UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czasza

Chronologizacja

1287, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	czasza	czasze
D.	czaszy	czasz

C.	czaszy	czaszom
B.	czaszę	czasze
N.	czaszą	czaszami
Ms.	czaszy	czaszach
W.	czaszo	czasze

Pochodzenie

psł. *čaša 'naczynie w kształcie misy (wydłubane w kawałku drewna)'

1. naczynie

Definicja

ozdobne naczynie o półokrągłej, szerokiej i spłaszczonej części przeznaczonej na płyn

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Cytaty

[...] stary Sylen daje pić z czaszy młodemu satyrowi, za którym stoi młody pan o spiczastych uszach, podnoszący nad jego głową teatralną maskę.

źródło: Stefano Giuntoli: Sztuka i historia Pompejów, 1993

Ikona [...] została oparta na biblijnej opowieści o wizycie u Abrahama trzech aniołów, którzy przepowiedzieli narodziny jego pierworodnego Syna, Izaaka. [...] Na stole znajduje się czasza z winem.

źródło: Internet: wedrowkazbogiem.blog.pl

A jeszcze rok temu, kiedy [...] obiadów darmo nie dawano, sam nosiłem czaszę ze święconą wodą za ojcem Nikołajem w [...] procesji.

źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Dom nad Oniego, 2010

2. kielicha

Definicja

górna część kielicha, do której wlewa się płyn, osadzona na nóżce

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Cytaty

Naczynia przeznaczone do spożywania win czerwonych charakteryzuje duża czasza (150 - 250 ml) i krótka nóżka.

źródło: NKJP: Internet

Kielich został prawdopodobnie wykonany z okazji 50. urodzin Antoniego Wilhelma Radziwiłła [...]. I wszystko byłoby w największym porządku, gdyby nie jeden szkopuł: otóż na czaszy kielicha widnieje herb Najjaśniejszej z czasów saskich.

źródło: NKJP: Symbole, Rzym i Krym, Dziennik Polski, 2000-09-18

Uprzejmie dziękuję, [...] skrywam się za siorbaniem z czaszy kielicha szampana [...].

źródło: NKJP: Bohdan Sławiński: Królowa Tiramisu, 2008

Składnia

czasza

(CZEGO)

3. jeziora

Definicja

geogr.

duże, półkoliste zagłębienie terenu, w którym znajduje się lub ma się znaleźć jakaś substancja

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne

Połączenia

czasza zbiornika

Cytaty

	Szczególnym niepokojem napawa [...] fakt kontynuowania intensywnych prac wyburzeniowych, mimo odległego planowanego terminu wypełnienia czaszy zalewu. Istnieje niebezpieczeństwo, że jeszcze w tym roku zostaną wyburzone dworki w Maniowach i Czorsztynie. źródło: NKJP: Krystyna Panek, Janusz Żyła, Jan Bocheński, Helena Owczanka, (AŻ): Wokół tamy, Zielone Brygady, 1991-09-01
	Większość mieszkańców Nieboczów nie chce się zgodzić na sprzedaż swoich domów i zagród. Przygotowana koncepcja zakłada zaś wysiedlenie wsi, która w całości znajdzie się w czaszy zbiornika. źródło: NKJP: (WAW): Ministerstwo zwleka, Nowiny Raciborskie, 2005-02-01
	Jeśli uzgodnienia się powiodą, to rysuje się szansa, że ścieżka nad czaszą jeziora w Klimkówce zapełni się amatorami pieszych wędrówek i turystyki rowerowej. źródło: NKJP: Widokowa ścieżka, Dziennik Polski, 2002-08-08
	W wysypisku gaz może migrować we wszystkich kierunkach, zgodnie z prawami przepływu [...]. Może przenikać przez warstwy przepuszczalne w kierunkach poziomych i ukośnych, pionowo w górę i w dół, wzdłuż szczelin, pęknięć, otworów (w tym również wiertniczych) w wysypisku, a także na styku warstw odpadów i czaszy wysypiska, wszędzie tam, gdzie są mniejsze opory. źródło: NKJP: Czesława Rosik-Dulewska: Podstawy gospodarki odpadami, 1999

