będziemy krążyć
 będziemy krążyły
będziemy krążyć
2 os. będziesz krążył
będziesz krążyć
 będziesz krążyła
będziesz krążyć
 będziesz krążyło
będziesz krążyć
 będziecie krążyli
będziecie krążyć
 będziecie krążyły
będziecie krążyć
3 os. będzie krążył
będzie krążyć
 będzie krążyła
będzie krążyć
 będzie krążyło
będzie krążyć
 będą krążyli
będą krążyć
 będą krążyły
będą krążyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. krążmy
2 os. krąż
 krążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. krążyłbym
bym krążył
 krążyłabym
bym krążyła
 krążyłobym
bym krążyło
 krążylibyśmy
byśmy krążyli
 krążyłybyśmy
byśmy krążyły
2 os. krążyłbyś
byś krążył
 krążyłabyś
byś krążyła
 krążyłobyś
byś krążyło
 krążylibyście
byście krążyli
 krążyłybyście
byście krążyły
3 os. krążyłby
by krążył
 krążyłaby
by krążyła
 krążyłoby
by krążyło
 krążyliby
by krążyli
 krążyłyby
by krążyły

bezosobnik: krążono by

bezokolicznik: krążyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: krążąc

gerundium: krążenie

imiesłów przymiotnikowy czynny: krążący

Składnia

Rznieżywotny + krążyć +
wokół KOGO/CZEGO
Rzosobowy + krążyć +
(CZYM) + wokół KOGO/CZEGO

Frazeologizmy

coś/ktoś chodzi po głowie komuś
coś krąży po głowie komuś
Data ostatniej modyfikacji: 09.06.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN