UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

napuszczać

Chronologizacja

1534, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. napuszczam
napuszczamy
2 os. napuszczasz
napuszczacie
3 os. napuszcza
napuszczają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. napuszczałem
+(e)m napuszczał
napuszczałam
+(e)m napuszczała
napuszczałom
+(e)m napuszczało
napuszczaliśmy
+(e)śmy napuszczali
napuszczałyśmy
+(e)śmy napuszczały
2 os. napuszczałeś
+(e)ś napuszczał
napuszczałaś
+(e)ś napuszczała
napuszczałoś
+(e)ś napuszczało
napuszczaliście
+(e)ście napuszczali
napuszczałyście
+(e)ście napuszczały
3 os. napuszczał
napuszczała
napuszczało
napuszczali
napuszczały

bezosobnik: napuszczano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę napuszczał
będę napuszczać
będę napuszczała
będę napuszczać
będę napuszczało
będę napuszczać
będziemy napuszczali
będziemy napuszczać
będziemy napuszczały
będziemy napuszczać
2 os. będziesz napuszczał
będziesz napuszczać
będziesz napuszczała
będziesz napuszczać
będziesz napuszczało
będziesz napuszczać
będziecie napuszczali
będziecie napuszczać
będziecie napuszczały
będziecie napuszczać
3 os. będzie napuszczał
będzie napuszczać
będzie napuszczała
będzie napuszczać
będzie napuszczało
będzie napuszczać
będą napuszczali
będą napuszczać
będą napuszczały
będą napuszczać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. napuszczajmy
2 os. napuszczaj
napuszczajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. napuszczałbym
bym napuszczał
napuszczałabym
bym napuszczała
napuszczałobym
bym napuszczało
napuszczalibyśmy
byśmy napuszczali
napuszczałybyśmy
byśmy napuszczały
2 os. napuszczałbyś
byś napuszczał
napuszczałabyś
byś napuszczała
napuszczałobyś
byś napuszczało
napuszczalibyście
byście napuszczali
napuszczałybyście
byście napuszczały
3 os. napuszczałby
by napuszczał
napuszczałaby
by napuszczała
napuszczałoby
by napuszczało
napuszczaliby
by napuszczali
napuszczałyby
by napuszczały

bezosobnik: napuszczano by

bezokolicznik: napuszczać

imiesłów przysłówkowy współczesny: napuszczając

gerundium: napuszczanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. napuszczanie
napuszczania
D. napuszczania
napuszczań
C. napuszczaniu
napuszczaniom
B. napuszczanie
napuszczania
N. napuszczaniem
napuszczaniami
Ms. napuszczaniu
napuszczaniach
W. napuszczanie
napuszczania

imiesłów przymiotnikowy czynny: napuszczający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. napuszczający
napuszczający
napuszczający
napuszczające
napuszczająca
D. napuszczającego
napuszczającego
napuszczającego
napuszczającego
napuszczającej
C. napuszczającemu
napuszczającemu
napuszczającemu
napuszczającemu
napuszczającej
B. napuszczającego
napuszczającego
napuszczający
napuszczające
napuszczającą
N. napuszczającym
napuszczającym
napuszczającym
napuszczającym
napuszczającą
Ms. napuszczającym
napuszczającym
napuszczającym
napuszczającym
napuszczającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. napuszczający
napuszczający
napuszczające
napuszczające
D. napuszczających
napuszczających
napuszczających
napuszczających
C. napuszczającym
napuszczającym
napuszczającym
napuszczającym
B. napuszczających
napuszczających
napuszczających
napuszczające
N. napuszczającymi
napuszczającymi
napuszczającymi
napuszczającymi
Ms. napuszczających
napuszczających
napuszczających
napuszczających

imiesłów przymiotnikowy bierny: napuszczany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. napuszczany
napuszczany
napuszczany
napuszczane
napuszczana
D. napuszczanego
napuszczanego
napuszczanego
napuszczanego
napuszczanej
C. napuszczanemu
napuszczanemu
napuszczanemu
napuszczanemu
napuszczanej
B. napuszczanego
napuszczanego
napuszczany
napuszczane
napuszczaną
N. napuszczanym
napuszczanym
napuszczanym
napuszczanym
napuszczaną
Ms. napuszczanym
napuszczanym
napuszczanym
napuszczanym
napuszczanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. napuszczani
napuszczani
napuszczane
napuszczane
D. napuszczanych
napuszczanych
napuszczanych
napuszczanych
C. napuszczanym
napuszczanym
napuszczanym
napuszczanym
B. napuszczanych
napuszczanych
napuszczanych
napuszczane
N. napuszczanymi
napuszczanymi
napuszczanymi
napuszczanymi
Ms. napuszczanych
napuszczanych
napuszczanych
napuszczanych

odpowiednik aspektowy: napuścić

Pochodzenie

Zob. puścić

1. wodę do basenu

Definicja

sprawiać, że coś dostaje się do wnętrza czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

antonimy:  spuszczać, wypuszczać

Połączenia

  • napuszczać wody
  • napuszczać do wanny

Cytaty

– Za kilka dni zaczniemy napuszczać wodę do basenów.

