UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

grosz

Chronologizacja

1386, SStp

Pochodzenie

st.czes. groš 'rodzaj pieniądza'

z łac. śred. (denarius) grossus 'gruby (denar) - w przeciwieństwie do cienkich monet z blachy'

1. część złotego

Definicja

jedna setna część złotego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse waluta

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pieniądz

Połączenia

  • srebrne grosze; grosze polskie; miedziane
  • złotówka i grosze
  • leki za grosz
  • ileś złotych z groszami
  • droższy, tańszy o grosz

Cytaty

Pogłaskał mnie po głowie i dał grosz. Uciekłam i za ten grosz kupiłam sobie ogromną niedojrzałą kronselkę.

źródło: NKJP: Ewa Berberyusz: Moja teczka, 2006

Obecnie w kraju litr oleju napędowego kosztuje 1,44-1,47 zł w różnych rejonach kraju, w przyszłym tygodniu może być o 2-3 grosze droższy.

źródło: NKJP: Agnieszka Łakoma: Paliwa, Gazeta Wyborcza, 1997-10-02

W każdej wróżbie [...] obowiązywało wrzucenie jednego grosza do naczynia z wodą. Jeśli moneta upadła na dno, to oznaczało, że przepowiednia się spełni.

źródło: NKJP: Andrzejki w Polichnie, Nakielski Czas, 2005-12-14

Osiem tysięcy cztery złote i sześćdziesiąt cztery grosze - tyle dokładnie zebrano podczas dwudniowej kwesty na renowację zabytków cmentarnych.

źródło: NKJP: Udana kwesta w zimny dzień, Dziennik Polski, 2006-11-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. grosz
grosze
D. grosza
groszy
C. groszowi
groszom
B. grosz
grosze
N. groszem
groszami
Ms. groszu
groszach
W. groszu
grosze

Skróty

gr

2. pewna suma pieniędzy

Definicja

pewna suma pieniędzy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse waluta

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pieniądze

Połączenia

  • ciężki, ładny, niezły; publiczny, społeczny; dodatkowy grosz
  • brak, kawał; marnotrawstwo grosza
  • troska o grosz
  • pogoń za groszem
  • chciwy na grosz
  • brakuje grosza
  • poskąpić, skąpić, (nie) szczędzić, (nie) żałować grosza
  • sypnąć; gospodarować groszem
  • dbać o grosz

Cytaty

Jeżeli jeszcze sypniesz groszem ze swej szkatuły, to budowę można by zacząć, skoro tylko ustaną deszcze monsunowe.

źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1996

Jeśli Winiary trafią na giełdę, do budżetu wpadnie ładny grosz, przedsiębiorstwo będzie miało pieniądze na rozwój od inwestora strategicznego, a pół Polski będzie bawić się akcjami.

źródło: NKJP: Paweł Kwaśniewski: O własnę porcję budyniu, Gazeta Wyborcza, 1994-02-28

Minęły już te czasy, kiedy każdy klub żużlowy, począwszy od ekstraklasy, a zakończywszy na drugiej lidze, nie żałował grosza na zakup nowych motocykli.

źródło: NKJP: Nie ma Stali, jest Jasol, Dziennik Polski, 2002-02-20

Tajlandia żyje, jak żyła, bo pogoń za groszem jest tu ważniejsza od polityki.

źródło: NKJP: Roman Frister: A życie płynie dalej, Polityka, 2006-11-18

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. grosz
grosze
D. grosza
groszy
C. groszowi
groszom
B. grosz
grosze
N. groszem
groszami
Ms. groszu
groszach
W. groszu
grosze

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

bez grosza przy duszy II
bez grosza w kieszeni II
bez grosza przy duszy I
bez grosza w kieszeni I
co do grosza
do ostatniego grosza
coś nie jest warte funta kłaków
coś nie jest warte złamanego grosza
gotowy grosz
ktoś ciuła grosz do grosza
ktoś składa grosz do grosza
ktoś odkłada grosz do grosza
ktoś zbiera grosz do grosza
ktoś oszczędza grosz do grosza
ktoś liczy się z każdym groszem
ktoś liczy się z groszem
ktoś nie dałby złamanego grosza
ktoś nie dałby pięciu groszy
ktoś nie dałby trzech groszy
ktoś nie ma grosza przy duszy
ktoś nie ma grosza w kieszeni
ktoś nie śmierdzi groszem
swoje trzy grosze
wdowi grosz
za grosz
za pięć groszy
złamany grosz

Przysłowia

Grosz do grosza, a/i będzie kokosza
Data ostatniej modyfikacji: 13.12.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json