UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niezdolność

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. zdolny

1. nieumiejętność

Definicja

cecha kogoś, kto nie potrafi czegoś zrobić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Usposobienie człowieka ➔ cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  zdolność

Połączenia

  • niezdolność rządu; dostrzeżenia czegoś
  • niezdolność do kompromisu; koncentracji, myślenia; miłości

Cytaty

Brak skutecznej władzy przybiera różne formy [...], np. niezdolność zapobiegania katastrofom w elektrowniach atomowych [...].

źródło: NKJP: Krzysztof Skubiszewski: Pozycja Polski w Europie: dziś i jutro, Gazeta Wyborcza, 1994-01-08/1994-01-09

Płakała nad swoimi obolałymi nogami i niezdolnością odróżnienia dobra od zła. Czy to możliwe, że naprawdę jest potworem i nic o tym nie wie?

źródło: NKJP: Hanna Samson: Pułapka na motyla, 2000

[...] rozgrzebanie Śródmieścia Warszawy i niezdolność zakończenia pierwszego etapu tej [...] inwestycji, po prostu jest rzeczą wstydliwą [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 31.01.2001

[...] wyraźnie podkreślamy niezdolność obecnego rządu do działania na rzecz rozwiązywania trudnych spraw.

źródło: NKJP: Jesteśmy adwokatem i negocjatorem, Dziennik Polski, 2003-09-03

Wykorzystując niemal powszechną niezdolność Indian do łączenia się w większe wspólnoty [...], biali przybysze bez specjalnego wysiłku doprowadzili do podboju [...] kontynentu.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niezdolność
niezdolności
D. niezdolności
niezdolności
C. niezdolności
niezdolnościom
B. niezdolność
niezdolności
N. niezdolnością
niezdolnościami
Ms. niezdolności
niezdolnościach
W. niezdolności
niezdolności

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + niezdolność +
CZEGO
bez ograniczeń + niezdolność +
do + CZEGO

2. niezdatność

Definicja

cecha kogoś, o kim stwierdzono, że nie nadaje się do tego, żeby coś robić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ regulacje prawne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  niezdatność
sprzeczne:  zdatność, zdolność

Połączenia

  • całkowita, długotrwała, nieprzerwana, stała, trwała; czasowa, częściowa, okresowa; orzeczona, udokumentowana niezdolność
  • niezdolność lekarza, nauczyciela, pracownika, prezydenta, żołnierza
  • niezdolność do pełnienia obowiązków, do pracy, do służby, do sprawowania urzędu, do wykonywania zawodu
  • czas, dzień, okres; powód, przyczyna; stan, stopień; ocena niezdolności
  • orzeczenie, zaświadczenie; orzecznictwo o niezdolności
  • orzeczenie, stwierdzenie; powstanie niezdolności
  • orzekanie o niezdolności

Cytaty

Renta wypadkowa jest świadczeniem o charakterze długoterminowym. W zależności od stopnia niezdolności do pracy może więc zostać przyznana z tytułu częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy.

źródło: NKJP: Robert Felczak: Poszkodowani w pracy, Echo Dnia, 2006-10-11

Rozwiązanie umowy o pracę zawartej z nauczycielem na czas nieokreślony może nastąpić [...] w razie niezdolności nauczyciela do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż jeden rok [...].

źródło: NKJP: Dz.U. z 1982r. Nr 3, poz. 19

W Wałbrzychu lekarze i urzędnicy z nimi współpracujący załatwiali za łapówki zwolnienia lekarskie z pracy, renty i orzeczenia o niezdolności do służby wojskowej.

źródło: NKJP: Słowniczek, Dziennik Polski, 2000-09-30

Zgodnie z konstytucją w przypadku niezdolności prezydenta do wykonywania obowiązków jego następcą jest premier, ale tylko na trzy miesiące.

źródło: NKJP: Marcin Jamkowski, Andrzej Łomanowski: Serce Jelcyna, Gazeta Wyborcza, 1996-09-07/1996-09-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niezdolność
niezdolności
D. niezdolności
niezdolności
C. niezdolności
niezdolnościom
B. niezdolność
niezdolności
N. niezdolnością
niezdolnościami
Ms. niezdolności
niezdolnościach
W. niezdolności
niezdolności

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + niezdolność +
do + CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 18.10.2009
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json