źródło: NKJP: (ZB): Sezon za chwilę, Słowo Polskie. Gazeta Wrocławska, 2005-06-15

Napuszcza wody do wanny i skądś wie, wie z całą pewnością, że kiedy wyjdzie, Antek będzie już spał.

źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski, Linia nocna, 2002-05

Urzędnicy zapowiadali, że napuszczanie wody do zbiornika zacznie się w poniedziałek.

źródło: NKJP: (PIJ): Staw...już pełny!, Express Ilustrowany, 2003-09-13

W jaskini było bardzo zimno [...]. Powietrze wokół mnie powoli gęstniało, a po pewnym czasie stało się wręcz duszące! Czyżby napuszczali jakiegoś gazu?

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Podróż do krainy om. Opowieść hipotetyczna, 1974

W domu półtoraroczniak poczuł się jako tako, ale akurat pięciolatkowi i trzylatkowi coś zaszkodziło, jak to dzieciakom i bez przerwy latali do wygódki, napuszczając zimna, na co ojciec poskręcany skarżył się po cichu, dziadek lżył i urągał, a matka obcierała łzy.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Składnia

bez ograniczeń + napuszczać +
CO/CZEGO + (do CZEGO)

2. oczy kroplami

Definicja

nakładać coś na powierzchnię czegoś tak, aby wsiąkało w to lub dokładnie pokrywało to

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nasycać

Połączenia

  • napuszczać buty

Cytaty

[...] Czesiek Różycki ze wspomnianym Dziunkiem Ogonowskim napuszczali ropą ogrodzenie i wyglądali jak nieboskie stworzenia.

źródło: NKJP: (E): Ryby śpiewały nad Klimkówką, Gazeta Krakowska, 2006-09-12

„Foki” przed sezonem zimowym konserwowano, napuszczając je tłuszczem, aby zeschnięta skóra nie pękała.

źródło: NKJP: Kazimierz Bronisław Chojnacki, Małgorzata Orlewicz-Musiał: Rozwój sprzętu, techniki jazdy oraz stylów narciarskich w Polsce od telemarku do carvingu, 2005

Na krwawe oczy - weź soku rucianego, wpuść w niego trochę miodu przaśnego i octu, przecedź przez serwetę i napuszczaj tym oczy [...].

źródło: NKJP: (X): Lekarstwa domowe, Nowiny Raciborskie, 2005-01-25

Belki, z których zbudowany był dom, napuszczane były oliwą.

źródło: NKJP: Zofia Sitarz: Dom ze wspomnień, Gazeta Krakowska, 2006-06-06

Składnia

bez ograniczeń + napuszczać +
CO + CZYM
bez ograniczeń + napuszczać +
CO + w CO/do CZEGO

3. szczuć psami

Definicja

pot. 
zachęcać jakąś osobę lub jakieś zwierzę, żeby atakowała albo atakowało kogoś lub coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  szczuć

Cytaty

- Nie twoja sprawa, dziadu! Bezczelny frajerze! Najpierw napuszczasz na mnie psa, a potem mówisz, że to moja wina!

źródło: NKJP: Dariusz Chętkowski z uczniami: Ostatni weekend, 2007

Napuszczanie zwierząt na siebie, żeby walczyły, czy to psy czy koguty, to nieludzkie praktyki!

źródło: NKJP: Internet

Jeszcze nie jest nauczony polowania. Nie atakuje, bo nie był napuszczany na zwierzynę.

źródło: NKJP: (X): „Totem” na Wawelu, Dziennik Polski, 1998-02-04

Rozzłościłem się i biegam po wsi. A oni się przede mną kryją i jeszcze matki z kijem napuszczają.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Składnia

bez ograniczeń + napuszczać +
KOGO/CO + na KOGO/CO

4. podjudzać kogoś

Definicja

pot. 
działając podstępnie, sprawiać, że ktoś robi coś, co stawia go w niekorzystnej sytuacji lub ktoś zwraca się przeciw komuś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  podpuszczać, podżegać
hiperonimy:  prowokować

Cytaty

Zaczęto nas w perfidny sposób dzielić, napuszczać jednych na drugich, bo jedność leśnej braci była solą w oku kolejnych władz.

źródło: NKJP: Jerzy Michał Stachurski: Listy do redakcji, Las Polski, 2009-09-16

Pamiętasz, jak w szkole koledzy napuszczali mnie na nauczycieli, żebym zadawała krępujące pytania?

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

A te nastolatki, które napuszczają rówieśników do atakowania innych, słabszych. Czy to nie okrutne?

źródło: NKJP: Ryszarda Wojciechowska: Trzeba żyć i kochać każdą sekundę..., Gazeta Krakowska, 2007-06-15

I jeszcze bandytów napuszcza, żeby porwali, rozebrali i gołego pod kościołem wypuścili!

źródło: NKJP: Edward Redliński: Szczurojorczycy, 1994

[...] Myślę, że to Staszek go napuszczał, żeby mnie zmiękczył, bo oni są blisko ze sobą [...].

źródło: NKJP: Rafał A Ziemkiewicz: Żywina, 2008

Składnia

bez ograniczeń + napuszczać +
KOGO + na KOGO/CO
bez ograniczeń + napuszczać +
KOGO + do CZEGO
bez ograniczeń + napuszczać +
KOGO + żeby ZDANIE
Data ostatniej modyfikacji: 23.02.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json