UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

buchać

Chronologizacja

1585, SPXVI

Pochodzenie

psł. *buchati

1.a dym

Definicja

gwałtownie wydobywać się skądś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii zapachy

Połączenia

  • dym, fala, gorąco, krew, ogień, para, płomień, smród, zapach, żar bucha; dźwięk, płacz, śmiech, wieść bucha; snopy iskier buchają skądś
  • bucha dymem, potem, smrodem skądś/od kogoś
  • buchać z garnka, z kotła, z nozdrzy, z okna, z pieca, z rany, z ust, z wnętrza

Cytaty

Z okien na dole buchał ogień i dym.

źródło: NKJP: (greg): O włos od tragedii, Gazeta Krakowska, 2002-01-07

Konie tupały i pochrapywały, para buchała im z nozdrzy.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

[...] patrzył, jak z otwartej rany bucha krew, a ciało osuwa się na klepisko.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002

[...] wykopywała się spod pierzyny. Nocna koszula zesmykiwała się jej z ramion. Od jej ud, brzucha buchało gęstym, stajennym gorącem.

źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002

Co chwila z większych grupek bucha radość falą bardziej skondensowaną, słychać dźwięki Katiuszy, czy innej popularnej piosenki sowieckiej, które tak szybko podchwytuje muzykalny tłum wileński.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. bucham
buchamy
2 os. buchasz
buchacie
3 os. bucha
buchają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. buchałem
+(e)m buchał
buchałam
+(e)m buchała
buchałom
+(e)m buchało
buchaliśmy
+(e)śmy buchali
buchałyśmy
+(e)śmy buchały
2 os. buchałeś
+(e)ś buchał
buchałaś
+(e)ś buchała
buchałoś
+(e)ś buchało
buchaliście
+(e)ście buchali
buchałyście
+(e)ście buchały
3 os. buchał
buchała
buchało
buchali
buchały

bezosobnik: buchano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę buchał
będę buchać
będę buchała
będę buchać
będę buchało
będę buchać
będziemy buchali
będziemy buchać
będziemy buchały
będziemy buchać
2 os. będziesz buchał
będziesz buchać
będziesz buchała
będziesz buchać
będziesz buchało
będziesz buchać
będziecie buchali
będziecie buchać
będziecie buchały
będziecie buchać
3 os. będzie buchał
będzie buchać
będzie buchała
będzie buchać
będzie buchało
będzie buchać
będą buchali
będą buchać
będą buchały
będą buchać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. buchajmy
2 os. buchaj
buchajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. buchałbym
bym buchał
buchałabym
bym buchała
buchałobym
bym buchało
buchalibyśmy
byśmy buchali
buchałybyśmy
byśmy buchały
2 os. buchałbyś
byś buchał
buchałabyś
byś buchała
buchałobyś
byś buchało
buchalibyście
byście buchali
buchałybyście
byście buchały
3 os. buchałby
by buchał
buchałaby
by buchała
buchałoby
by buchało
buchaliby
by buchali
buchałyby
by buchały

bezosobnik: buchano by

bezokolicznik: buchać

imiesłów przysłówkowy współczesny: buchając

gerundium: buchanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. buchanie
buchania
D. buchania
buchań
C. buchaniu
buchaniom
B. buchanie
buchania
N. buchaniem
buchaniami
Ms. buchaniu
buchaniach
W. buchanie
buchania

imiesłów przymiotnikowy czynny: buchający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. buchający
buchający
buchający
buchające
buchająca
D. buchającego
buchającego
buchającego
buchającego
buchającej
C. buchającemu
buchającemu
buchającemu
buchającemu
buchającej
B. buchającego
buchającego
buchający
buchające
buchającą
N. buchającym
buchającym
buchającym
buchającym
buchającą
Ms. buchającym
buchającym
buchającym
buchającym
buchającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. buchający
buchający
buchające
buchające
D. buchających
buchających
buchających
buchających
C. buchającym
buchającym
buchającym
buchającym
B. buchających
buchających
buchających
buchające
N. buchającymi
buchającymi
buchającymi
buchającymi
Ms. buchających
buchających
buchających
buchających

odpowiednik aspektowy: buchnąć

Składnia

Rznieżywotny + buchać +
SKĄD
Ø + buchać +
SKĄD + CZYM

1.b dymem

Definicja

wydzielać z siebie w sposób gwałtowny

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii zapachy

Połączenia

  • czajnik, komin, palenisko, piec, wulkan bucha czymś
  • buchać ciepłem, iskrami, parą, płomieniem, światłem, żarem

