UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nazwisko

Chronologizacja

1559, SPXVI

Pochodzenie

1. czyjeś

Definicja

nazwa, wspólna dla wszystkich członków danej rodziny, którą dzieci przybierają najczęściej po ojcu, a żona może przybrać po mężu, podawana często wraz z imieniem w sytuacji, gdy się przedstawiamy lub legitymujemy

Noty o użyciu

Wyraz używany w zwrocie, którym się przedstawiamy, np. Moje nazwisko Kowalski.

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	godność
	hiperonimy:	nazwa

Połączenia

cudze, własne; autentyczne, fałszywe, fikcyjne, prawdziwe; obce, rodzime; dobre, wielkie; znane; znajome; historyczne; rodowe; znaczące; przybrane; zmienione nazwisko; nazwisko panieńskie
nazwisko matki, męża, ojca
nazwisko po mężu, po ojcu
imię i nazwisko
zmiana nazwiska; zbieżność nazwisk
ktoś nazwiskiem Kowalski, Nowak...
dokument, dowód, karta, konto, prawo jazdy, weksel... na nazwisko Kowalski, Nowak...
ktoś o nazwisku Kowalski, Nowak...
pada nazwisko
nosić; podać, wymienić; wywołać; znać; ustalić; ujawnić; przybrać, zmienić; spisać nazwisko
firmować coś nazwiskiem; podpisać (się) nazwiskiem; posługiwać się nazwiskiem jakimś
wrócić do nazwiska; znać kogoś (tylko) z nazwiska
znać kogoś pod jakimś nazwiskiem; grać, pisać, publikować, wydawać, występować pod nazwiskiem
mówić, zwracać się do kogoś; nazywać, wskazywać po nazwisku

Cytaty

	Nie było mojego nazwiska na liście 400 przyjętych studentów! Na miękkich nogach czytałem listę jeszcze raz, i jeszcze raz, i jeszcze raz. Kompletna klapa. źródło: NKJP: Współpracownik: Pierwszy na liście prymusów, Tygodnik Ciechanowski, 2005-07-13
	Handlarze niewolników szybko pojęli, że im większą grozę budziło nazwisko czeczeńskiego komendanta, któremu powierzali swoich jeńców, tym wyższy okup udawało się im wytargować i tym mniej było kłopotów, a także zwłoki z jego wyegzekwowaniem. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski, Wieże z kamienia, 2004
	Był legendą kabaretu, miał za sobą wielkie sukcesy, jego nazwisko było przed laty znane w całej Polsce, a każde pojawienie się na estradzie wywoływało burzę oklasków. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Korytarz, 2006
	Do tych żeglarzy przyjeżdżali koledzy, jednym z nich był Książę, autentyczny potomek magnackiej rodziny, nosił nazwisko jednego z bohaterów Trylogii i istotnie był rudy jak jego przodkowie. źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008
	O leczeniu pacjentów z chorób psychicznych jeden ze znanych psychiatrów, którego nazwiska oczywiście nie pamiętam, powiedział: „Stroimy ich jak skrzypce”. źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	nazwisko	nazwiska
D.	nazwiska	nazwisk
C.	nazwisku	nazwiskom
B.	nazwisko	nazwiska
N.	nazwiskiem	nazwiskami
Ms.	nazwisku	nazwiskach
W.	nazwisko	nazwiska

Składnia

	+	nazwisko	+	CZYJE
	+	nazwisko	+	KOGO

2. osoba

Definicja

osoba sławna lub będąca autorytetem w jakiejś dziedzinie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Połączenia

głośne, największe, sławne, słynne, świetne, wielkie, wspaniałe, znakomite, znane nazwisko
(wspaniałe, znane...) nazwisko filmu, jazzu, kina, kinematografii, kultury, literatury, mody, nauki, polityki, sportu, sztuki; dawnej Rzeczpospolitej
(wielkie, znane...) nazwisko ze świata sztuki; z historii Polski
(wielkie, znane...) nazwisko w historii Polski
plejada (wielkich, znanych...) nazwisk
znać (wielkie, znane...) nazwiska
być (wielkim, znanym...) nazwiskiem

Cytaty

	Ledwo Oscar Wilde stał się dla pokwitających estetów największym nazwiskiem, już młodzi buntownicy znaleźli zwiastuna wyzwolonych mas w Walcie Whitmanie [...]. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Poezje wybrane, 1996
	Na jej drodze artystycznej był jeszcze Jan Kreczmar, Edward Csato i inne, same wielkie nazwiska, współtworzące już historię polskiej sceny. źródło: NKJP: Wspomnienie o Ewie Różbickiej. Urodzona dla teatru, Tygodnik Ciechanowski, 2002-03-02
	Przedstawieniom Teatru im. Majakowskiego patronuje zatem istna plejada świetnych nazwisk, bo wymienić wypada jeszcze jedno: nazwisko Anatolija Efrosa, artysty zmarłego przed sześciu laty, a zaliczanego w poczet najwybitniejszych rosyjskich reżyserów doby powojennej. źródło: NKJP: Wanda Zwinogrodzka: Gościnne występy Teatru im. Majakowskiego z Moskwy, Gazeta Wyborcza, 1993-10-18
	Większość zawodników naszych rywali to znane nazwiska. Grali w II, III i IV lidze. źródło: NKJP: (BH): Mecz o wszystko, Dziennik Polski, 2001-10-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	nazwisko	nazwiska
D.	nazwiska	nazwisk
C.	nazwisku	nazwiskom
B.	nazwisko	nazwiska
N.	nazwiskiem	nazwiskami
Ms.	nazwisku	nazwiskach
W.	nazwisko	nazwiska

Frazeologizmy

ktoś ma na nazwisko
ktoś ma nazwisko

Data ostatniej modyfikacji: 16.11.2022