UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zajść

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

Zob. iść

1. do szkoły

Definicja

idąc, przybyć do znajdującego się w pewnej odległości miejsca

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Cytaty

- Była sobie uboga kobieta, która na życie zarabiała zbierając chrust. Niestety mieszkała daleko od wioski i zanim zaszła na targowisko żadnych ludzi już tam nie było.

źródło: NKJP: Ewa Wawoczny: Z utopcem w roli głównej, Nowiny Raciborskie, 2002-01-30

- Panie, drugi pies kuleje, nie zajdzie do willi.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1996

Ponieważ marynarze trzymali się z dala ode mnie, więc samotny błądziłem po wyspie. Zaszedłem na sam jej koniec i stanąłem na brzegu.

źródło: NKJP: Bolesław Leśmian: Przygody Sindbada Żeglarza, 1965

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdę
 zajdziemy
2 os. zajdziesz
 zajdziecie
3 os. zajdzie
 zajdą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłem
+(e)m zaszedł
 zaszłam
+(e)m zaszła
 zaszłom
+(e)m zaszło
 zaszliśmy
+(e)śmy zaszli
 zaszłyśmy
+(e)śmy zaszły
2 os. zaszedłeś
+(e)ś zaszedł
 zaszłaś
+(e)ś zaszła
 zaszłoś
+(e)ś zaszło
 zaszliście
+(e)ście zaszli
 zaszłyście
+(e)ście zaszły
3 os. zaszedł
 zaszła
 zaszło
 zaszli
 zaszły

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdźmy
2 os. zajdź
 zajdźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłbym
bym zaszedł
 zaszłabym
bym zaszła
 zaszłobym
bym zaszło
 zaszlibyśmy
byśmy zaszli
 zaszłybyśmy
byśmy zaszły
2 os. zaszedłbyś
byś zaszedł
 zaszłabyś
byś zaszła
 zaszłobyś
byś zaszło
 zaszlibyście
byście zaszli
 zaszłybyście
byście zaszły
3 os. zaszedłby
by zaszedł
 zaszłaby
by zaszła
 zaszłoby
by zaszło
 zaszliby
by zaszli
 zaszłyby
by zaszły

bezokolicznik: zajść

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaszedłszy

gerundium: zajście

odpowiednik aspektowy: zachodzić

Składnia

bez ograniczeń + zajść +
DOKĄD

2. do cioci

Definicja

odwiedzić w sposób nieplanowany wcześniej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Połączenia

  • zajść rano, wieczorem
  • postanowić zajść

Cytaty

- A nie byłoby za późno, gdyby zajść do niego o tej porze?

źródło: NKJP: Kornel Makuszyński: Szatan z siódmej klasy, 1994

Kiedy wracał do pałacu, mijał kościół, więc zaszedł do niego, ale nic w nim nie znalazł. Zobaczył obraz Matki Boskiej Jeszkotlowskiej, lecz nie było w kościele żadnego Boga, który byłby w stanie przywrócić dziedzicowi nadzieję.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996

A jeszcze przez ścianę mieszkał przyjaciel Ziemek, do którego można było zajść na chwilę rozmowy, posłuchać dobrego żartu czy nie znanych ojcu wcześniej wierszy rosyjskich poetów, przyjaciół Puszkina.

źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy czyli Pożegnanie z Mazurami, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdę
 zajdziemy
2 os. zajdziesz
 zajdziecie
3 os. zajdzie
 zajdą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłem
+(e)m zaszedł
 zaszłam
+(e)m zaszła
 zaszłom
+(e)m zaszło
 zaszliśmy
+(e)śmy zaszli
 zaszłyśmy
+(e)śmy zaszły
2 os. zaszedłeś
+(e)ś zaszedł
 zaszłaś
+(e)ś zaszła
 zaszłoś
+(e)ś zaszło
 zaszliście
+(e)ście zaszli
 zaszłyście
+(e)ście zaszły
3 os. zaszedł
 zaszła
 zaszło
 zaszli
 zaszły

