Chronologizacja
XIV w., Bor
Pochodzenie
z psł. *orz-košь ż 'wzrastanie, rozrastanie, rośnięcie, krzewienie’ > ‘nadmierne wzrastanie, rozrastanie się’ > ‘nadmiar, zbytek’ i ‘sprawianie radości, przyjemności’ > ‘radość, przyjemność, stan uniesienia, upojenia'
Pierwotnie nazwa czynności z przyrostkiem *-ь od psł. przedrostkowego *orz-kochati i *orz-košiti ‘hodować, powodować wzrost, rozkrzewiać; radować, sprawiać radość, przyjemność’.
Zob. kochać
1.a uczucie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Połączenia
- nieopisana, niewysłowiona, prawdziwa rozkosz
- rozkosz dla podniebienia, dla ucha
- dreszcz, spazmy rozkoszy
- doznać rozkoszy
- czerpać z czegoś; czuć, odczuwać, poczuć; dawać, sprawiać rozkosz
- napawać rozkoszą
- cmokać z rozkoszy
- dotykać, oglądać, pluskać się z rozkoszą
Cytaty
|
Kobieta śni o wspaniałym silnym, a zarazem delikatnym kochanku, który daje jej rozkosz. źródło: NKJP: Elżbieta Południakowa: Zatracić się we śnie, Wieczór Wybrzeża, 2011 |
|
|
Wyprzedziłem Rosjanina i sięgnąłem po srebro. Czułem rozkosz. źródło: NKJP: Ryszarda Wojciechowska, Ręka sama się zgięła, Gazeta Krakowska, 2005-08-05, |
|
|
Z rozkoszą wciągałam do płuc czyste powietrze, przesycone zapachem wsi i lasu. źródło: NKJP: Anna Michałek: Głos z przeszłości, Gazeta Poznańska, 2004-03-26 |
|
|
Już po pierwszych, jakby trochę nieśmiałych akordach źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2003 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | rozkosz |
rozkosze |
|
| D. | rozkoszy |
rozkoszy |
|
| C. | rozkoszy |
rozkoszom |
|
| B. | rozkosz |
rozkosze |
|
| N. | rozkoszą |
rozkoszami |
|
| Ms. | rozkoszy |
rozkoszach |
|
| W. | rozkoszy |
rozkosze |
Inne uwagi
Zwykle lp
1.b przyczyna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- rozkosz seksualna; niebiańskie, rajskie rozkosze; rozkosze cielesne, zmysłowe
- rozkosze łoża, podniebienia, stołu
- kogoś czekają rozkosze
- zaznać, zażywać rozkoszy
- oddawać się rozkoszom
- korzystać z rozkoszy
- pławić się w rozkoszach
Cytaty
|
Asceza wieków średnich dotknęła również sposobu przyrządzania i podawania potraw. Skoro życie ludzkie nie miało samo w sobie pierwszoplanowej wartości, nie było powodów, aby przywiązywać wagę do rozkoszy podniebienia. źródło: NKJP: Jacek Derek: Sztuka ucztowania, Dziennik Zachodni, 2001-01-10 |
|
|
Festiwal zakończy się dopiero 30 listopada. Czekają na nas jeszcze rozkosze muzyczne, m.in. koncert amerykańskiego zespołu LOW. źródło: NKJP: Katarzyna Pachelska: Dwa dni z dell'arte, Dziennik Zachodni, 2008-11-13 |
|
|
Polski emeryt [...] rzadko korzysta z rozkoszy oferowanych przez biura podroży. źródło: NKJP: Roman Kubicki: Polska starość, Gazeta Poznańska, 2004-09-11 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | rozkosz |
rozkosze |
|
| D. | rozkoszy |
rozkoszy |
|
| C. | rozkoszy |
rozkoszom |
|
| B. | rozkosz |
rozkosze |
|
| N. | rozkoszą |
rozkoszami |
|
| Ms. | rozkoszy |
rozkoszach |
|
| W. | rozkoszy |
rozkosze |
Inne uwagi
Zwykle lm