UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaplątywać się

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaplątuję się
 zaplątujemy się
2 os. zaplątujesz się
 zaplątujecie się
3 os. zaplątuje się
 zaplątują się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaplątywałem się
+(e)m się zaplątywał
 zaplątywałam się
+(e)m się zaplątywała
 zaplątywałom się
+(e)m się zaplątywało
 zaplątywaliśmy się
+(e)śmy się zaplątywali
 zaplątywałyśmy się
+(e)śmy się zaplątywały
2 os. zaplątywałeś się
+(e)ś się zaplątywał
 zaplątywałaś się
+(e)ś się zaplątywała
 zaplątywałoś się
+(e)ś się zaplątywało
 zaplątywaliście się
+(e)ście się zaplątywali
 zaplątywałyście się
+(e)ście się zaplątywały
3 os. zaplątywał się
 zaplątywała się
 zaplątywało się
 zaplątywali się
 zaplątywały się

bezosobnik: zaplątywano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się zaplątywał
będę się zaplątywać
 będę się zaplątywała
będę się zaplątywać
 będę się zaplątywało
będę się zaplątywać
 będziemy się zaplątywali
będziemy się zaplątywać
 będziemy się zaplątywały
będziemy się zaplątywać
2 os. będziesz się zaplątywał
będziesz się zaplątywać
 będziesz się zaplątywała
będziesz się zaplątywać
 będziesz się zaplątywało
będziesz się zaplątywać
 będziecie się zaplątywali
będziecie się zaplątywać
 będziecie się zaplątywały
będziecie się zaplątywać
3 os. będzie się zaplątywał
będzie się zaplątywać
 będzie się zaplątywała
będzie się zaplątywać
 będzie się zaplątywało
będzie się zaplątywać
 będą się zaplątywali
będą się zaplątywać
 będą się zaplątywały
będą się zaplątywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaplątujmy się
2 os. zaplątuj się
 zaplątujcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaplątywałbym się
bym się zaplątywał
 zaplątywałabym się
bym się zaplątywała
 zaplątywałobym się
bym się zaplątywało
 zaplątywalibyśmy się
byśmy się zaplątywali
 zaplątywałybyśmy się
byśmy się zaplątywały
2 os. zaplątywałbyś się
byś się zaplątywał
 zaplątywałabyś się
byś się zaplątywała
 zaplątywałobyś się
byś się zaplątywało
 zaplątywalibyście się
byście się zaplątywali
 zaplątywałybyście się
byście się zaplątywały
3 os. zaplątywałby się
by się zaplątywał
 zaplątywałaby się
by się zaplątywała
 zaplątywałoby się
by się zaplątywało
 zaplątywaliby się
by się zaplątywali
 zaplątywałyby się
by się zaplątywały

bezosobnik: zaplątywano by się

bezokolicznik: zaplątywać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: zaplątując się

gerundium: zaplątywanie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: zaplątujący się

odpowiednik aspektowy: zaplątać się

Pochodzenie

Zob. plątać

1. w żyłkę

Definicja

krzyżując się, zaczepiać o siebie w sposób, który utrudnia rozdzielenie lub rozprostowanie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  motać się, plątać się, splątywać się, wplątywać się
antonimy:  odplatać się, rozplątywać się

Cytaty

Człowiek traci dziennie około 100 – 150 włosów. Często, w szczególności jeżeli głowa nie jest myta codziennie, zaplątują się one w zdrowe włosy, a spływają dopiero przy myciu.

źródło: NKJP: Gdy nadmiernie gubisz włosy, Dziennik Bałtycki, 2006-07-01

Ważne jest to szczególnie na Jurze, gdzie igły z drzew i różne śmieci zwykle zaplątują się w wełnę owiec.

źródło: NKJP: Iwona Kużniak: To był owczy interes, Dziennik Zachodni, 2004-02-20

Składnia

bez ograniczeń + zaplątywać się +
w CO

2. w spodnie

Definicja

zaczepiać się o coś w sposób, który utrudnia lub uniemożliwia poruszanie się

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  plątać się, uplątywać się

Cytaty

Robi nieuważny krok, zaplątuje się w koszulę nocną i... z trudem odzyskuje równowagę.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Lustra, 1999

Gdy pytam, czy da się spać z takimi długimi włosami, czy mąż nie zaplątuje się w nie, nasza rozmówczyni odpowiada z uśmiechem: - Mamy bardzo duże łóżko.