Składnia

czasza

CZEGO

4. spadochronu

Definicja

górna, półokrągła część spadochronu, paralotni lub balonu, otwierana w celu umożliwienia sterowania i utrzymania się przez właściwy czas nad ziemią

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny

Połączenia

kolorowa czasza
czasza spadochronu

Cytaty

	[...] z samolotu po kolei zaczęli wyskakiwać spadochroniarze. Oczom widzów zaczęły się jawić kolorowe czasze spadochronów. źródło: NKJP: (JŻ): Desant spadochronowy w Dynowie, Życie Podkarpackie, 2008-09-07
	Paralotnie [...] zostały wymyślone przez ekstremalnych skoczków spadochronowych, którym znudziło się skakanie z samolotów. Postanowili więc spróbować swych sił, skacząc z mostów, wieżowców lub wysokich skał. Jednak nie wszędzie istniała możliwość skoku z zamkniętym spadochronem, rozpoczęto więc próby z rozwiniętymi czaszami. źródło: NKJP: (RAS): Podmuch wiatru, zbiegasz w dół i jesteś... w powietrzu. Miękkie lotnictwo, Gazeta Wrocławska, 1999
	[...] o godz. 16.45 nastąpi start jednego z największych w Polsce balonów. Czasza [...] uniesie 6-osobowy kosz z... grającą na bębnach kapelą folkową Ich Trolle. źródło: NKJP: (ARO): Balony i Ich Trolle, Dziennik Łódzki, 2003-03-31
	Fatalnie takie szybowanie pod podłużną czaszą paralotni skończyło się 3 maja dla młodego chłopaka. Źle wylądował na polanie Jaworzyny na Skrzycznem, zahaczył o drzewo i uderzył w ziemię, a później odbiło go jeszcze na metr w górę i wisiał na linkach, dopóki goprowcy nie przybyli z pomocą. źródło: NKJP: Barbara Swadźba: Na własną rękę, Trybuna Śląska, 2001-05-05

Składnia

czasza

(CZEGO)

5. anteny satelitarnej

Definicja

półokrągła część jakiejś rzeczy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Połączenia

czasza anteny

Cytaty

	Na czaszy dzwonu wyryto [...] wielce patriotyczny tekst-dedykację [...]. źródło: NKJP: Barbara Buczek-Płachtowa: Tajemnicza historia dzwonu „Maria”, EKO-U Nas, 2005
	Galileo wiruje wokół swej dłuższej osi [...]. Parasolowata czasza anteny głównej o średnicy 4.8 m otworzyła się tylko częściowo i nie może zostać wykorzystana do przekazywania danych. źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: I wreszcie Jowisz, Wiedza i Życie, 1996
	Stelaż, na którym rozpięta jest czasza parasola to – jeśli użyć przenośni – jego kręgosłup. Od niego zależy, czy parasol wytrzyma silny wiatr, czy będzie trwały i czy posłuży Ci długie lata. źródło: Internet: jakkupowac.pl
	Największy radioteleskop (czasza o średnicy 300 m), z którego pomocą Aleksander Wolszczan odkrył trzy planety pozasłoneczne, znajduje się w portorykańskim Arecibo. źródło: NKJP: Piotr Szymczak, Karol Pankowski, Andrzej Sołtan: Zagadki wszechświata, Focus, nr 10, 2003
	Blisko kościoła [...] stoi maleńki, ażurowy budyneczek [...]. Wzniesiony na planie okręgu lub ośmioboku, posiada kopułę wspartą na kolumienkach, której czasza ozdobiona jest pięknymi malowidłami przywołującymi scenę chrztu Jezusa w Jordanie. źródło: NKJP: Jan Gać: Grecja. Kulturowy przewodnik po Grecji bizantyńskiej, 2007

Składnia

czasza

CZEGO

6. w matematyce

Definicja

mat.

część kuli odcięta płaszczyzną

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Cytaty

Górna czasza kuli ma wywiercony otwór w celu umieszczenia w nim kontrolnego termometru.

źródło: Zeszyty naukowe, Wyższej szkoły Rolniczej w Olsztynie, 1964 (books.google.pl)

Tę liczbę [...] wyznaczyłem numerycznie jako różnicę promienia kuli i strzałki czaszy [...].

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 03.04.2017