Cytaty

Marek wyłączył gaz pod buchającym parą czajnikiem.

źródło: NKJP: Kinga Dunin: Tabu, 1998

Szyby pokryły się lodowym kwieciem, kominy buchały kopciem [...]. Ścisnął mróz.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Wszystkie monitory włączyły się jednocześnie, buchając karmazynową poświatą.

źródło: NKJP: Ryszard Stanoszek: Czerwony Tunel, Esensja, 2005, nr 7

Sala restauracyjna buchała [...] gwarem głośnych rozmów.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. bucham
buchamy
2 os. buchasz
buchacie
3 os. bucha
buchają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. buchałem
+(e)m buchał
buchałam
+(e)m buchała
buchałom
+(e)m buchało
buchaliśmy
+(e)śmy buchali
buchałyśmy
+(e)śmy buchały
2 os. buchałeś
+(e)ś buchał
buchałaś
+(e)ś buchała
buchałoś
+(e)ś buchało
buchaliście
+(e)ście buchali
buchałyście
+(e)ście buchały
3 os. buchał
buchała
buchało
buchali
buchały

bezosobnik: buchano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę buchał
będę buchać
będę buchała
będę buchać
będę buchało
będę buchać
będziemy buchali
będziemy buchać
będziemy buchały
będziemy buchać
2 os. będziesz buchał
będziesz buchać
będziesz buchała
będziesz buchać
będziesz buchało
będziesz buchać
będziecie buchali
będziecie buchać
będziecie buchały
będziecie buchać
3 os. będzie buchał
będzie buchać
będzie buchała
będzie buchać
będzie buchało
będzie buchać
będą buchali
będą buchać
będą buchały
będą buchać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. buchajmy
2 os. buchaj
buchajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. buchałbym
bym buchał
buchałabym
bym buchała
buchałobym
bym buchało
buchalibyśmy
byśmy buchali
buchałybyśmy
byśmy buchały
2 os. buchałbyś
byś buchał
buchałabyś
byś buchała
buchałobyś
byś buchało
buchalibyście
byście buchali
buchałybyście
byście buchały
3 os. buchałby
by buchał
buchałaby
by buchała
buchałoby
by buchało
buchaliby
by buchali
buchałyby
by buchały

bezosobnik: buchano by

bezokolicznik: buchać

imiesłów przysłówkowy współczesny: buchając

gerundium: buchanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. buchanie
buchania
D. buchania
buchań
C. buchaniu
buchaniom
B. buchanie
buchania
N. buchaniem
buchaniami
Ms. buchaniu
buchaniach
W. buchanie
buchania

imiesłów przymiotnikowy czynny: buchający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. buchający
buchający
buchający
buchające
buchająca
D. buchającego
buchającego
buchającego
buchającego
buchającej
C. buchającemu
buchającemu
buchającemu
buchającemu
buchającej
B. buchającego
buchającego
buchający
buchające
buchającą
N. buchającym
buchającym
buchającym
buchającym
buchającą
Ms. buchającym
buchającym
buchającym
buchającym
buchającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. buchający
buchający
buchające
buchające
D. buchających
buchających
buchających
buchających
C. buchającym
buchającym
buchającym
buchającym
B. buchających
buchających
buchających
buchające
N. buchającymi
buchającymi
buchającymi
buchającymi
Ms. buchających
buchających
buchających
buchających

odpowiednik aspektowy: buchnąć

Składnia

Rznieżywotny + buchać +
CZYM
Data ostatniej modyfikacji: 13.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json