źródło: NKJP: K. Kowalski: Pani Renata i jej włosy, Tygodnik Ciechanowski, 2005-01-07

A przecież nie tylko ryby łapią się w sieci, ale również żółwie morskie, ptaki i ssaki, takie jak walenie, delfiny i foki odnoszą rany lub zaplątują się na tyle poważnie, że nie mogą już zaczerpnąć oddechu nad powierzchnią wody.

źródło: NKJP: Renata Fiałkowska, Beata Drzymała: Do serca przytul świnię, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1994-04-01

Mówiono, że statki często zaplątują się tu w pływające rośliny i pozostają na zawsze.

źródło: NKJP: Kolumb odkrył aptekę, Trybuna Śląska, 2003-05-09

W Krakowie często zdarza się, że zwłaszcza duże ptaki podczas lotu zaplątują się w przewody, gdy dolatują do bardziej uprzemysłowionych części miasta.

źródło: NKJP: Magdalena Frankiewicz: Awaryjne łabędziowanie, Gazeta Krakowska, 2004-01-17

Składnia

bez ograniczeń + zaplątywać się +
w CO

3. w zeznaniach

Definicja

mówić coś, przecząc samemu sobie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  gmatwać się, motać się, plątać się

Połączenia

  • zaplątywać się w wywodach, w zeznaniach

Cytaty

Zamiast zaplątywać się w skomplikowanych wywodach, lepiej powiedzieć, że samobójca wie, że jego życie nie jest i nigdy nie będzie idealne, dlatego je 'porzuca' na rzecz śmierci.

źródło: Internet: ateista.pl/printthread.php

Sąd lubi pytać o sprawy małżeńskie w różnych kontekstach, wielokrotnie zadaje pytanie o to, jak było, i jeśli ktoś coś ściemnia, to bardzo szybko zaplątuje się w zeznaniach.

źródło: Internet

Składnia

bez ograniczeń + zaplątywać się +
w CZYM

4. w kłopoty

Definicja

pot. 
popełniając błąd, angażować się w coś niepotrzebnie lub ze szkodą dla siebie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ładować się, motać się, pakować się, plątać się, uplątywać się, wikłać się, wkopywać się, władowywać się, wpakowywać się, wpieprzać się, wplątywać się, wrabiać się, wrąbywać się
antonimy:  wyplątywać się

Połączenia

  • zaplątywać się w historię, w sprawę

Cytaty

W ten sposób sprawa Ukrainy stała się międzynarodową, a Polska jeszcze silniej zaplątywała się w wyniszczające wojny z Rosją, tym razem już z użyciem ogromnych armii.

źródło: NKJP: Tradycje nienawiści, Dziennik Polski, 2003-07-11

Ci herosi Prawa świadomie zaplątują się w układy towarzysko-prywatne i niejednokrotnie stają się częścią tego przestępczego środowiska.

źródło: NKJP: Internet

Jest bowiem nie tylko niepopularny, ma także skłonność do zaplątywania się w trudne sytuacje: nieporozumienia z partnerami unijnymi, brak sukcesów w walce z dawną nomenklaturą, napięcia na linii z Berlinem, konfrontacja z Kremlem i własnym Trybunałem Konstytucyjnym, strajk lekarzy i pielęgniarek.

źródło: NKJP: Internet

Przyznaje też, że trafia na sprawy, po których rozwiązaniu czuje się wściekle bezradny. Na przykład te, kiedy młodzi, ale pełnoletni ludzie zaplątują się w historie narkotykowe albo ulegają wpływom sekt.

źródło: NKJP: Marta Bosak: Ja za panem łażę?!, Gazeta Krakowska, 2004-03-06

Składnia

bez ograniczeń + zaplątywać się +
w CO

5. między walczącymi

Definicja

znajdować się gdzieś przez przypadek

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Cytaty

Krzyk, pisk, sztuczny tłok w szatni albo na boisku, gdzie dziewczyny zaplątywały się nieopatrznie, spacerowym krokiem, pogrążone w paplaninie, po dwie, trzy, już wtedy dorosłe, bo nieświadomie naśladowały stateczne przechadzki własnych matek.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Biały kruk, 1996

Prawie zawsze w Twoich wierszach gdzieś zaplątuje się motyw erotyzmu podanego dosłownie [...].

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + zaplątywać się +
GDZIE

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: zaplątywać się między kim/czym

Data ostatniej modyfikacji: 25.01.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN