UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dobrze I

przysłówek

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. dobry I

1. pracować

Definicja

tak, jak powinno być lub jak można by oczekiwać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:

niedobrze, źle

Połączenia

dobrze działać; postąpić; pracować, gotować, sprzątać; mówić w jakimś języku; wyglądać; komuś idzie; ubrany, utrzymany; wychowany
dobrze płatny

Cytaty

	Jestem przekonany, że znakomita większość urzędników potrafi dobrze pracować, tylko brakuje im motywacji. źródło: NKJP: Znam swoje miasto, Gazeta Miejska, 2002, nr 117
	Dziś miałem ostatni egzamin, dobrze mi poszło. źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976
	Patrzę na jego zegarek - prawie już muzealny przedmiot sprzed czterdziestu lat [...]. Kilkakrotnie chciałem mu kupić nowy, nowoczesny, zawsze mi odpowiadał: „Po co? Przecież ten dobrze chodzi”. źródło: NKJP: Stefan Leder, Witold Leder: Czerwona nić: ze wspomnień i prac rodziny Lederów, 2005
	Był uroczym panem, dobrze wychowanym, niezwykle dowcipnym, trafnie wynajdywał różne śmiesznostki w naszym życiu. źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995
	Prawdę mówiąc, mój ogród najlepiej wygląda w niektóre styczniowe dni. Jeśli Królowa Zima okaże łaskawość, można czasami rankiem oglądać bajecznie oszronione gałęzie drzew, iskrzące się w słońcu. źródło: NKJP: Magda Papuzińska: Będę sadzić drzewa, Gazeta Wyborcza, 1998-05-29

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy	dobrze
stopień wyższy	lepiej

2. czuć się

Definicja

tak, że stan lub okoliczności, w których ktoś się znajduje, są dla niego korzystne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:

niedobrze, źle

Połączenia

dobrze czuć się; bawić się; zarabiać, prosperować, żyć; ożenić się
dobrze sytuowany

Cytaty

	Mama pracowała w biurze, zgodnie ze swoim wykształceniem, jako ekonomistka, ale tak naprawdę powinna być lekarzem albo pielęgniarką. Przy niej ludzie lepiej się czują. Emanuje dobrocią i ciepłem jak promień słońca. źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997
	Podczas gdy większość z nas witała nowy rok dobrze się bawiąc, inni pilnowali, by nikt nie ucierpiał w sylwestrowych szaleństwach. źródło: NKJP: Łukasz Żyła: Bez zadym, Tygodnik Rybnicki, 2009-01-06
	Praca w Polsce to dla mnie wyzwanie. Ożeniłem się z Polką. Dobrze mi w tym kraju. źródło: NKJP: Marcin Fabjański: Kto wymyślił frytkę, Gazeta Wyborcza, 1996-10-22
	Mówią do mnie: „Tobie to dobrze, nie masz żadnych zmartwień, chciałbym być na twoim miejscu”. źródło: NKJP: Ireneusz Iredyński: Dzień oszusta. Człowiek epoki, 1962
	Dość już leniuchowania. Muszę przyznać, że choć dobrze mi z wami i bardzo was kocham, cieszę się, że wracam do służby. źródło: NKJP: Ida Fink: Ślady, 1996

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy	dobrze
stopień wyższy	lepiej

Składnia

dobrze

(KOMU)

3. wróżyć

Definicja

tak, że można się spodziewać czegoś korzystnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:

niedobrze, źle

Połączenia

dobrze wróżyć; skończyć się; dobrze się składa

Cytaty

Wchodzenie na giełdę nowych firm dobrze wróży rynkowi, choć trzeba przestrzec, że nowe emisje akcji mogą powodować obniżki kursów firm notowanych na giełdzie.

źródło: NKJP: Paweł Wujec: Nowinki lutego, Gazeta Wyborcza, 1994-03-07

- Szliśmy na to spotkanie z wielką nadzieją. Wierzyliśmy, że w końcu wszystko dobrze się skończy.

źródło: NKJP: Sylwia Królikowska: Oszukane, Gazeta Wrocławska, 2003-04-24

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy	dobrze
stopień wyższy	lepiej

Składnia

dobrze

4. traktować

Definicja

w sposób życzliwy, uczciwy i sprawiedliwy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:

niedobrze, źle

Połączenia

chcieć dobrze; dobrze kogoś traktować

Cytaty

Wierzę, że chciał dobrze, ale przerosło go to wszystko i dlatego jego podanie o rezygnację zostało przyjęte.