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdźmy
2 os. zajdź
 zajdźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłbym
bym zaszedł
 zaszłabym
bym zaszła
 zaszłobym
bym zaszło
 zaszlibyśmy
byśmy zaszli
 zaszłybyśmy
byśmy zaszły
2 os. zaszedłbyś
byś zaszedł
 zaszłabyś
byś zaszła
 zaszłobyś
byś zaszło
 zaszlibyście
byście zaszli
 zaszłybyście
byście zaszły
3 os. zaszedłby
by zaszedł
 zaszłaby
by zaszła
 zaszłoby
by zaszło
 zaszliby
by zaszli
 zaszłyby
by zaszły

bezokolicznik: zajść

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaszedłszy

gerundium: zajście

odpowiednik aspektowy: zachodzić

Składnia

bez ograniczeń + zajść +
DOKĄD

3. słońce

Definicja

znaleźć się poza linią horyzontu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat słońce i księżyc, pory dnia

Połączenia

  • słońce zaszło

Cytaty

- Rano, jak was zobaczyłem, od razu pomyślałem, zanim słońce zajdzie, będą wracać. I zachodzi. Zawsze wiem, kto jutro, pojutrze będzie wracał, a kto nigdy.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

Księżyc już zaszedł, cały plac pogrążony był w nieprzeniknionej ciemności.

źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1995

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdę
 zajdziemy
2 os. zajdziesz
 zajdziecie
3 os. zajdzie
 zajdą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłem
+(e)m zaszedł
 zaszłam
+(e)m zaszła
 zaszłom
+(e)m zaszło
 zaszliśmy
+(e)śmy zaszli
 zaszłyśmy
+(e)śmy zaszły
2 os. zaszedłeś
+(e)ś zaszedł
 zaszłaś
+(e)ś zaszła
 zaszłoś
+(e)ś zaszło
 zaszliście
+(e)ście zaszli
 zaszłyście
+(e)ście zaszły
3 os. zaszedł
 zaszła
 zaszło
 zaszli
 zaszły

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdźmy
2 os. zajdź
 zajdźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłbym
bym zaszedł
 zaszłabym
bym zaszła
 zaszłobym
bym zaszło
 zaszlibyśmy
byśmy zaszli
 zaszłybyśmy
byśmy zaszły
2 os. zaszedłbyś
byś zaszedł
 zaszłabyś
byś zaszła
 zaszłobyś
byś zaszło
 zaszlibyście
byście zaszli
 zaszłybyście
byście zaszły
3 os. zaszedłby
by zaszedł
 zaszłaby
by zaszła
 zaszłoby
by zaszło
 zaszliby
by zaszli
 zaszłyby
by zaszły

bezokolicznik: zajść

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaszedłszy

gerundium: zajście

odpowiednik aspektowy: zachodzić

4. kogoś od tyłu

Definicja

pojawić się nieoczekiwanie w czyjejś bliskiej odległości

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Połączenia

  • zajść kogoś od tyłu

Cytaty

W środę Paweł P. szedł chodnikiem. Nieznany sprawca zaszedł go od tyłu i strzelił kilka razy z broni krótkiej – wyjaśnia asp. Jacek Pytel z zespołu prasowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach.

źródło: NKJP: Jacek Bombor: Strzały w plecy i głowę, Trybuna Śląska, 2002-09-13

A my, którzy zostaliśmy na placówce, pełnimy nadal warty na wypadek, gdyby Niemcy chcieli zajść gdzieś z boku, co w nocy było mało prawdopodobne, a jeśli już, to z resztkami broni, które nam zostawiono, niewiele moglibyśmy zdziałać dla ich powstrzymania.

