Chronologizacja
XV w., Bor
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
karcę |
karcimy |
|||
| 2 os. |
karcisz |
karcicie |
|||
| 3 os. |
karci |
karcą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
karciłem +(e)m karcił |
karciłam +(e)m karciła |
karciłom +(e)m karciło |
karciliśmy +(e)śmy karcili |
karciłyśmy +(e)śmy karciły |
| 2 os. |
karciłeś +(e)ś karcił |
karciłaś +(e)ś karciła |
karciłoś +(e)ś karciło |
karciliście +(e)ście karcili |
karciłyście +(e)ście karciły |
| 3 os. |
karcił |
karciła |
karciło |
karcili |
karciły |
bezosobnik: karcono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę karcił będę karcić |
będę karciła będę karcić |
będę karciło będę karcić |
będziemy karcili będziemy karcić |
będziemy karciły będziemy karcić |
| 2 os. |
będziesz karcił będziesz karcić |
będziesz karciła będziesz karcić |
będziesz karciło będziesz karcić |
będziecie karcili będziecie karcić |
będziecie karciły będziecie karcić |
| 3 os. |
będzie karcił będzie karcić |
będzie karciła będzie karcić |
będzie karciło będzie karcić |
będą karcili będą karcić |
będą karciły będą karcić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
karćmy |
|
| 2 os. |
karć |
karćcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
karciłbym bym karcił |
karciłabym bym karciła |
karciłobym bym karciło |
karcilibyśmy byśmy karcili |
karciłybyśmy byśmy karciły |
| 2 os. |
karciłbyś byś karcił |
karciłabyś byś karciła |
karciłobyś byś karciło |
karcilibyście byście karcili |
karciłybyście byście karciły |
| 3 os. |
karciłby by karcił |
karciłaby by karciła |
karciłoby by karciło |
karciliby by karcili |
karciłyby by karciły |
bezosobnik: karcono by
bezokolicznik: karcić
imiesłów przysłówkowy współczesny:
karcąc
gerundium: karcenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | karcenie |
karcenia |
| D. | karcenia |
karceń |
| C. | karceniu |
karceniom |
| B. | karcenie |
karcenia |
| N. | karceniem |
karceniami |
| Ms. | karceniu |
karceniach |
| W. | karcenie |
karcenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: karcący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | karcący |
karcący |
karcący |
karcące |
karcąca |
| D. | karcącego |
karcącego |
karcącego |
karcącego |
karcącej |
| C. | karcącemu |
karcącemu |
karcącemu |
karcącemu |
karcącej |
| B. | karcącego |
karcącego |
karcący |
karcące |
karcącą |
| N. | karcącym |
karcącym |
karcącym |
karcącym |
karcącą |
| Ms. | karcącym |
karcącym |
karcącym |
karcącym |
karcącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | karcący |
karcący |
karcące |
karcące |
| D. | karcących |
karcących |
karcących |
karcących |
| C. | karcącym |
karcącym |
karcącym |
karcącym |
| B. | karcących |
karcących |
karcących |
karcące |
| N. | karcącymi |
karcącymi |
karcącymi |
karcącymi |
| Ms. | karcących |
karcących |
karcących |
karcących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: karcony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | karcony |
karcony |
karcony |
karcone |
karcona |
| D. | karconego |
karconego |
karconego |
karconego |
karconej |
| C. | karconemu |
karconemu |
karconemu |
karconemu |
karconej |
| B. | karconego |
karconego |
karcony |
karcone |
karconą |
| N. | karconym |
karconym |
karconym |
karconym |
karconą |
| Ms. | karconym |
karconym |
karconym |
karconym |
karconej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | karceni |
karceni |
karcone |
karcone |
| D. | karconych |
karconych |
karconych |
karconych |
| C. | karconym |
karconym |
karconym |
karconym |
| B. | karconych |
karconych |
karconych |
karcone |
| N. | karconymi |
karconymi |
karconymi |
karconymi |
| Ms. | karconych |
karconych |
karconych |
karconych |
odpowiednik aspektowy: skarcić
Pochodzenie
psł. *karъtiti 'ganić, napominać'
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | ganić, ktoś naciera komuś uszu, łajać |
Połączenia
- Bóg, matka, ojciec karci
- karcić dziecko, syna
- karcić spojrzeniem, jakimiś słowami, wzrokiem
- karcić w myślach, w jakichś słowach
- karcić za przewinienia, za złe zachowanie
- karcić dotkliwie, surowo
- musieć, próbować karcić
- karcić i ćwiczyć, karcić i napominać; kochać i karcić, potępiać i karcić, pouczać i karcić
Cytaty
|
Psy szły ciche i spokojne, gdy czasem któryś szarpnął smycz lub zawarczał, Pasterz karcił go natychmiast, słowem spokojnym, wręcz delikatnym. źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003 |
|
|
Mama kładzie Antoniego do wanienki, razem chlapią, podrygują, pokrzykują. [...] Ciotka karci: - Nauczysz go niegrzeczności, złap go za ręce, żeby nie chlapał. źródło: NKJP: Barbara Pietkiewicz: My i nasze ono, 2004, Polityka nr 2484 |
|
|
Jeszcze przez wiele lat zbiegałem na dół, dudniąc po żelaznych schodach, ale już nigdy nikt mnie nie karcił, że robię za dużo hałasu. źródło: NKJP: Zdzisław Szczepaniak: Dziewczyna z Trogiru i inne opowiadania, 2005 |
|
|
Traktowano mnie dobrze, bo szybko nauczyłam się „kapować” po niemiecku, więc rozumiałam, czego ode mnie żądają i nie było mnie za co karcić. źródło: NKJP: A. Fidrysiak: Hitlerjugendschule w bądkowskich lasach, Tygodnik Ciechanowski, 2005-09-01 |
|
|
Dzieci są wychowywane na osoby posłuszne, osoby, które przywykły do tego, że są karcone, że się na nie krzyczy i że powinny być uległe. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 07.02.1997 |
Składnia
|
+ | karcić | + |
KOGO +
(za CO)
|
|
+ | karcić | + |
KOGO +
MOWA WPROST
|
|
+ | karcić | + |
że ZDANIE
|