źródło: NKJP: Półroczne dojrzewanie, Sztafeta, 2007-08-23

Od początku [...] odrzucała wszelką myśl o pozostaniu we Francji na stałe. Mimo że Polacy byli przez Francuzów dobrze traktowani, często mawiała: nasze miejsce jest w Polsce.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek: życie i narodziny legendy, 2002

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy	dobrze
stopień wyższy	lepiej

Składnia

dobrze

5. oceniać

Definicja

w sposób świadczący o czyjejś aprobacie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:

niedobrze, źle

Połączenia

dobrze oceniać, wyrażać się o kimś
dobrze przyjęty, widziany

Cytaty

Na akademii pierwszomajowej wyrażał się dobrze o Polakach. Sikorskiego chwalił za rozum, a nas za pracę.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978

Zdarza się, iż osoby piastujące ważne funkcje we władzach samorządowych dorabiają sobie w innych instytucjach bądź firmach. Ta dodatkowa działalność nie zawsze jest dobrze widziana przez wyborców.

źródło: NKJP: (ros, kieł, jard): Dorobić na boku, Dziennik Bałtycki, 2011

Spektakl miał premierę dwa lata temu w Nowym Jorku [...] i został bardzo dobrze przyjęty przez widzów i krytyków.

źródło: NKJP: (KH): Lalki wojażują po USA, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-10-19

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy	dobrze
stopień wyższy	lepiej

6. lepiej już idź

Definicja

w danych okolicznościach najkorzystniej będzie, jeśli ktoś postąpi tak, jak radzi mówiący

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

lepiej (już) zrób, idź...; dobrze, lepiej by było, gdyby...

Cytaty

Dobrze by było wypić coś mocniejszego.

źródło: NKJP: Andrzej Zbych: Stawka większa niż życie, 1967

Jeżeli czegoś się nie rozumie, lepiej się do tego przyznać.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Ziemia Urlo, 1994

Jeśli więc jako rodzice nie potrafimy dotrzymywać obietnic, lepiej już niczego dziecku nie obiecywać, a za to od czasu do czasu zrobić mu niespodziankę.

źródło: NKJP: Wojciech Eichelberger: O co pytają dzieci? O miłości i wychowaniu, 1999

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy	dobrze
stopień wyższy	lepiej

Składnia

dobrze

7. dobrze, że...

Definicja

mówiący pozytywnie ocenia stan rzeczy, o którym komunikuje dalsza część zdania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:

niedobrze, źle

Cytaty

	To dobrze, że tak szybko potrafiłeś nawiązać kontakty z Duńczykami. Z pewnością zostanie to docenione przez komisję przyznającą prawo pobytu. źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Słowa obcego, 1998
	Dobrze, że nie ma dużego mrozu. źródło: NKJP: Stanisław Kowalewski: Czarne okna, 1961
	[...] lepiej, że stało się tak, jak się stało. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002
	Dobrze, jeśli się skończy tylko na katarze. W biurze wszyscy mają grypę. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Może nie, może tak, 1976
	Za jakiś czas na pewno postaramy się o drugiego potomka, bo dobrze, gdy dziecko ma rodzeństwo. źródło: NKJP: Anna Samusionek: Wyśniłam sobie aniołka, Naj, 2003, nr 31

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy	dobrze
stopień wyższy	lepiej

Składnia

dobrze

że ZDANIE | jeśli ZDANIE | gdy ZDANIE

Frazeologizmy

albo i lepiej
coś robi dobrze komuś
coś zrobiło dobrze komuś
dobrze odżywiony
ktoś ma dobrze poukładane w głowie
ktoś robi dobrze komuś
ktoś zrobił dobrze komuś
lepiej nie mówić
siedź, jak ci dobrze
szlachetnie urodzony
dobrze urodzony
tak dobrze żarło i zdechło

Przysłowia

Jak się zwał, tak się zwał, byleby się dobrze miał
Lepiej późno niż wcale
Lepiej z mądrym zgubić, niż / jak z głupim znaleźć

Niósł ślepy kulawego, dobrze im się działo
Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej
Wszędzie jest dobrze, ale w domu najlepiej
Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma
Wszędzie dobrze, gdzie mnie nie ma
Zakazany owoc najlepiej smakuje
Z rodziną najlepiej wychodzi się na zdjęciu
Jak Kali ukraść krowę - to dobrze, jak Kalemu - to źle
Zrób dziś, co masz zrobić jutro
Co masz zrobić jutro, zrób lepiej już dziś

Data ostatniej modyfikacji: 30.05.2014