źródło: NKJP: Kompania B1 Pułku AK Baszta 1939-1944 Tom 2 , 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdę
 zajdziemy
2 os. zajdziesz
 zajdziecie
3 os. zajdzie
 zajdą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłem
+(e)m zaszedł
 zaszłam
+(e)m zaszła
 zaszłom
+(e)m zaszło
 zaszliśmy
+(e)śmy zaszli
 zaszłyśmy
+(e)śmy zaszły
2 os. zaszedłeś
+(e)ś zaszedł
 zaszłaś
+(e)ś zaszła
 zaszłoś
+(e)ś zaszło
 zaszliście
+(e)ście zaszli
 zaszłyście
+(e)ście zaszły
3 os. zaszedł
 zaszła
 zaszło
 zaszli
 zaszły

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdźmy
2 os. zajdź
 zajdźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłbym
bym zaszedł
 zaszłabym
bym zaszła
 zaszłobym
bym zaszło
 zaszlibyśmy
byśmy zaszli
 zaszłybyśmy
byśmy zaszły
2 os. zaszedłbyś
byś zaszedł
 zaszłabyś
byś zaszła
 zaszłobyś
byś zaszło
 zaszlibyście
byście zaszli
 zaszłybyście
byście zaszły
3 os. zaszedłby
by zaszedł
 zaszłaby
by zaszła
 zaszłoby
by zaszło
 zaszliby
by zaszli
 zaszłyby
by zaszły

bezokolicznik: zajść

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaszedłszy

gerundium: zajście

odpowiednik aspektowy: zachodzić

Składnia

bez ograniczeń + zajść +
KOGO

5. policzki rumieńcem

Definicja

pokryć się czymś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

  • zajść łzami, mgłą

Cytaty

Wzruszony wybuchem ogólnej podzięki, czerwienił się i szkła w, złotej oprawie zaszły mu parą.

źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z celulozy, 1973

Są również specjalnie nasączane gąbki i inne preparaty, które nie pozwalają zajść mgłą naszym szybom.

źródło: NKJP: Maciej Polny: Jazda we mgle, Dziennik Bałtycki, 2000-01-19

Sieczkarnia miała wielkie koło zamachowe i sążnistą korbę w drewnianej okładzinie. Koło zaszło rdzą i śniedzią, zatarło się, nie dało się ruszyć.

źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdę
 zajdziemy
2 os. zajdziesz
 zajdziecie
3 os. zajdzie
 zajdą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłem
+(e)m zaszedł
 zaszłam
+(e)m zaszła
 zaszłom
+(e)m zaszło
 zaszliśmy
+(e)śmy zaszli
 zaszłyśmy
+(e)śmy zaszły
2 os. zaszedłeś
+(e)ś zaszedł
 zaszłaś
+(e)ś zaszła
 zaszłoś
+(e)ś zaszło
 zaszliście
+(e)ście zaszli
 zaszłyście
+(e)ście zaszły
3 os. zaszedł
 zaszła
 zaszło
 zaszli
 zaszły

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdźmy
2 os. zajdź
 zajdźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłbym
bym zaszedł
 zaszłabym
bym zaszła
 zaszłobym
bym zaszło
 zaszlibyśmy
byśmy zaszli
 zaszłybyśmy
byśmy zaszły
2 os. zaszedłbyś
byś zaszedł
 zaszłabyś
byś zaszła
 zaszłobyś
byś zaszło
 zaszlibyście
byście zaszli
 zaszłybyście
byście zaszły
3 os. zaszedłby
by zaszedł
 zaszłaby
by zaszła
 zaszłoby
by zaszło
 zaszliby
by zaszli
 zaszłyby
by zaszły

bezokolicznik: zajść

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaszedłszy

gerundium: zajście

odpowiednik aspektowy: zachodzić

Składnia

bez ograniczeń + zajść +
CZYM

6. grzywka na czoło

Definicja

zakryć coś, nakładając się częściowo na to

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Cytaty

– Safir jeszcze bardziej przechylił swoje ciało, grzywka zaszła mu na oczy.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdę
 zajdziemy
2 os. zajdziesz
 zajdziecie
3 os. zajdzie
 zajdą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłem
+(e)m zaszedł
 zaszłam
+(e)m zaszła
 zaszłom
+(e)m zaszło
 zaszliśmy
+(e)śmy zaszli
 zaszłyśmy
+(e)śmy zaszły
2 os. zaszedłeś
+(e)ś zaszedł
 zaszłaś
+(e)ś zaszła
 zaszłoś
+(e)ś zaszło
 zaszliście
+(e)ście zaszli
 zaszłyście
+(e)ście zaszły
3 os. zaszedł
 zaszła
 zaszło
 zaszli
 zaszły

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdźmy
2 os. zajdź
 zajdźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszedłbym
bym zaszedł
 zaszłabym
bym zaszła
 zaszłobym
bym zaszło
 zaszlibyśmy
byśmy zaszli
 zaszłybyśmy
byśmy zaszły
2 os. zaszedłbyś
byś zaszedł
 zaszłabyś
byś zaszła
 zaszłobyś
byś zaszło
 zaszlibyście
byście zaszli
 zaszłybyście
byście zaszły
3 os. zaszedłby
by zaszedł
 zaszłaby
by zaszła
 zaszłoby
by zaszło
 zaszliby
by zaszli
 zaszłyby
by zaszły

bezokolicznik: zajść

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaszedłszy

gerundium: zajście

odpowiednik aspektowy: zachodzić

Składnia

bez ograniczeń + zajść +
na CO

7. reakcja

Definicja

zaistnieć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu

Połączenia

  • proces zaszedł; przemiana, zmiana; reakcja; sytuacja; pomyłka; konieczność, potrzeba; możliwość zaszła; wydarzenie; nieporozumienie; zjawisko; podejrzenie; wszystko zaszło
  • zajść na rynku
  • zajść w zespole; w szkole; w kraju; w Polsce; w okresie jakimś
  • zajść niespodziewanie; ostatnio; naprawdę

Cytaty

Półtora roku temu Bułgar wysłał żonę z córką do rodziców w Sofii, bo w jego mentalności zaszły zmiany nakazujące mu stać się samotnym wojownikiem.

źródło: NKJP: Jan Rebel: Lokal 44, Polityka, nr 2235, 2000-03-04

Z mojej winy zaszła pewna pomyłka. Otóż sprawozdawcą komisji był senator Marek Waszkowiak, nie zaś senator Zdzisław Maszkiewicz. Obu zainteresowanych przepraszam.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 23. posiedzenia Senatu RP część 1, wersja robocza, 4. kadencja

Sama lekarka tłumaczyła potem w sądzie, że zdenerwowani ojcowie dość często proszą o cesarkę - zanim zajdzie taka potrzeba.

źródło: NKJP: Eliza Jarguz: Spóźnione cięcie, Dziennik Polski, 2006-04-07

Jeśli zajdzie konieczność przetransportowania jej tam, gdyż jeszcze nie powinna samodzielnie chodzić, pokona drogę do Jankowic w specjalnej przyczepie, podwieszona na pasach - dodaje inspektor KTOnZ.

źródło: NKJP: Dowód w sprawie, Dziennik Polski, 2002-08-26

- Więc co zaszło między wami? - spytałem drżąc z niepokoju i zniecierpliwienia, aby dowiedzieć się prawdy.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Opowiadania drastyczne, 1966

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
3 os. zajdzie
 zajdą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
3 os. zaszedł
 zaszła
 zaszło
 zaszły

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zajdźmy
2 os. zajdź
 zajdźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
3 os. zaszedłby
by zaszedł
 zaszłaby
by zaszła
 zaszłoby
by zaszło
 zaszłyby
by zaszły

bezokolicznik: zajść

gerundium: zajście

odpowiednik aspektowy: zachodzić

Frazeologizmy

coś zaszło za daleko
ktoś zastąpił drogę komuś
ktoś zaszedł drogę komuś
ktoś zaszedł daleko
ktoś zaszedł wysoko
ktoś zaszedł w ciążę
ktoś/coś zaszedł/zaszło za skórę komuś
oczy zaszły mgłą komuś
Data ostatniej modyfikacji: 02.12.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN